కమిషనర్ కన్నబాబును అమరావతి రైతులు ఎందుకు వ్యతిరేకిస్తున్నారు?

ల్యాండ్ పూలింగ్ ప్రాజెక్ట్‌లోని అసంపూర్తి వాగ్దానాలు

అమరావతి రాజధాని ప్రాజెక్ట్ 2014లో తెలుగుదేశం పార్టీ ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన ల్యాండ్ పూలింగ్ స్కీమ్‌లో రైతులు తమ భూములను స్వచ్ఛందంగా సమర్పించారు. ఈ ప్రక్రియలో 29,442 మంది రైతులు 34,823 ఎకరాల భూములు ఇచ్చారు. బదులుగా అభివృద్ధి చేసిన ప్లాట్లు, ఆదాయ స్థిరత్వం, మౌలిక సదుపాయాలు కల్పిస్తామని ప్రభుత్వం వాగ్దానం చేసింది. అయితే 2019లో వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీ అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత ప్రాజెక్ట్ ఆగిపోయింది. రైతులు "అస్తిత్వ ఉద్యమం" నడిపారు. 2024లో టీడీపీ మళ్లీ అధికారంలోకి వచ్చినప్పుడు ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు రైతుల త్యాగాలను గుర్తుచేస్తూ ప్రాజెక్ట్‌ను పునఃప్రారంభించారు. అయినప్పటికీ 2025లో రెండో దశలో వైకుంఠపురం, పెదమద్దూరు, ఎండ్రాయి వంటి 7 మండలాల్లో 16,666 ఎకరాల సమీకరణ ప్రతిపాదనలు రైతుల్లో కొత్త అసంతృప్తిని రేకెత్తించాయి.

2025 జనవరిలో సీఆర్డీఏ కమిషనర్ గా బాధ్యతలు తీసుకుంటూ కన్నబాబు

కమిషనర్ కన్నబాబు కీలక పాత్ర

సీఆర్‌డీఏ కమిషనర్ కె కన్నబాబు ఈ ప్రక్రియలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నారు. నవంబర్ 2025లో అమరావతి రైతుల జాయింట్ యాక్షన్ కమిటీ (జేఏసీ) నాయకులతో వివరణాత్మక సమావేశాలు నిర్వహించి, ప్రతి నెల మూడో శనివారం రైతులతో సమావేశాలు ఏర్పాటు చేస్తామని ప్రకటించారు. అయినప్పటికీ రైతులు కన్నబాబు మీద "సమస్యల పరిష్కారం కాకుండా, మరిన్ని భూములు తీసుకోవడానికి ఒత్తిడి చేస్తున్నారు" అని ఆరోపిస్తున్నారు.

వ్యతిరేకతకు మూల కారణాలు

రైతుల వ్యతిరేకతకు ప్రధాన కారణం మొదటి దశలోని అసంపూర్తి వాగ్దానాలు. భూములు ఇచ్చిన రైతులకు అభివృద్ధి చేసిన ప్లాట్లు, రోడ్లు, విద్యుత్, నీటి సౌకర్యాలు అందాల్సి ఉన్నా, 11 సంవత్సరాల తర్వాత కూడా అవి పూర్తి కాలేదు. మున్సిపల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ మంత్రి పొంగూరు నారాయణ "ఆరు నెలల్లో అన్ని సమస్యలు పరిష్కరిస్తామని" ప్రామిస్ చేశారు, కానీ రైతులు "ఇది మరో మోసం" అని భావిస్తున్నారు.

