కోడి కి కోటి... బరులు సిద్ధం, పుంజులు రెడీ!
రాష్ట్రంలో సంక్రాంతి సందడి మొదలైంది. కోడి పందేలు ఆడించేందుకు పందెం రాయుళ్లు సిద్ధమయ్యారు. వీరికి పాలకులు కూడా తోడయ్యారు.
సంక్రాంతి పండుగ వచ్చేసరికి ఆంధ్రప్రదేశ్లోని గ్రామీణ ప్రాంతాలు సందడిగా మారతాయి. భోగి, సంక్రాంతి, కనుమలతో పాటు కోడి పందేలు కూడా ఈ పండుగలో అంతర్భాగమే. గోదావరి, కృష్ణా తీరాల్లో సంక్రాంతి అంటేనే కోడి పందేలు. పూర్వం ఇది కేవలం సాంప్రదాయిక క్రీడగా మిగిలిపోయేది. కోడికి కోడి సరిపోయేది. ఓడినవాడు గెలిచినవాడికి తన కోడిని అప్పగించేవాడు. కానీ ఇప్పుడు పరిస్థితి మారింది. కోడితో పాటు కోట్ల రూపాయలు వెచ్చించాల్సిన పరిస్థితి. ఈ సంక్రాంతి సమయంలోనూ కోడి పందేలు హోరెత్తుతున్నాయి. ఇది సాంప్రదాయమా లేక జూదమా అనే వివాదం మళ్లీ తెరపైకి వచ్చింది. పాలకులు, పోటీదారులు, ప్రేక్షకుల తీరును పరిశీలిస్తే ఈ విషయం మరింత స్పష్టమవుతుంది.
హైకోర్టు స్పష్టమైన ఆదేశాలు
ఆంధ్రప్రదేశ్లో కోడిపందాలు చట్టవిరుద్ధమని హైకోర్టు స్పష్టంగా ఆదేశాలు ఇచ్చింది. జనవరి 11న హైకోర్టు కలెక్టర్లు, ఎస్పీలకు ఆదేశాలు జారీ చేసి, కోడిపందాలు నిర్వహించకుండా చర్యలు తీసుకోవాలని సూచించింది. పోలీసులు హిందూపురం వంటి ప్రాంతాల్లో భద్రతా చర్యలు పెంచి కోడిపందాలు, జూదం పై కఠిన చర్యలు తీసుకుంటామని హెచ్చరించారు. గత ఏడాది (2025)లో కూటమి ప్రభుత్వం కోడిపందాలకు మద్దతు ఇచ్చినట్టు కనిపించినా, ఈసారి ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు, ఉప ముఖ్యమంత్రి పవన్ కళ్యాణ్ వంటి నాయకులు సంక్రాంతి సంబరాలను ప్రోత్సహిస్తున్నారు.
కానీ కోడి పందేలను జూదంగా మారకుండా, సాంప్రదాయిక రూపంలో మాత్రమే ఉండాలని చెబుతున్నారు. ఉదాహరణకు పిఠాపురంలో సంక్రాంతి సెలబ్రేషన్లకు ప్రభుత్వం రూ.4.80 లక్షలు మంజూరు చేసింది, ఇందులో ఫోక్ ఆర్ట్స్, రూరల్ స్పోర్ట్స్ వంటివి ఉన్నాయి. అయితే ఇది కోడి పందేలను పరోక్షంగా ప్రోత్సహిస్తుందా అనే అనుమానాలు ఉన్నాయి. మరోవైపు, హ్యూమన్ వరల్డ్ ఫర్ యానిమల్స్ ఇండియా వంటి ఎన్జీవోలు కోడి పందేలు క్రూరత్వం, చట్టవిరుద్ధమని ప్రజలను కోరుతున్నాయి.
