కడియం రిజిస్ట్రార్ ఆఫీస్ లో సంపాదన అంతా ఇంతా కాదు...

డీఐజీ సీహెచ్‌ జానకీ దేవి నేతృత్వంలోని విచారణ బృందం ఈ అక్రమాలను బట్టబయలు చేసింది. ఇటువంటి ఉల్లంఘనలు ప్రభుత్వ ఆదాయానికి భారీ నష్టం కలిగిస్తున్నాయని, అక్రమార్కులు ఎక్కడి నుంచైనా ఆస్తులను సులభంగా బదలాయించుకునే విధానాన్ని దుర్వినియోగం చేస్తున్నారని విచారణ నివేదిక స్పష్టం చేస్తోంది. ఈ సంఘటన రిజిస్ట్రేషన్‌ శాఖలోని లోపాలను ప్రశ్నార్థకం చేస్తూ, పారదర్శకత, కఠిన నిఘా అవసరాన్ని హైలైట్‌ చేస్తోంది.

పూర్వార్జిత ఆస్తుల రిజిస్ట్రేషన్‌కు నిబంధనలు

పూర్వార్జిత ఆస్తులు (వారసత్వ ఆస్తులు లేదా పూర్వీకుల నుంచి వచ్చిన ఆస్తులు) రిజిస్ట్రేషన్‌ చేయడం ఆంధ్రప్రదేశ్‌ స్టాంపులు, రిజిస్ట్రేషన్‌ శాఖ నియమావళి ప్రకారం కఠినమైన ప్రక్రియ. ఈ ఆస్తులు వారసుల మధ్య బదలాయింపు లేదా విక్రయం కోసం రిజిస్ట్రేషన్‌ చేయాలంటే, ఆస్తి యజమాని మరణం తర్వాత వారసులు చట్టపరమైన హక్కును పొందాలి. ప్రధాన నిబంధనలు ఈ విధంగా ఉన్నాయి.

చట్టపరమైన వారసత్వ ధ్రువీకరణ: మరణ ధ్రువపత్రం (డెత్‌ సర్టిఫికెట్‌), చట్టపరమైన వారసుల ధ్రువపత్రం (లీగల్‌ హెయిర్‌ సర్టిఫికెట్‌) తప్పనిసరి. ఇవి తహసీల్దార్‌ లేదా రెవెన్యూ అధికారుల నుంచి పొందాలి.

ఆస్తి స్వాధీనత ధ్రువీకరణ: పొజిషన్‌ సర్టిఫికెట్‌ (స్వాధీనత ధ్రువపత్రం) అవసరం. ఇది ఆస్తి వారసుల ఆధీనంలో ఉందని రెవెన్యూ డిపార్ట్‌మెంట్‌ ధృవీకరిస్తుంది.

పన్ను, యుటిలిటీ రుజువులు: ఇంటి పన్ను రసీదు (ప్రాపర్టీ ట్యాక్స్‌ రిసిప్ట్‌), విద్యుత్‌ బిల్లు (ఎలక్ట్రిసిటీ బిల్‌) లాంటి డాక్యుమెంట్లు ఆస్తి చిరునామా, స్వాధీనతను రుజువు చేయడానికి తప్పనిసరి. ఇవి ఆస్తి యజమాని పేరుపై ఉండాలి లేదా వారసులకు సంబంధించినవిగా ఉండాలి.

ఆధార్‌, ఇతర ఐడీలు: ఆధార్‌ కార్డు గుర్తింపు కోసం ఉపయోగపడుతుంది. కానీ ఇది ఒక్కటే సరిపోదు. ఆస్తి బదలాయింపు డాక్యుమెంట్‌లో సరైన వివరాలు, సర్వే నంబర్లు, మార్కెట్‌ వాల్యూ ఆధారంగా స్టాంప్‌ డ్యూటీ చెల్లించాలి.

స్టాంప్‌ డ్యూటీ, ఫీజులు: వారసత్వ ఆస్తులకు నామమాత్రపు ఫీజు (ఉదా. రూ.100 నుంచి రూ.1000 వరకు, ఆస్తి విలువ ఆధారంగా) వర్తిస్తుంది. ప్రత్యేకించి వ్యవసాయ భూములకు ముఖ్యం. కానీ మార్కెట్‌ వాల్యూ తక్కువ చూపి డ్యూటీ తగ్గించడం నిషేధం.

ఆన్‌లైన్‌ వెరిఫికేషన్‌: ఐజీఆర్‌ఎస్‌ పోర్టల్‌ ద్వారా డాక్యుమెంట్లు వెరిఫై చేయాలి. ఏదైనా అక్రమం గుర్తిస్తే రిజిస్ట్రేషన్‌ తిరస్కరించాలి.