రెండో దశలో 11 గ్రామాల నుండి 44,000 ఎకరాలు తీసుకోవాలనే ప్రభుత్వ ప్రణాళికను రైతులు తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తున్నారు. "మొదటి దశలో ఇచ్చిన భూములకు న్యాయం జరగకపోతే, మరిన్ని భూములు ఎందుకు ఇవ్వాలి?" అని గ్రామసభల్లో ప్రశ్నిస్తున్నారు. ఇక్కడ కన్నబాబు పాత్ర ముఖ్యం. రైతులు ఆయనను "సమస్యలు వింటున్నట్టు కనిపించినా, పరిష్కారాలు అమలు చేయడంలో ఆలస్యం చేస్తున్నారు" అని ఆరోపిస్తున్నారు. డిసెంబర్ 2025లో జరిగిన గ్రీవెన్స్ డేలో కూడా, రైతులు భూమి కేటాయింపులు, రోడ్ల విషయాల్లో ఆలస్యాలు గురించి ఫిర్యాదులు చేశారు.

మరో ముఖ్య కారణం రైతుల్లో భూములు పోగొట్టుకున్నామనే వేదన. డిసెంబర్ 2025లో మంత్రి నారాయణ, ఎమ్మెల్యే శ్రవణ్ కుమార్, సీఆర్‌డీఏ అదనపు కమిషనర్ భార్గవ్ తేజలతో సమావేశంలో రైతు దొండపాటి రామారావు గ్రీవెన్స్ చెప్పుతూ హార్ట్ అటాక్‌తో మరణించారు. సీపీఎం రాష్ట్ర సహాయ కార్యదర్శి సిహెచ్ బాబురావు దీన్ని "ప్రభుత్వ నిర్లక్ష్యానికి నిదర్శనం" అని విమర్శిస్తూ, "రెండో దశ ల్యాండ్ పూలింగ్ ఆపండి, ఇంకా ఎంత మందిని చంపుతారు?" అని ప్రశ్నించారు. ఈ ఘటన కన్నబాబు మీద కూడా పరోక్షంగా ఆరోపణలకు దారితీసింది. ఎందుకంటే అతను ఈ సమావేశాల్లో పాల్గొన్నారు.

రెండోదశ ల్యాండ్ పూలింగ్ పై మంత్రులు, ఉన్నతాధికారులతో సీఎం చంద్రబాబు సమావేశం

కన్నబాబు తప్పులేమిటో చూద్దాం...

కమిషనర్ కె కన్నబాబు మద్దతుతో సీఆర్డీఏ అధికారులు రైతులను భూముల నుంచి బలవంతంగా ఖాళీ చేయడానికి ఒత్తిడి తీసుకు రావడం, ప్రైవేట్ హోటల్ డెవలపర్ జీవీ ఎస్టేట్స్ అండ్ హోటల్స్‌కు భూమి కేటాయించబడిందని చెప్పి ఫెన్సింగ్‌ను బలవంతంగా తొలగించడం ఆయన చేసిన తప్పుల్లో ఒకటి.

కన్నబాబు సహా సీఆర్డీఏ అధికారులు బుల్‌డోజర్‌లతో వచ్చి రైతుల అనుమతి లేకుండా, పరిహారం లేకుండా వారి వ్యవసాయ భూముల్లో ఫెన్సింగ్‌ను కూల్చివేయడం, తుళ్లూరు పోలీస్ స్టేషన్‌లో ఫిర్యాదు నమోదు చేయకుండా ఆటంకాలు కలిగించడం చేశారు.

అమరావతి లోని మందడం గ్రామానికి చెందిన రైతులు ఏపీ సీఆర్డీఏ కమిషనర్ కె కన్నబాబు మీద ఫెన్సింగ్ బలవంతంగా తొలగించడం, భూమి ప్రైవేట్ డెవలపర్‌కు కేటాయించడం వంటి ఆరోపణలు పసుపు లేటి జమలయ్య (74 సంవత్సరాలు), కలపల శరత్ కుమార్ లు చేశారు. ఈ రైతులు సర్వే నంబర్ 225/1లో 0.40, 0.30 ఎకరాల భూముల యజమానులు. వారు ఆసియా డెవలప్‌మెంట్ బ్యాంక్ (ఏడీబీ), వరల్డ్ బ్యాంక్‌లకు ఫిర్యాదు చేశారు.

