అమరావతి సచివాలయ నిర్మాణ ఖర్చుపై వివాదం

ఏటికేటికీ పెరుగుతున్న ఖర్చు

ఇదే సమయంలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అమరావతి సచివాలయం (5 టవర్లు, గ్యాడ్ టవర్ + హెచ్‌ఓడీల భవనాలు) నిర్మాణం కోసం ఏప్రిల్ 2025లో పిలిచిన టెండర్లు సుమారు 4,688 కోట్లు. తర్వాత రివైజ్ చేసి 3,673 కోట్లకు తగ్గించారు. బిల్ట్-అప్ ఏరియా 52.72 లక్షల నుంచి 69.5 లక్షల చదరపు అడుగుల వరకు మార్చారు. దీని ఆధారంగా చదరపు అడుగుకు సుమారు 6,750 నుంచి 8,850 రూపాయలు (బేసిక్ కన్‌స్ట్రక్షన్) అని టీడీపీ ప్రభుత్వం చెబుతోంది. కానీ వైఎస్‌ఆర్‌సీపీ నేతలు (వంగవీటి నరేంద్ర వంటివారు) ఇది “బ్లాటెంట్ లై” అంటూ, అసలు టెండర్ డేటా ప్రకారం 12,000 నుంచి 14,000 రూపాయలు చదరపు అడుగుకు ఖర్చు అవుతోందని ఆరోపిస్తున్నారు. మొత్తం కాంట్రాక్ట్ వాల్యూ 2,200 కోట్ల నుంచి ఇన్‌ఫ్రా, ఎలక్ట్రికల్, ప్లంబింగ్, ఏసీలు, లిఫ్టులు, జీఎస్టీ వంటి అన్ని కాంపొనెంట్లు కలిపితే 7,724 కోట్ల వరకు పెరిగిందని వారు చెబుతున్నారు. సీఆర్‌డీఏ భవనం కూడా 8,816 రూపాయలు చదరపు అడుగు అని వారి లెక్క.

మంత్రి పి నారాయణ స్పందన వెనుక రాజకీయాలు ఏమిటి?

మున్సిపల్, అర్బన్ డెవలప్‌మెంట్ మంత్రి పి నారాయణ తెలంగాణ సచివాలయం (13-16 వేల రూపాయలు/చదరపు అడుగు), దేశవ్యాప్త సచివాలయాలు, పార్లమెంట్ భవనాల ఖర్చులను ప్రస్తావించి “అమరావతి ఖర్చు సహేతుకమే” అని సమాధానం ఇస్తున్నారు. ఇది కేవలం డిఫెన్స్ కాదు, స్పష్టమైన రాజకీయ వ్యూహం. వైఎస్‌ఆర్‌సీపీ నుంచి వస్తున్న “కాస్ట్ మానిప్యులేషన్, స్కామ్” ఆరోపణలకు కౌంటర్. జగన్ పాలనలో సచివాలయం పనులు ఆపేశారు, ఆలస్యం వల్ల ఇన్‌ఫ్లేషన్, జీఎస్టీ పెరిగాయని టీడీపీ చెబుతోంది. అమరావతి గ్రీన్‌ఫీల్డ్ ప్రాజెక్టు. ఐకానిక్ హై-రైజ్ టవర్లు, అన్ని హెచ్‌ఓడీలు, కార్పొరేషన్లు ఒకే చోట, ఇంటర్నేషనల్ స్టాండర్డ్స్. తెలంగాణ సచివాలయం కంటే స్కేల్, స్కోపు భిన్నం అని వారి వాదన.

ఖర్చు పోలికలు సరైనవేనా?

