మరణంలోనూ ప్రత్యేకతను చాటుకున్న'చార్వాక' తోటకూర!

తెలుగు నేలపై హేతువాద భావజాలాన్ని సామాన్యుడి ముంగిటకు చేర్చిన 'చార్వాక' పత్రిక రథసారధి తోటకూర వెంకటేశ్వర్లు (83) అస్తమయంతో ఒక శకం ముగిసింది. బతుకులోనే కాకుండా మరణంలోనూ తన ప్రత్యేకతను చాటుకున్న తోటకూర వెంకటేశ్వర్లు శుక్రవారం (డిసెంబర్ 26) గుంటూరులో గుండెపోటుతో కనుమూశారు. హేతువాద ఉద్యమానికి ప్రాణం పోసి, సహకారోద్యమానికి ఆదర్శ నేతగా నిలిచారు. ఆదర్శాలకు కట్టుబడి ఆర్భాటాలకు దూరంగా, ప్రచారానికి ఆమడదూరంలో ఉంటూ, నమ్మిన సిద్ధాంతం కోసం జీవితాంతం రాజీలేని పోరాటం చేసిన అపురూప వ్యక్తిత్వం ఆయనది. బ్యాంకు ఉద్యోగిగా ప్రస్థానం మొదలుపెట్టి, సహకార రంగంలో విప్లవాత్మక మార్పుల కోసం శ్రమించి, వ్యవస్థలోని లోపాలను ఎదిరిస్తూ ఒంటరిగా సుప్రీంకోర్టు వరకు పోరాడిన ఆ ధీశాలి ప్రస్థానం నేటితరానికి ఒక గొప్ప పాఠం.

బాపట్ల జిల్లా సంతరావూరు గ్రామానికి చెందిన తోటకూర వెంకటేశ్వర్లు విద్యాభ్యాసం ఉమ్మడి గుంటూరు జిల్లాలో సాగింది. చిన్నతనంలోనే హేతువాద ప్రభావానికి లోనైన ఆయన ఆ తర్వాతి కాలంలో హేతువాద ఉద్యమాన్నే నడిపారు. 1970వ దశకంలో హేతువాద ఉద్యమం ఉద్ధృతంగా సాగుతున్న కాలంలో ప్రపంచ ప్రసిద్ధ హేతువాది ఏ.టి. కోవూరు ప్రభావంతో వెంకటేశ్వర్లు 'చార్వాక' మాస పత్రికను ప్రారంభించారు. 1976-81 మధ్య కాలంలో ఈ పత్రిక ద్వారా వేలాది మందిని హేతువాదం వైపు ఆకర్షించారు. విశేషమేమిటంటే, ఎడిటర్ గా తన పేరును కూడా వేసుకోకుండా, అనామకుడిగానే వుంటూ ఉద్యమాన్ని నడిపిన నిగర్వి ఆయన. ప్రసిద్ధ సినీనటుడు అక్కినేని నాగేశ్వరరావుని కూడా 'చార్వాక' వేడుకకు ఆహ్వానించిన ఘనత ఆయనది.

వ్యక్తులు వ్యవస్థలపై పోరాటం చేయడమంటే కత్తి మీద సామె. ఇంటా బయట అవమానాలు, మొండివాడు అనే ముద్రలు వేయించుకోవడమే. తోటకూర జీవితంలోనూ అదే జరిగింది. ఆయనది నిఖార్సైన పోరాటం. స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియాలో పనిచేస్తూ ఉద్యోగుల శ్రేయస్సు కోసం 'కోఆపరేటివ్ క్రెడిట్ సొసైటీ', 'కోఆపరేటివ్ స్టోర్స్' స్థాపించారు. 'మార్కెట్ మనల్ని శాసించకూడదు.. మనమే మార్కెట్ ను నియంత్రించాలి' అనే ఆశయంతో ఆయన చేసిన పని, అవినీతిపరుల కడుపుకొట్టింది. ఫలితంగా తోటి ఉద్యోగుల కుట్రలకు బలై ఉద్యోగాన్ని కోల్పోయినా, కుంగిపోకుండా న్యాయశాస్త్రాన్ని స్వయంగా అధ్యయనం చేసి, సుప్రీంకోర్టులో జస్టిస్ తార్కుండే వంటి దిగ్గజాల ఎదుట తన వాదనలు తానే వినిపించుకున్న ధైర్యశాలి.

జీవితాంతం హేతుబద్ధంగా జీవించిన ఆయన, మరణం విషయంలోనూ అంతే స్పష్టతతో వున్నారు. తాను మరణించినపుడు ఆర్భాటాలు వద్దని, ఎవరికీ సమాచారం ఇవ్వవద్దని, కేవలం కుటుంబ సభ్యుల సమక్షంలోనే అంత్యక్రియలు జరగాలని చెప్పి, ఆమేరకు కుటుంబ సభ్యుల నుంచి మాట తీసుకున్నారు. కన్నీళ్లు, సంతాప సభల కంటే, నిశ్శబ్దంగా నిష్క్రమించడమే సరైనదని నమ్మిన అరుదైన మానవతావాది ఆయన.

ఇంతటి పట్టుదల ఆయనది.

పేదరికం ఆయనకు కొత్తకాదు, ఆకలి రుచి ఎరగనివాడు. ఆయన జీవితంలో ఓ సంఘటన వింటే కన్నీళ్లు ఆగవు.

ఉద్యోగం పోయి, కోర్టుల చుట్టూ తిరుగుతున్న రోజుల్లోనూ ఎక్కడా చేయి చాచని వ్యక్తి. అష్టకష్టాలు చుట్టుముట్టిన రోజుల్లో కూడా సిద్ధాంతం కోసం బతికిన త్యాగశీలి తోటకూర వెంకటేశ్వర్లు. సహకార రంగంపై ఆయన రాసిన పుస్తకాలు, చార్వాక పత్రిక ద్వారా ఆయన అందించిన విజ్ఞానం ఎప్పటికీ సజీవం. ఒక వ్యక్తిగా ఆయన భౌతికంగా మనమధ్య లేకపోయినా, ఆయన పాటించిన విలువలు, ప్రదర్శించిన సాహసం హేతువాద, మానవవాద ఉద్యమాలకు నిరంతరం స్ఫూర్తినిస్తూనే వుంటాయి.

తోటకూర వెంకటేశ్వర్లు మృతి పట్ల హేతువాది మాస పత్రిక సంపాదకుడు మేడూరి సత్యనారాయణ, ప్రజాసాహితి ప్రధాన సంపాదకులు కొత్తపల్లి రవిబాబు, పి.యు.సి.ఎల్. ఆంధ్రప్రదేశ్ నేత మల్లెల శేషగిరిరావు, సహకారభూమి పక్షపత్రిక గౌరవ సంపాదకులు దాసరి కేశవులు, సంపాదకుడు అక్బర్ పాషా, భారత హేతువాద సంఘం, ఆంధ్రప్రదేశ్ హేతువాద సంఘం, రాడికల్ హ్యూమనిస్ట్ సెంటర్ నాయకులు, అభిమానులు ప్రగాఢ సంతాపం తెలిపారు.