అదనంగా భూమి పూలింగ్ ప్రక్రియలో అన్యాయాలకు సంబంధించి మందడం గ్రామానికి చెందిన రైతు డొండపాటి రామారావు కూడా ఆరోపణలు చేశారు. ఇది సీఆర్డీఏ అధికారుల చర్యలతో ముడిపడి ఉంది.

అమరావతి రాజధాని ప్రాంత రైతులు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యల పరిష్కారం కోసం రాయపూడిలోని ఏపీ సీఆర్డీఏ ప్రాజెక్టు కార్యాలయంలో వారాంతపు గ్రీవెన్స్ డే కార్యక్రమం శనివారం అంటే జనవరి 3, 2026న కార్యక్రమం జరిగింది.

46 అర్జీల్లో 43 అర్జీలు భూ సమస్యలే...

గ్రీవెన్స్ డే కార్యక్రమానికి ముందు ఉదయం 9.00 గంటలకు ఏపీ సీఆర్డీఏ కమిషనర్ కె కన్నబాబు గ్రీవెన్స్ అధికారులు, క్వాలిటీ చెక్ కమిటీ సభ్యులతో సమీక్షా సమావేశం నిర్వహించారు. ఈ సందర్భంగా శాఖల వారీగా పరిష్కరించిన ఫిర్యాదుల నాణ్యతను పరిశీలించిన కమిషనర్, ఖచ్చితత్వం, వేగవంతమైన చర్యలు, సరైన ఫిర్యాదుల పరిష్కారంపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించాలని అధికారులకు ఆదేశాలు జారీ చేశారు.

అనంతరం రైతులు కమిషనర్‌ను కలసి రిటర్నబుల్ ప్లాట్లు, అసైన్‌డ్ భూములు, అన్యుటీ చెల్లింపులు, లంక భూములు, నైపుణ్యాభివృద్ధి తదితర అంశాలపై పిటిషన్లు సమర్పించారు. లంక భూములు, అసైన్‌డ్ భూములు సహా అన్ని సమస్యలను ప్రభుత్వ మార్గదర్శకాలకు అనుగుణంగా పరిష్కరిస్తామని రైతులకు కన్నబాబు హామీ ఇచ్చారు.

ఈ గ్రీవెన్స్ డేలో మొత్తం 46 ఫిర్యాదులు అందగా కేవలం భూ సంబంధిత సమస్యలే 43 ఉన్నాయి. కార్యాలయ నిర్వహణ ఒకటి, సామాజిక అభివృద్ధి ఒకటి, సామాజిక అభివృద్ధి (ఇంజినీరింగ్) ఒకటి వంతున అర్జీలు వచ్చాయి. అంటే భూమి సమస్య ఎంత తీవ్రంగా ఉందో అర్థం చేసుకోవచ్చు.

పూలింగ్ రైతుల గ్రీవెన్స్ నివేదిక

అమరావతి రాజధాని ప్రాజెక్ట్ కోసం భూపూలింగ్‌లో భాగంగా భూములు అందించిన రైతుల గ్రీవెన్స్‌ల సంబంధంగా ఇటీవలి అధికారిక నివేదికలు ఇలా ఉన్నాయి. ఇవి ప్రధానంగా ప్లాట్ కేటాయింపు ఆలస్యాలు, అష్యూరెన్స్ చెల్లింపులు, రోడ్ల లైనింగ్ సమస్యలు, FSI విధానాలు వంటి అంశాలకు సంబంధించినవి.

