అమరావతి రైతుల మస్యలకు కమిటీ నివేదికలు ‘ఏమి న్యాయం’ చెప్పాయి?

సమస్య ఏమిటి?

అమరావతి ల్యాండ్‌ పూలింగ్‌లో రైతులు ఇచ్చిన భూమి వర్గీకరణలో తీవ్ర వ్యత్యాసాలు ఏర్పడ్డాయి. ‘జరీబు’ (నీటి పారుదల ఉన్న, సారవంతమైన భూమి)కు 1,450 చదరపు గజాల నివాస ప్లాటు + 450 చదరపు గజాల వాణిజ్య ప్లాటు, సంవత్సరానికి రూ.50 వేల కౌలు ఇవ్వాలి. ‘నాన్‌జరీబు’ (మెట్ట భూమి)కు 1,250 గజాల నివాస ప్లాటు + 250 గజాల వాణిజ్య ప్లాటు, రూ.30 వేల కౌలు మాత్రమే ఇస్తారు. అదే విధంగా రోడ్డు పోటు (రోడ్డు ముఖాముఖి/రోడ్డు విస్తరణలో చిక్కుకున్న) ప్లాట్లు రైతులకు కేటాయించినా, తర్వాత రోడ్లు, ఇన్‌ఫ్రా పనుల కోసం తీసుకోవాల్సి వచ్చింది. దీంతో వందలాది రైతులు ‘మా భూమి జరీబు అయినా నాన్‌జరీబుగా వర్గీకరించారు’, ‘రోడ్డు ఫ్రంట్ ప్లాటు ఇచ్చి తర్వాత తీసేశారు’ అంటూ ఆందోళన చెందారు. 921 ప్లాట్లు (సుమారు 700 రైతులు) మొదటి ల్యాండ్‌ పూలింగ్‌లో లేని భూములపై ఉన్నాయని కూడా గుర్తించారు.

కమిటీలు ఏమని చెప్పాయి?

2015-19 మధ్య కాలంలో ఏర్పడిన సమస్యలను పరిష్కరించడానికి రాష్ట్ర స్థాయి ఐదుగురు సభ్యుల కమిటీ, జిల్లా స్థాయి కమిటీలు, అలాగే కేంద్ర మంత్రి పెమ్మసాని చంద్రశేఖర్, మంత్రి పొంగూరు నారాయణ, ఎమ్మెల్యే శ్రావణ్‌కుమార్‌లతో కూడిన హైలెవల్ త్రిసభ్య కమిటీలు ఏర్పాటయ్యాయి.

నివేదికలు ఏమంటున్నాయంటే...

జరీబు-నాన్‌జరీబు వర్గీకరణ: 2014 శాటిలైట్ ఇమేజెస్, బోర్‌వెల్ రికార్డులు, పంటలు పండిన ఆధారాలు, ఫీల్డ్ సర్వేలు, మట్టి పరీక్షల ఆధారంగా మళ్లీ వెరిఫికేషన్ చేయాలని సిఫార్సు చేశారు. ఒకవేళ భూమి జరీబుగా నిరూపితమైతే అదనపు 200 గజాల నివాస ప్లాటు, 200 గజాల వాణిజ్య ప్లాటు, అదనపు రూ.20 వేల కౌలు + గత అరియర్స్ చెల్లింపు చేయాల్సి ఉంటుంది.

రోడ్డు పోటు ప్లాట్లు: రోడ్డు విస్తరణ, స్ట్రీట్ అలైన్‌మెంట్‌లో చిక్కుకున్న ప్లాట్లను గ్రౌండ్ లెవల్‌లో తిరిగి సర్వే చేసి, ప్రత్యామ్నాయ స్థలాల్లో సమాన విలువ గల ప్లాట్లు కేటాయించాలి. లేదా నష్టపరిహారం ఇవ్వాలని సూచించాయి. గ్రామ కంఠాల భూములు, అసైన్డ్ ల్యాండ్స్ సమస్యలను కూడా ఇదే ప్రక్రియలో పరిష్కరించాలని నిర్దేశించాయి.

ఈ నివేదికలు డిసెంబర్ 2025 నాటికి దాదాపు పూర్తయ్యాయని, ఒక నెలలోపు అన్ని సమస్యలు పరిష్కరించాలని డెడ్‌లైన్ విధించారు. మార్చి 2026 నాటికి గ్రామ సభలు పూర్తి కావడం, మంత్రి నారాయణ “కమిటీ నివేదికల ఆధారంగా చర్యలు” అని చెప్పడం ఈ ప్రక్రియ ఇప్పుడు అమలు దశలోకి వచ్చిందని రైతులకు అర్థమైంది.

రైతులకు ఎలాంటి న్యాయం జరుగుతుంది?

ఈ కమిటీ సిఫార్సులు అమలైతే రైతులకు ‘పేపర్ న్యాయం’ కాదు, ‘గ్రౌండ్ న్యాయం’ లభిస్తుంది.

జరీబు భూమి ఇచ్చిన రైతు తన సారవంత భూమికి తగిన ఎక్స్‌ట్రా ప్లాట్లు, కౌలు, అరియర్స్ పొందుతాడు.

రోడ్డు పోటు ప్లాట్ కోల్పోయిన రైతుకు సమాన విలువ గల ప్రత్యామ్నాయ స్థలం లేదా నష్టపరిహారం ఇస్తారు. ఎవరూ రోడ్డు కింద మిగిలిపోరు.

గ్రామ కంఠాలు, అసైన్డ్ ల్యాండ్స్ విషయంలో కూడా స్పష్టమైన వెరిఫికేషన్‌తో పొరపాట్లు సరిద్దుతారు.

అంతేకాదు మంత్రి నారాయణ మరో ముఖ్యమైన హామీ ఇచ్చారు. రాజధాని గ్రామాల్లోని మట్టిని రైతులు సొంత ఖర్చుతో తీసుకెళ్లవచ్చు. ఇది నిర్మాణ పనుల్లో రైతులకు అదనపు ఆదాయ మార్గం కల్పిస్తుంది.

ఆశలు నిజమవుతాయా?

గత పదేళ్లుగా అమరావతి రైతులు ఎన్నో హామీలు, ఆందోళనలు చూశారు. ఇప్పుడు కమిటీ నివేదికలు, సైంటిఫిక్ వెరిఫికేషన్, డెడ్‌లైన్‌లతో ప్రభుత్వం ‘100 శాతం న్యాయం’ చేస్తున్నట్లు చెబుతోంది. ఆరు నెలల్లో మౌలిక వసతులు (సిమెంట్ రోడ్లు, డ్రెయిన్లు, తాగునీరు, విద్యుత్) పూర్తి చేస్తామని మంత్రి హామీ ఇచ్చారు. ఈ వాగ్దానాలు గ్రామ స్థాయిలో అమలవడం, రైతుల ఖాతాల్లో అదనపు ప్లాట్లు, కౌలు మొత్తాలు చేరడం జరగాల్సి ఉంది. అప్పుడే రైతులు సంతృప్తికరమైన ముగింపు పొందుతారు. రాజధాని అభివృద్ధి రైతుల త్యాగాలతోనే సాధ్యమని మంత్రి నారాయణ స్పష్టం చేశారు. ఇప్పుడు ఆ మాటలు కార్యరూపం దాల్చాలి. ఇందుకోసం రైతులు ఎదురుచూస్తున్నారు!