పందెం కోళ్ళ పెంపకానికి ఏలూరు జిల్లాలో వేసిన షెడ్లు
పోటీదారుల తీరు మరింత ఆసక్తికరం
బ్యాన్ ఉన్నప్పటికీ, తీరప్రాంత జిల్లాల్లో హండ్రెడ్స్ ఆఫ్ అరీనాలు సిద్ధమవుతున్నాయి. గోదావరి జిల్లాల్లో రూస్టర్ ట్రైనింగ్ జోరుగా సాగుతోంది, అరీనాల్లో బేసిక్ ఎమెనిటీస్ ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. కృష్ణా, గోదావరి డిస్ట్రిక్ట్స్లో ఇది మేజర్ హబ్గా మారింది, బెట్టింగ్ కోట్లలో జరుగుతోంది. అనకాపల్లిలో హై-స్టేక్స్ ఫైట్స్ జరుగుతున్నాయి. లా ఎన్ఫోర్స్మెంట్ను ధిక్కరిస్తూ ఇవి జరుగుతున్నాయి. ఏలూరు జిల్లాలో పోలీసులు రెయిడ్స్ చేసి గ్రౌండ్స్ ధ్వంసం చేసినా, స్పెషల్ నైవ్స్ సీజ్ చేసినా, ఆర్గనైజర్లు మరిన్ని మార్గాలు చూస్తున్నారు. ఇది సెంచరీస్-ఓల్డ్ అగ్రేరియన్ ట్రెడిషన్ అని వారు వాదిస్తున్నారు.
ప్రేక్షకులు, ప్రజల తీరు విషయానికి వస్తే...
కోడి పందేలపై మోజు తగ్గలేదు. కోర్టు ఆర్డర్లు, గవర్నమెంట్ బ్యాన్స్ ఉన్నప్పటికీ, మేక్షిఫ్ట్ అరీనాలు సిద్ధమవుతున్నాయి, హై-స్టేక్స్ బెట్టింగ్ జరుగుతోంది. గోదావరి రీజియన్లో సంక్రాంతి సీజన్ పిక్ అప్ అయింది. అరీనాలు రెడీగా ఉన్నాయి. ప్రజలు ఇది సంస్కృతి భాగమని భావిస్తున్నారు, కానీ జూదం రూపంలో మారడం వల్ల వివాదాలు పెరుగుతున్నాయి. ఇలాంటి ఈవెంట్స్లో లార్జ్ క్రౌడ్స్ డ్రాన్ అవుతున్నాయి.
గత ఏడాది కోడి పందేలు చూసేందుకు వచ్చిన ప్రేక్షల కార్లు
కోడి పందేల నేపథ్యం... సంప్రదాయం Vs చట్టం
కోడి పందేలు సంక్రాంతి సమయంలో గ్రామీణ ఆంధ్రలో ఒక ముఖ్యమైన ఆచారం. డేగ, నెమలి, నల్ల నెమలి, కేతువ, పర్ల వంటి 17 జాతుల పుంజులను ప్రత్యేకంగా పెంచి, శిక్షణ ఇచ్చి బరిలోకి దించుతారు. ఈ పుంజులకు ఒలింపిక్ క్రీడాకారులకు మించిన ట్రైనింగ్ ఇస్తారు. వ్యాయామం, ఈత, డ్రై ఫ్రూట్స్, మటన్ కీమా వంటి ఖరీదైన ఆహారం, విటమిన్ మాత్రలు, ఇంజెక్షన్లు. మూడు నెలల ముందు నుంచి ప్రత్యేక ట్రైనర్లను నియమిస్తారు. కానీ ఈ పందేలు జంతు క్రూరత్వ చట్టం కింద నిషేధించారు. హైకోర్టు తన తీర్పులో జూదంగా జరిపితే కలెక్టర్, ఎస్పీలపై చర్యలు తీసుకుంటామని స్పష్టం చేసింది. అయినా ఈ సీజన్లో పుంజు ధర రూ.10 వేల నుంచి లక్ష వరకు పలుకుతోంది. లక్షలాది పుంజులు కధన రంగంలోకి రావడానికి సిద్ధమవుతున్నాయి.
గోదావరి జిల్లాల్లో జోరు
గోదావరి జిల్లాల్లో 450కి పైగా బరులు (అరేనాలు) సిద్ధమవుతున్నాయి. కాకినాడ, కోనసీమ, ఏలూరు, తూర్పు-పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాల్లో భారీ తెరలు, సీసీ కెమెరాలు, బౌన్సర్లు, వీఐపీ టోకెన్లతో అరేనాలు తయారవుతున్నాయి. భీమవరం డీఎస్పీ మాట్లాడుతూ "కత్తులు కట్టకుండా, బెట్టింగ్ లేకుండా జరిపితే సమస్య లేదు" అని చెప్పారు. అయితే పోలీసులు రైడ్లు చేసి కొన్ని బరులను ధ్వంసం చేశారు. ఉమ్మడి కృష్ణా, గుంటూరు జిల్లాల్లోనూ పలు ప్రాంతాల్లో బరులు ఏర్పాటవుతున్నాయి.