గ్రీవెన్స్‌ల స్థితి (అంచనా ఆధారంగా)

వివరణ	సంఖ్య/వివరాలు	మూలం/తేదీ
మొత్తం ప్లాట్ కేటాయింపులు (గ్రీవెన్స్ సూచిక)	69,421 (మొత్తం ప్లాట్లు)	డిసెంబర్ 14, 2025
పరిష్కరించినవి	61,793 (ప్లాట్లు కేటాయించబడ్డాయి. సుమారు 89%)	డిసెంబర్ 14, 2025
పెండింగ్‌లో ఉన్నవి	సుమారు 7,628 (ప్లాట్లు). 921 ప్లాట్లు (700 రైతులకు), 415 చిన్న ప్లాట్ హోల్డర్ల సమస్యలు, 47 భూసేకరణ కేసులలో కొన్ని.	డిసెంబర్ 2025 నుంచి జనవరి 2026
మొత్తం గ్రీవెన్స్ అర్జీలు	వేలాది అర్జీలు అంచనా	వివిధ నివేదికలు

ఈ సమస్యలు ప్రధానంగా భూపూలింగ్ దశ-1కు సంబంధించినవి. దశ-2 (జనవరి 3, 2026 నుంచి ప్రారంభం)లో కొత్త గ్రీవెన్స్‌లు తలెత్తకుండా చూడటానికి ప్రభుత్వం చర్యలు తీసుకుంటోంది.

రాజకీయ ఆటలు, సామాజిక పరిణామాలు

రాజకీయ కోణం నుండి చూస్తే ఈ వ్యతిరేకత టీడీపీ-వైఎస్సార్సీపీ మధ్య పోరాటానికి ఆధారమవుతోంది. టీడీపీ అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత రైతులు "చంద్రబాబు మాట తప్పకుండా ప్రాజెక్ట్ పూర్తి చేస్తారని" ఆశించారు. కానీ ఫేజ్-2 ప్రతిపాదనలు "పాత మోసాలు పునరావృతి"గా మారాయి. సీపీఎం వంటి వామపక్ష పార్టీలు దీన్ని "కేంద్ర-రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నిర్లక్ష్యం"గా వర్గీకరిస్తూ రైతులకు మద్దతు ప్రకటించాయి. కేంద్ర మంత్రి పెమ్మసాని చంద్రశేఖర్ "ఫేజ్డ్ రిజల్యూషన్" చేస్తున్నామని చెప్పినప్పటికీ రైతులు "జరీబు భూములు, కేటాయింపు విషయాల్లో ఆలస్యాలు"కు రైతులు గురవుతున్నారు.

సామాజికంగా ఈ వ్యతిరేకత రైతుల ఆర్థిక అస్థిరత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. భూములు ఇచ్చిన తర్వాత ఆదాయ మార్గాలు మూసివేయబడటం, మరణాలు జరగటం వల్ల కుటుంబాలు కష్టాల్లో పడ్డాయి. రైతులు "స్మార్ట్ సిటీలు, ఎయిర్‌పోర్ట్‌ల కోసం మా భూములు కాదు, ప్రభుత్వ భూములు ఉపయోగించాలి" అని డిమాండ్ చేస్తున్నారు. ఇది రాజధాని నిర్మాణంలో స్థానికులు పాల్గొనటం, న్యాయం అంశాలను హైలైట్ చేస్తోంది.

సంక్షేమం కాకుండా రాజకీయ ప్రయోజనాలా?

కన్నబాబు మీద రైతుల వ్యతిరేకత పరిపాలనా లోపాలు, అసంపూర్తి ప్రామిస్‌ల నుంచి వస్తోంది. ప్రభుత్వం ఏర్పరచిన కమిటీలు, నెలవారీ సమావేశాలు సానుకూలమైనవి అయినప్పటికీ, అమలు లేకపోతే వ్యతిరేకత మరింత పెరుగుతుంది. రాజధాని ప్రాజెక్ట్ రాష్ట్ర అభివృద్ధికి కీలకమైనదైనా, రైతుల సంక్షేమం లేకుండా అది స్థిరంగా నిలవదు. ప్రభుత్వం త్వరగా చర్యలు తీసుకుంటే ఈ వివాదం పరిష్కారానికి దారితీస్తుంది. లేకపోతే ఇది రాజకీయ ఆయుధంగా మారవచ్చు.