మహిళా రిజర్వేషన్–డీలిమిటేషన్‌పై రాజకీయ తుపాన్

లోక్‌సభ, రాష్ట్ర అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (డీలిమిటేషన్)తో మహిళా రిజర్వేషన్ అమలును ముడిపెట్టాలన్న కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్రణాళిక దేశ రాజకీయాల్లో కీలక చర్చకు దారితీసింది. ఈ అంశంపై ప్రతిపక్ష పార్టీలు తీవ్ర సందేహాలు వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. ఏప్రిల్ 16 నుంచి జరగనున్న పార్లమెంట్ సమావేశాలకు ముందు ఈ అంశం రాజకీయంగా మరింత వేడెక్కుతోంది. ఒకవైపు మహిళలకు 33 శాతం రిజర్వేషన్ ఇవ్వాలనే డిమాండ్‌కు మద్దతు ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉంది. మరోవైపు డీలిమిటేషన్ వల్ల ఏర్పడే ప్రాతినిధ్య అసమానతలను వ్యతిరేకించాల్సిన పరిస్థితి ప్రతిపక్షానికి ఎదురవుతోంది.

కేంద్రం ప్రణాళిక ఏమిటి?

2029 లోక్‌సభ ఎన్నికల నాటికి మహిళా రిజర్వేషన్ అమలు చేయాలి. దానికి ముందు దేశవ్యాప్తంగా నియోజకవర్గాల పునర్విభజన పూర్తి చేయాలి. లోక్‌సభ సీట్ల సంఖ్యను 543 నుంచి సుమారు 816కి పెంచాలి. ఈ ప్రతిపాదనలు రాజ్యాంగ సవరణల ద్వారా అమలు చేయాలని కేంద్రం భావిస్తోంది. అయితే, ఈ బిల్లుల పూర్తి వివరాలు ఇప్పటివరకు ప్రతిపక్షంతో పంచుకోలేదు.

ప్రతిపక్ష వ్యూహం..

మల్లికార్జున్ ఖర్గే నేతృత్వంలో ఏప్రిల్ 15న ప్రతిపక్ష నాయకుల సమావేశం జరగనుంది. ఇందులో ఉమ్మడి వ్యూహంపై చర్చించనున్నారు. ఇప్పటికే కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ సమావేశంలో ఈ అంశంపై విస్తృతంగా చర్చ జరిగింది.

కేంద్రంపై విమర్శలు..

ప్రతిపక్షం అభిప్రాయం ప్రకారం, కేంద్రం రాజకీయ లబ్ధి కోసం ఈ ప్రణాళికను త్వరగా అమలు చేయాలని చూస్తోంది. ఎన్నికల ముందు ఈ బిల్లులను ప్రవేశపెట్టడం వెనుక ఉద్దేశ్యంపై కూడా సందేహాలు వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

అమిత్ షా గతంలో ఈ ప్రతిపాదనను అనధికారికంగా ప్రతిపక్ష నాయకులతో పంచుకున్నట్లు సమాచారం. అయితే పూర్తి వివరాలను ఇప్పటివరకు అధికారికంగా వెల్లడించకపోవడం ప్రతిపక్షానికి అస్పష్టతను పెంచుతోంది.

నాయకుల అభిప్రాయాలు..

కాంగ్రెస్ నాయకులు ఈ ప్రణాళికను తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తున్నారు. ‘సీట్లను 50% పెంచడం వల్ల దక్షిణ రాష్ట్రాలు నష్టపోతాయి. మొత్తం 816 సీట్లలో దక్షిణ రాష్ట్రాలకు తక్కువ ప్రాతినిధ్యం లభిస్తుందన్నది తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి అభిప్రాయం.

ఈ ఫార్ములా కొన్ని పెద్ద రాష్ట్రాలకు మాత్రమే లాభం చేకూర్చుతుందని కాంగ్రెస్ సీనియర్ నేత జైరాం రమేష్ పేర్కొన్నారు. చిన్న రాష్ట్రాలు, దక్షిణ రాష్ట్రాలు వెనుకబడిపోతాయని ఆయన అన్నారు.

కాంగ్రెస్ నేతలు సుఖ్వీందర్ సింగ్ సుఖు, మనీష్ తివారీ కూడా ఈ ప్రతిపాదనను వ్యతిరేకించారు. ఉత్తర-దక్షిణ విభజనగా ఈ అంశాన్ని చూడకూడదని, చిన్న రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యం కూడా తగ్గే ప్రమాదం ఉందని తివారీ పేర్కొన్నారు.

పి. చిదంబరం సహా పలువురు నాయకులు 816 మంది సభ్యులతో లోక్‌సభ నిర్వహణ సాధ్యమేనా? అన్న ప్రశ్నను లేవనెత్తారు. ఇప్పటికే 543 మంది సభ్యులతోనే చర్చలకు సరైన సమయం దొరకడం లేదని వారు పేర్కొన్నారు.

డీలిమిటేషన్‌పై భయాలు..

ప్రతిపక్షం ప్రధానంగా వ్యక్తం చేస్తున్న ఆందోళన “జెర్రీమాండరింగ్” (రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం నియోజకవర్గాల మార్పులు) గురించి. గతంలో అస్సాం, జమ్మూ కాశ్మీర్‌లో జరిగిన డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియల్లో పాక్షికత కనిపించిందని వారు ఆరోపిస్తున్నారు.

కొంతమంది ప్రతిపక్ష నేతలు ఎన్నికల సంఘం నిష్పాక్షికతపై కూడా సందేహాలు వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో దేశవ్యాప్తంగా డీలిమిటేషన్ నిష్పక్షపాతంగా జరుగుతుందనే నమ్మకం లేదని వారు అంటున్నారు.

మహిళా రిజర్వేషన్‌పై వైఖరి:

ప్రతిపక్షం మహిళా రిజర్వేషన్‌కు పూర్తి మద్దతు ఇస్తున్నప్పటికీ, దాన్ని డీలిమిటేషన్‌తో ముడిపెట్టడాన్ని వ్యతిరేకిస్తోంది. రెండు ప్రక్రియలను వేరు చేయాలని డిమాండ్ చేస్తోంది.

మొత్తంగా, మహిళా రిజర్వేషన్ అమలు, నియోజకవర్గాల పునర్విభజన అంశాలు కలిసిపోవడంతో రాజకీయంగా క్లిష్ట పరిస్థితి ఏర్పడింది. పార్లమెంట్ సమావేశాల్లో ఈ అంశంపై ఘర్షణాత్మక చర్చలు జరిగే అవకాశం ఉంది.