పందెం కోళ్లు పెంచే వారు ఏమంటున్నారు?
పందెం కోళ్ల పెంపకం దారులు ఈ సీజన్లో ఉత్సాహంగా ఉన్నారు. భీమవరం ప్రాంతానికి చెందిన ప్రముఖ బ్రీడర్ ఎన్ రామారావు మాట్లాడుతూ "మా నెమలి జాతి పుంజు తల తెగిపడే వరకు పోరాడుతుంది. ఈ సంవత్సరం మూడు నెలల ట్రైనింగ్తో రెడీ చేశాం. సంక్రాంతి అంటే మా పుంజులకు రాజభోగం" అని మీసాలు మెలేశారు. కాకినాడకు చెందిన మరో బ్రీడర్ పూనం వెంకటేశ్వర్లు మాట్లాడుతూ "కోడి గుడ్లను ప్రత్యేకంగా పొదిగించి మేలు జాతులను పెంచాం. ధర లక్ష దాటినా డిమాండ్ ఉంది. సంప్రదాయం కదా, ఎవరు ఆపలేరు" అని వ్యాఖ్యానించారు. ఏలూరు జిల్లాకు చెందిన సత్యనారాయణ మాట్లాడుతూ "పోలీసుల భయం ఉంది కానీ మా పుంజులు డేగ జాతి.. ఎక్కడా తగ్గవు. విటమిన్లు, టీకాలతో బలంగా తయారు చేశాం" అని చెప్పారు. ఈ బ్రీడర్లు తమ పుంజుల బ్రాండ్ను ప్రమోట్ చేస్తూ హైకోర్టు ఆదేశాలను పట్టించుకోకుండా ముందుకు సాగుతున్నారు.
అధికార పార్టీ నాయకుల వ్యాఖ్యలు: మద్దతు Vs వ్యతిరేకత
ఆంధ్రప్రదేశ్లో ప్రస్తుత అధికార పక్షం టీడీపీ-బీజేపీ-జనసేన కూటమి. కోడి పందేలపై అధికార పక్ష నాయకులు మిశ్రమ సంకేతాలు ఇస్తున్నారు.
పందేల వద్ద గత ఏడాది చేతులు మారుతున్న డబ్బు
చంద్రబాబు నాయుడు మాటలు
ఆయన ఈస్ట్ గోదావరి జిల్లాలోని రాయవరంలో జరిగిన సమావేశంలో మాట్లాడుతూ, "సంక్రాంతి మూడు రోజుల పండుగలో గోదావరి జిల్లాల్లో కోడి పందేలు పండుగ వాతావరణాన్ని పెంచుతాయి. విస్తృత శ్రద్ధను ఆకర్షిస్తాయి. కోడి పందేలు చూడటం ఎంటర్టైన్మెంట్, కానీ వాటిపై జూదం చేయడం సరికాదు. చాలామంది త్వరగా లాభాలు కోసం జాక్పాట్ మెంటాలిటీతో వెంబడిస్తున్నారు. దీనివల్ల ఆర్థిక నష్టం జరుగుతుంది. మనసు మార్చుకోండి. తరాల సంపదను కాపాడుకోండి. సాంప్రదాయాలను బాధ్యతాయుతంగా ఆస్వాదించండి. పందేలు చూసి ఆనందించండి కానీ పందెం వేయకండి. ఇప్పుడు తెలుగు రాష్ట్రాలు, ఇతర ప్రాంతాల నుండి సందర్శకులు ప్రధానంగా కోడి పందేలు, కార్డ్ గేమ్స్పై జూదం కోసమే వస్తున్నారు."
పవన్ కల్యాణ్ మాటలు
పిఠాపురంలో జరిగిన సంక్రాంతి మహోత్సవం ప్రారంభోత్సవంలో మాట్లాడుతూ "సంక్రాంతి అంటే కోడి పందేలు, రమ్మీ (కార్డ్ గేమ్స్) గురించి కాదు. పండుగలు మనల్ని ఐక్యం చేయాలి. మతాలు, సరిహద్దులు మించి జరుపుకోవాలి. జూదం, కోడి పందేలు నుండి దూరంగా ఉండి, సంక్రాంతి నిజమైన స్ఫూర్తిని తిరిగి కనుగొనండి. జూదం, కోడి పందేలకు సమాజంలో స్థానం లేదు. సాంస్కృతిక ఉత్సవాలపై దృష్టి పెట్టండి. మతాలు లేదా కులాల మధ్య విద్వేషాలు సృష్టించేవారిపై కఠిన చర్యలు తీసుకుంటాం."
