ముంపు ముప్పు లేని అమరావతికి వరద నీటి ఎత్తిపోతలు ఎందుకు?

ఎత్తు తేడా, బ్యాక్‌వాటర్ ఎఫెక్ట్

అమరావతి ప్రాంతం కృష్ణా నది, కొండవీటి వాగు మధ్య ఫ్లడ్ ప్లెయిన్‌లో ఉంది. కొండవీటి వాగు - గుంటూరు జిల్లాలోని కొండవీడు కొండల నుంచి పుట్టి 29.5 కిలోమీటర్లు ప్రవహించి కృష్ణా నదిలో కలుస్తుంది. దీని సామర్థ్యం సాధారణంగా తక్కువే, కానీ మాన్‌సూన్‌లో 15,000 క్యూసెక్స్ వరకు పెరిగి 13,500 ఎకరాలు ముంపునకు గురిచేస్తుంది. అందులో 10,600 ఎకరాలు అమరావతి కోర్ ఏరియా ఉన్నాయి.

కీ పాయింట్ ఏమిటంటే...

కృష్ణా నది హైయస్ట్ ఫ్లడ్ లెవల్ (HFL) 21.7 మీటర్లు above సీ లెవల్, కానీ 2009 వరదల్లో 24 మీటర్లకు పెరిగింది. అమరావతి మాస్టర్ ప్లాన్ ప్రకారం బేస్ లెవల్ 25 మీటర్లు నిర్ణయించారు. కానీ కొండవీటి వాగు నదికి "లోయర్ ఎలివేషన్"లో కలుస్తుంది. దీంతో వరద సమయంలో నది నీరు బ్యాక్ ఫ్లో అయి వాగు ప్రాంతాలను ముంపుతుంది. వాగు ఆరిజిన్ ఎలివేషన్ 510 మీటర్లు. కానీ అమరావతి ప్రాంతంలో ఇది తక్కువగా ఉండటం వల్ల సహజ డ్రెయినేజ్ సాధ్యం కాదు. వాటర్ టేబుల్ 10-15 అడుగుల లోతులో ఉండటం మరో సమస్య.

ఇది "స్ట్రీమ్ ఆఫ్ సారో"గా పిలుస్తారు. ఏటా 2-3 సార్లు ముంపు జరుగుతుంది. క్లైమేట్ చేంజ్ వల్ల క్లౌడ్‌బర్స్ట్‌లు పెరిగి ముప్పు మరింత తీవ్రమవుతోంది.

ఎత్తిపోతల పథకాల అవసరం, వాస్తవం

ప్రభుత్వం ముంపు ముప్పును తగ్గించేందుకు ఉండవల్లి వద్ద రెండు ఫ్లడ్ పంపింగ్ స్టేషన్లు నిర్మిస్తోంది. స్టేషన్-1 (5,000 క్యూసెక్స్) 2018లో పూర్తయింది. ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ నిధులతో నిర్మితమైంది. స్టేషన్-2 (8,400 క్యూసెక్స్) నిర్మాణం 2026 జనవరి నుంచి మొదలైంది. 2 సంవత్సరాల్లో పూర్తి కానుంది. 15 సంవత్సరాల పాటు కన్ స్ట్రక్షన్ కంపెనీ మెయింటెనెన్స్ చేయాల్సి ఉంటుంది. మొత్తం 2040 నాటికి 17,650 క్యూసెక్స్ డిశ్చార్జ్ అవసరం.

ఈ పథకాలు వరద నీటిని కృష్ణా నది లేదా బకింగ్‌హామ్ కెనాల్‌లోకి పంప్ చేస్తాయి. ఎందుకంటే సహజ గ్రావిటీ ఫ్లో సాధ్యం కాదు. వరల్డ్ బ్యాంక్, ADB సహాయంతో ఫ్లడ్ మిటిగేషన్ ప్లాన్‌లో భాగంగా ఈ నిర్మాణాలు జరుగుతున్నాయి.

విరుద్ధతలు, ఫెయిల్యూర్లు

ప్రభుత్వం "ముంపు ముప్పు లేదు" అని చెప్పినా (NGT 2017లో క్లియర్ చేసింది) ఎందుకు రూ.595 కోట్లు ఖర్చు? ఇది ఒక పెద్ద విరుద్ధం.

కొండవీటి వాగు కెపాసిటీ తక్కువ. కృష్ణా నది వరదల్లో ఫుల్ కెపాసిటీలో ఉన్నపుడు పంపింగ్ ఎఫెక్టివ్ కాదు. బ్యాక్‌వాటర్ ఎఫెక్ట్ వల్ల వాగు ముంపు పెరుగుతుంది.

వైకుంఠపురం, గునదవల్లి పంప్ హౌస్‌లు ఇంకా పూర్తి కాలేదు. రూ.2,603 కోట్ల ప్లాన్ స్టాల్ అయింది. 2025లోనే రెండుసార్లు ముంపు జరిగింది. డ్రెయినేజ్ ఫెయిల్యూర్ స్పష్టమైంది.

NDA ఫ్లడ్ మేనేజ్‌మెంట్ ఫెయిల్, మీడియా సంస్థలు, జర్నలిస్టుల స్వేచ్ఛను అణచివేయడం, నిరోధించడం చేస్తున్నారు అని YSRCP విమర్శించింది. ఇతర సిటీలు (ముంబై, చెన్నై) కూడా ఫ్లడ్ అవుతాయి, ఎందుకు అమరావతిని టార్గెట్ చేస్తున్నారు అని TDP పేర్కొంది.

స్ట్రీమ్‌లను సిమెంట్ డ్రెయిన్‌లుగా మార్చడం ఎకాలజికల్ మెమరీని ధ్వంసం చేస్తుంది. ఇండియాలో అర్బన్ ఫ్లడ్స్‌కు డ్రెయినేజ్, వేస్ట్ మేనేజ్‌మెంట్ ఫెయిల్ కారణాలు అవుతాయి.

ఈ విరుద్ధతలు అమరావతి సైట్ సెలక్షన్‌లో లోపాలను చూపుతాయి. ఎన్విరాన్‌మెంటలిస్టులు ఫ్లడ్-ప్రోన్ ఏరియాలో సిటీ బిల్డింగ్‌ను విమర్శిస్తున్నారు.

సస్టైనబుల్ ప్లానింగ్ అవసరం

అమరావతి డెవలప్‌మెంట్‌కు ఫ్లడ్ మిటిగేషన్ కీ కానుంది. కానీ ప్రస్తుత ప్లాన్‌లు సరిపోవు. వరల్డ్ బ్యాంక్ సజెషన్స్ ప్రకారం బఫర్ జోన్లు, ఎంబ్యాంక్‌మెంట్లు, స్టార్మ్‌వాటర్ డ్రెయిన్‌లు ఇంకా బలోపేతం చేయాలి. పొలిటికల్ వివాదాలు మించి ట్రాన్స్‌డిసిప్లినరీ అప్రోచ్ (సోషల్, ఎకనామిక్, ఎన్విరాన్‌మెంటల్) అవలంబించాలి. లేకపోతే, "సారో స్ట్రీమ్" మరిన్ని విపత్తులు తెచ్చిపెడుతుంది.