ఈ నిబంధనలు భూమి మోసాలను నిరోధించడానికి, ప్రభుత్వ ఆదాయాన్ని రక్షించడానికి రూపొందించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వం ఇటీవల వారసత్వ వ్యవసాయ భూముల రిజిస్ట్రేషన్‌ను సరళీకరించింది. కానీ డాక్యుమెంట్ల వెరిఫికేషన్‌ తప్పనిసరి.

సబ్‌రిజిస్ట్రార్‌ లక్ష్మి ఉల్లంఘనలు

కడియం సబ్‌ రిజిస్ట్రార్‌ ఇ లక్ష్మి ఈ నిబంధనలను బహిరంగంగా ఉల్లంఘించినట్లు విచారణలో తేలింది. ఆమె గతంలో కాకినాడ, సామర్లకోట, అమలాపురం వంటి ప్రాంతాల్లో పనిచేసిన అనుభవం ఉన్నప్పటికీ, కడియం కార్యాలయాన్ని అక్రమార్కులకు అనుకూలంగా మార్చారు. ప్రధాన ఉల్లంఘనలు.

డాక్యుమెంట్ల వెరిఫికేషన్‌ లోపం: నిబంధనల ప్రకారం పొజిషన్‌ సర్టిఫికెట్‌, ఇంటి పన్ను, విద్యుత్‌ బిల్లు లాంటివి తప్పనిసరి కాగా, లక్ష్మి కేవలం ఆధార్‌ కార్డు ఆధారంగా రిజిస్ట్రేషన్లు చేశారు. ఇది ఆస్తి స్వాధీనత, వారసత్వాన్ని ధృవీకరించకుండా మోసాలకు దారి తీస్తుంది. ఉదాహరణకు కాకినాడ, బిక్కవోలు, సామర్లకోట వంటి ఇతర సబ్‌ రిజిస్ట్రార్‌ కార్యాలయాల్లో తిరస్కరించిన ఆస్తులను కడియంలో సులభంగా రిజిస్టర్‌ చేయడం ద్వారా ఆమె 'అడ్డగోలు' విధానాన్ని అనుసరించారు.

స్టాంప్‌ డ్యూటీ మోసం: మార్కెట్‌ వాల్యూ తక్కువ చూపి స్టాంప్‌ డ్యూటీ తగ్గించడం ద్వారా ప్రభుత్వ ఆదాయానికి రూ. లక్షల్లో నష్టం కలిగించారు. ఏజీ ఆడిట్‌ శాఖ, ఆడిట్‌ విభాగాలు ఇది గుర్తించాయి. ఇది ప్రభుత్వానికి గండి కొట్టినట్లుగా నిర్థారించారు. ఆమె గత కార్యాలయాల్లో కూడా ఇలాంటి ఆరోపణలు ఉన్నాయి.

అక్రమ బదలాయింపులు: 1,000కు మించిన పూర్వార్జిత ఆస్తులను నిబంధనలకు విరుద్ధంగా బదలాయించడం ద్వారా, అక్రమార్కులు భూమి మోసాలు, ఫేక్‌ టైటిల్స్‌ సృష్టించడానికి ఉపయోగించుకున్నారు. ఇది రిజిస్ట్రేషన్‌ శాఖలోని 'ఎక్కడి నుంచైనా రిజిస్ట్రేషన్‌' విధానాన్ని దుర్వినియోగం చేసినట్లవుతుంది.

ఈ ఉల్లంఘనలు రిజిస్ట్రేషన్‌ వ్యవస్థలోని లోపాలను బహిర్గతం చేస్తున్నాయి. సబ్‌ రిజిస్ట్రార్లకు ఉన్న అధికారాలు, ఆడిట్‌ లోపాలు అక్రమార్కులకు వరంగా మారుతున్నాయి. ప్రభుత్వ ఆదాయ నష్టం ఒక వైపు, ఆస్తి వివాదాలు మరో వైపు పెరుగుతున్నాయి. విచారణ బృందం లక్ష్మిపై చర్యలకు సిఫార్సు చేసింది. పార్టీలకు నోటీసులు ఇచ్చింది. ఇటువంటి సంఘటనలు పునరావృతం కాకుండా, ఆన్‌లైన్‌ వెరిఫికేషన్‌ను కఠినతరం చేయడం, ఆడిట్‌లను పరిశీలించడం అవసరం. ఇటీవలి ఏసీబీ రైడ్స్‌ (2025 నవంబరు) లాంటివి శాఖలోని అవినీతిని సూచిస్తున్నాయి. కడియం కేసు దీనికి ప్రతీకగా నిలుస్తోంది.