నాటి దొనకొండ... నేటి దొనకొండ
దొనకొండ పేరు చెప్పగానే అందరూ ఆలోచిస్తారు. రాజధాని కావాల్సిన ప్రాంతం. ఇప్పుడిప్పుడే పారిశ్రామిక కారిడార్ గా మారుతోంది. పెద్దలు ఇక్కడ పాగా వేశారు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని దొనకొండ ప్రాంతం బ్రిటీష్ వారి హయాంలో ఒక వెలుగు వెలిగింది. ఇక్కడ ఎయిర్ పోర్టు, రైల్వే స్టేషన్ లు అందరి దృష్టిని ఆకర్షించాయి. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత ఆ ప్రాంతాన్ని పాలకులు వదిలేశారు. దీంతో ఎందుకూ పనికిరాని ప్రాంతంగా మారిపోయింది. సాగునీటి సౌకర్యం కూడా లేకపోవడం, పంటలకు అనువైన ప్రాంతం కాకపోవడంతో ఎవ్వరూ ఆ ప్రాంతాన్ని పట్టించుకోలేదు.
నేడు ఈ దొనకొండపై అందరి కన్ను పడింది. ఇక్కడ చాలా మంది పొలాలు కొంటున్నారు. చాలా మంది రియల్ వ్యాపారులు ప్లాట్లు వేసి అమ్మకాలు మొదలు పెట్టారు. దొనకొండ ప్రాంతంలో 2014లోనే ఎక్కువ మంది ఎకరా లక్ష ప్రకారం కొనుగోలు చేశారు. ప్రస్తుతం ఎకరా పట్టభూమి 30 లక్షల వరకు పలుకుతోంది. ఇక పరిశ్రమలు మొదలేతే ఎకరా కోటి వరకు వెళ్లే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి. వైఎస్సార్సీపీ హయాంలో అభివృద్ధి చేయాలని జగన్ భావించారు. దీంతో అక్కడ చాలా మంది వైఎస్సార్సీపీ నాయకులు పొలాలు వందల ఎకరాలు కొనుగోలు చేశారు. ఇటీవల టీడీపీ నాయకులు కూడా కొనుగోలు చేస్తున్నారు.
ఒకనాటి దొనకొండ పరిస్థితి
గతంలో దొనకొండ డ్రాట్ ప్రాంతంగా, బ్యాక్వర్డ్ రీజియన్గా పరిగణించబడింది. 5,000 హెక్టార్లకు మించిన వ్యర్థ భూమి (వాస్ట్ల్యాండ్) ఉండేది, ఇందులో డిగ్రేడెడ్ ఫారెస్ట్ భూమి కూడా ఉంది. 2014లో రాజధాని ప్రతిపాదనలు వచ్చినప్పుడు దీనిని పరిగణనలోకి తీసుకున్నారు. కానీ డ్రాట్, ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఖర్చుల వల్ల వదిలేశారు. వ్యవసాయం ప్రధాన ఆధారం, కానీ తక్కువ ఉత్పాదకత, ఉపాధి అవకాశాలు లేకపోవడం వల్ల ప్రజలు వలసలు వెళ్లేవారు.
నేటి దొనకొండ పరిస్థితి
ప్రస్తుతం దొనకొండ డిఫెన్స్, ఏరోస్పేస్ హబ్గా మారుతోంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏరోస్పేస్ అండ్ డిఫెన్స్ పాలసీ 4.0 (2025-2030) కింద రూ. 1 లక్ష కోట్ల పెట్టుబడులు లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. BDL ప్లాంట్ వల్ల 1,600 ఉద్యోగాలు సృష్టించబడతాయి. క్యాన్సర్ సెంటర్, ఇండస్ట్రియల్ పార్కులు అభివృద్ధిని వేగవంతం చేస్తున్నాయి. ఇది జగ్గయ్యపేట-దొనకొండ హబ్గా భారతదేశం మూడవ డిఫెన్స్ కారిడార్గా మారుతోంది. అయితే భూమి కేటాయింపులలో వివాదాలు, రెవెన్యూ-ఫారెస్ట్ డిపార్ట్మెంట్ల మధ్య ఘర్షణలు ఉన్నాయి.
ప్రైవేట్ వ్యక్తుల భూమి కొనుగోలు రాజకీయాలతో ముడి
దొనకొండ ప్రాంతంలో ప్రైవేట్ వ్యక్తులు భూములు కొనుగోలు చేయడం గతంలో రాజకీయ సంబంధాలతో ముడిపడి ఉంది. 2014 ఎన్నికలకు ముందు, దొనకొండను రాజధానిగా ప్రతిపాదించిన సమయంలో వైఎస్ఆర్సీపీ నాయకులు, వైఎస్ జగన్మోహన్ రెడ్డి సన్నిహితులు వందల ఎకరాల భూములు కొనుగోలు చేసినట్లు నివేదికలు ఉన్నాయి. కడప ఎంపీ కూడా భారీగా కొనుగోలు చేశారు. ఈ కొనుగోళ్లు రాజధాని ప్రతిపాదనల వల్ల భూమి విలువలు పెరిగే అవకాశాన్ని ఉపయోగించుకున్నట్లు విశ్లేషణలు సూచిస్తున్నాయి. ఇది డ్రాట్ ప్రాంతం కావడం వల్ల తక్కువ ధరలకు భూములు అందుబాటులో ఉండేవి. కానీ అభివృద్ధి ప్రక్రియల వల్ల విలువ పెరిగింది.