టీడీపీ వర్గాలు కూడా పందేలు ప్రారంభించేందుకు సిద్ధమవుతున్నాయి. మరోవైపు విపక్ష మాజీ మంత్రులు ఆర్కె రోజా, అంబటి రాంబాబు (వైఎస్సార్సీపీ) ఇప్పటికే పందేలను ప్రారంభించారు. స్థానిక నాయకులు బరుల నిర్వహణకు రూ.5-20 లక్షలు వసూలు చేస్తున్నారని ఆరోపణలు ఉన్నాయి.
నేతల మాటలు చట్టాలకు లోబడి ఉన్నాయా?
చట్టపరమైన కోణం: భారతదేశంలో కోడి పందేలు Prevention of Cruelty to Animals Act, 1960 (PCA Act) కింద నిషేధించారు. ముఖ్యంగా సెక్షన్ 11(1)(m)(ii), (n) ప్రకారం జంతువులపై క్రూరత్వాన్ని ప్రోత్సహించడం చట్టవిరుద్ధం. ఆంధ్రప్రదేశ్లో Andhra Pradesh Gaming Act, 1974 సెక్షన్ 10 కింద కూడా ఇది శిక్షార్హం. సుప్రీం కోర్టు, హైకోర్టు (హైదరాబాద్ హైకోర్టు) ఇప్పటికే 2018 నుంచి బ్యాన్ను రీటరేట్ చేసాయి. సంక్రాంతి సమయంలో కూడా నిషేధం అమలు చేయాలని ఆదేశాలు ఇచ్చాయి. ఎన్టీఆర్ జిల్లా అడ్మినిస్ట్రేషన్ వంటివి ఇటీవలే కఠిన చర్యలు తీసుకుంటామని ప్రకటించాయి. సెక్షన్ 144 అమలు చేసే అవకాశం కూడా ఉంది. అయినప్పటికీ, ఆంధ్రప్రదేశ్ కోస్టల్ డిస్ట్రిక్టుల్లో (కృష్ణా, గుంటూరు, గోదావరి) సాంప్రదాయంగా జరుగుతుంది. కొన్నిసార్లు పోలీసులు అనుమతిస్తారు. కానీ చట్టపరంగా ఇది బ్యాన్.
చంద్రబాబు మాటల ప్రకారం ఆయన పందేలు చూడటాన్ని ఎంటర్టైన్మెంట్గా చెప్పి, జూదం మాత్రమే వద్దు అని సూచిస్తున్నారు. కానీ చట్టం ప్రకారం పందేలు నిర్వహణే జంతువులపై క్రూరత్వం, జూదం అదనపు నేరం. కాబట్టి, ఆయన మాటలు పూర్తిగా చట్టాలకు లోబడి లేవు. సాంప్రదాయాన్ని సమర్థిస్తున్నప్పటికీ, బ్యాన్ను పూర్తిగా అంగీకరించడం లేదు.
పవన్ కల్యాణ్ మాటల ప్రకారం ఆయన కోడి పందేలు, జూదం రెండూ సమాజంలో స్థానం లేదని స్పష్టంగా చెప్పారు, సాంస్కృతిక ఉత్సవాలపై దృష్టి పెట్టాలని సూచించారు. ఇది చట్టాలకు పూర్తిగా అనుగుణంగా ఉంది. ఎందుకంటే PCA Act, రాష్ట్ర చట్టాలు ఇలాంటి క్రూరత్వాన్ని నిషేధిస్తాయి.
సంక్రాంతి సందర్భంగా కోడి పందేలు సంప్రదాయంగా కొనసాగుతున్నప్పటికీ, జంతు హక్కుల సంఘాలు, చట్ట అమలు అధికారులు కఠినంగా వ్యవహరిస్తున్నారు. ఈ వివాదం మధ్యలో పండుగ సందడి కొనసాగుతోంది.