తెలంగాణలో పునర్నిర్మాణం (చిన్న స్కేల్, ఇప్పటికే ఉన్న స్ట్రక్చర్‌పై). అమరావతి గ్రీన్‌ఫీల్డ్, కొత్త ల్యాండ్, అధునిక డిజైన్, హై-రైజ్, ఫుల్ ఇన్‌ఫ్రా. ఇన్‌ఫ్లేషన్ (2019-2025 మధ్య), మెటీరియల్ ధరలు, లేబర్ కాస్ట్ పెరిగాయి. కానీ 12-14 వేల రూపాయలు చదరపు అడుగు అంటే దేశంలోనే అత్యధిక స్థాయి. పార్లమెంట్ భవనం, ఇతర స్టేట్ సచివాలయాలు 4-8 వేల రేంజ్‌లోనే ఉన్నాయని వైఎస్‌ఆర్‌సీపీ చెబుతోంది. టీడీపీ ఏరియా ఇన్‌ఫ్లేట్ చేసి, యాడ్-ఆన్స్ దాచి ధర తగ్గించినట్టు చూపిస్తున్నారని ఆరోపణలు. నిజమైతే అది ప్రజా ధనం దుర్వినియోగం.

సీఏజీ స్క్రూటినీ అవసరం...

వైఎస్‌ఆర్‌సీపీ “కాస్ట్ మ్యానిప్యులేషన్” అంటుంది. టెండర్ ఎస్టిమేట్ ఎక్కువ పెట్టి కమీషన్లు, కాంట్రాక్టర్లకు లాభం అని ఆరోపణలు. “జగన్ ఆలస్యం వల్ల ఖర్చు పెరిగింది, అమరావతి రీవైవల్‌లో ట్రాన్స్‌పరెన్సీ” అని టీడీపీ అంటుంది. రెండూ సగం నిజం. పబ్లిక్ వర్క్స్‌లో టెండర్ ఓవర్‌రన్ సాధారణం (తెలంగాణలో కూడా 494 కోట్ల నుంచి 1,100 కోట్లు). కానీ అమరావతి వంటి హై-ప్రొఫైల్ ప్రాజెక్టులో స్వతంత్ర ఆడిట్, సీఏజీ స్క్రూటినీ అవసరం. ఇప్పటికే రూ. 50,000 కోట్ల పనులు మొదలయ్యాయి. మొత్తం క్యాపిటల్ ఖర్చు 64,000 కోట్ల నుంచి 91,000 కోట్లకు పెరిగింది.

ప్రజాధనం దుర్వినియోగం కాకూడదు...

అమరావతి రైతులు భూములు ఇచ్చి ఎదురుచూస్తున్నారు. ఐకానిక్ భవనాలు కావాలి. కానీ ప్రజా ధనం దుర్వినియోగం కాకూడదు. హైదరాబాద్‌లో ఖర్చు పెరిగినా పని పూర్తయింది. అమరావతిలో టైమ్‌లైన్స్, క్వాలిటీ, ట్రాన్స్‌పరెన్సీ మీద ఫోకస్ చేయాలి. మంత్రి నారాయణ స్పందన రాజకీయంగా సరైనదే. కానీ కేవలం “ఇతరులు కూడా ఖర్చు చేశారు” అని చెప్పడం సరిపోదు. స్వతంత్ర వాల్యుయేషన్, డీటెయిల్డ్ బ్రేక్-అప్ (బేసిక్ vs యాడ్-ఆన్స్) ప్రజల ముందు పెట్టాలి.

ట్రాన్స్‌పరెంట్‌ గా ఉండాలి...

అమరావతి సచివాలయం కేవలం భవనం కాదు. ఆంధ్రప్రదేశ్ భవిష్యత్తు సింబల్. ఖర్చు ఎంతైనా సమర్థవంతంగా, ట్రాన్స్‌పరెంట్‌గా ఉండాలి. రాజకీయ ఆరోపణలు, కౌంటర్లు కాకుండా డేటా-ఆధారిత చర్చ, ఆడిట్‌లు జరగాలి. అప్పుడే ప్రజలు నమ్ముతారు. లేకపోతే... హైదరాబాద్ సచివాలయం లాగా “ఖర్చు పెరిగింది” అని మరో వివాదం మిగిలిపోతుంది!