రియల్ హవా
రియల్ ఎస్టేట్ సైట్లలో చిన్న చిన్న ప్లాట్లు (1 నుండి 55 ఎకరాల వరకు) అమ్మకానికి ఉన్నట్లు చూపిస్తున్నాయి. కానీ ఇవి వ్యక్తిగత కొనుగోళ్లు. ఉదాహరణకు 1 ఎకరం భూమి రూ.16 లక్షలకు అమ్మకానికి ఉంది. 30-55 ఎకరాల వ్యవసాయ భూములు అమ్మకానికి లభ్యమవుతున్నాయి. రాజకీయ సంబంధాలు ప్రధానంగా వైఎస్ఆర్సీపీతో ముడిపడి ఉన్నట్లు కనిపిస్తున్నాయి. కానీ ప్రస్తుత టీడీపీ ప్రభుత్వంలో కూడా ఇన్సైడర్ కొనుగోళ్లపై ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు ఇటీవల X పోస్టులలో NBK (నందమూరి బాలకృష్ణ) పేరుతో 90.75 ఎకరాల భూములు కొనుగోలు చేసినట్లు పేర్కొన్నారు. అయితే దొనకొండకు సంబంధించినవి కావు. జగ్గయ్యపేట వద్ద కొనుగోలు చేసినట్లు విశ్వసనీయ సమాచారం. మొత్తంగా వేల ఎకరాలు (సుమారు 100-500 ఎకరాలు) వ్యక్తిగత కొనుగోళ్లలో ఉండవచ్చు. కానీ ఇది రాజకీయ ఆరోపణలపై ఆధారపడి ఉంది.
ప్రభుత్వం కంపెనీలకు ఇచ్చిన భూములు
ప్రభుత్వం దొనకొండలో పారిశ్రామిక అభివృద్ధి కోసం పలు కంపెనీలకు భూములు కేటాయించింది.
రిలయన్స్ (Reliance): 799.40 ఎకరాలు కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ (CBG) ప్లాంట్ కోసం.
భారత్ డైనమిక్స్ లిమిటెడ్ (BDL): 1,400 ఎకరాలు మిస్సైల్ మాన్యుఫాక్చరింగ్ ప్లాంట్ కోసం, రూ. 1,200 కోట్ల పెట్టుబడి.
HFCL: 155 mm ఆర్టిలరీ షెల్స్, గ్రెనేడ్స్ యూనిట్ కోసం భూమి కేటాయింపు.
చున్ జియాంగ్ అన్ చల్లా క్యాన్సర్ సెంటర్: 25 ఎకరాలు మెడికల్ సిటీ ప్రాజెక్ట్ కోసం ఇచ్చారు. రూ. 4,260 కోట్ల పెట్టుబడి.
APIIC: 380 ఎకరాలు లార్జ్ ఇండస్ట్రియల్ పార్క్ కోసం.
మొత్తం 10 కంపెనీలకు మించి భూములు కేటాయించబడినట్లు నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా డిఫెన్స్, ఏరోస్పేస్ సెక్టార్లలో ఇచ్చారు. ఇది జగ్గయ్యపేట-దొనకొండ డిఫెన్స్ కారిడార్ భాగంగా ఉంది. కొన్ని కేటాయింపులు వివాదాస్పదమైనవి ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు రెండు నెలల క్రితం రిజిస్టర్ అయిన కంపెనీకి 59.6 ఎకరాలు కేటాయించడం.
దొనకొండ గతం నుంచి నేటి వరకు రాజకీయ, పారిశ్రామిక ప్రభావాలతో మార్పు చెందింది. గతంలో డ్రాట్, వ్యర్థ భూమి కారణంగా అభివృద్ధి లేకపోయినా, ప్రస్తుతం డిఫెన్స్ కారిడార్గా మారడం వల్ల ఉపాధి, ఆర్థిక వృద్ధి పెరుగుతుంది. అయితే ప్రైవేట్ కొనుగోళ్లు రాజకీయ ఇన్సైడర్ ట్రేడింగ్గా కనిపిస్తున్నాయి. ప్రభుత్వ కేటాయింపులు అభివృద్ధిని ప్రోత్సహిస్తున్నాయి. కానీ వివాదాలు (ఉదా., రిలయన్స్ భూమి ఘర్షణ) పారదర్శకత లోపాన్ని సూచిస్తున్నాయి. మొత్తంగా దొనకొండ ఆంధ్రప్రదేశ్ ఇండస్ట్రియల్ గ్రోత్కు కీలకమైన ప్రాంతంగా మారుతోంది. కానీ భూమి నిర్వహణలో మెరుగైన నియమాలు అవసరం.
