మహిళల భద్రతపై సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాలు.. ఏపీలో అమలయ్యేనా?

దేశ రాజధాని ఢిల్లీలోనే బాలికలకు భద్రత కరువవుతున్న పరిస్థితుల నేపథ్యంలో మహిళలు, బాలికల భద్రతపై సుప్రీంకోర్టు తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. వరుసగా చోటుచేసుకుంటున్న అత్యాచార ఘటనలను సుమోటోగా స్వీకరించిన సుప్రీంకోర్టు.. మహిళల భద్రత కోసం ఐదు కీలక ఆదేశాలు జారీ చేసింది. ఈ ఆదేశాలను అమలు చేయడానికి అవసరమైన యంత్రాంగం రాష్ట్రాల్లో ఉందా? ముఖ్యంగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మహిళలు, బాలికల భద్రతకు తీసుకుంటున్న చర్యలు ఎంతవరకు ఫలితాలిస్తున్నాయి? పోలీసుల గణాంకాలకు, క్షేత్రస్థాయి పరిస్థితులకు మధ్య వ్యత్యాసం ఉందా? అనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.

2012లో దేశవ్యాప్తంగా సంచలనం సృష్టించిన నిర్భయ ఘటన తర్వాత కూడా మహిళల భద్రత విషయంలో ఆశించిన పురోగతి సాధించామా అని సుప్రీంకోర్టు ప్రశ్నించింది. ఢిల్లీ, ఎన్సీఆర్ ప్రాంతాల్లో మైనర్ బాలికలపై వరుసగా జరుగుతున్న అత్యాచార ఘటనలు వ్యవస్థాగత వైఫల్యానికి నిదర్శనమా అని ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. ఈ నేపథ్యంలో మహిళల భద్రతకు సంబంధించి ఐదు కీలక ఆదేశాలు జారీ చేసింది.

పార్కులు, రహదారులు, బస్సులు, మెట్రో స్టేషన్ల వంటి బహిరంగ ప్రదేశాల్లో తగినంత వెలుతురు, సీసీటీవీ కెమెరాలు, పోలీసు పెట్రోలింగ్ ఉండాలని సుప్రీంకోర్టు ఆదేశించింది. ప్రమాదకర ప్రాంతాలను గుర్తించి భద్రతా ఆడిట్ నిర్వహించాలని సూచించింది. ముఖ్యంగా రాత్రివేళల్లో, నిర్మానుష్య ప్రాంతాల్లో పోలీసు పెట్రోలింగ్‌ను ముమ్మరం చేయాలని స్పష్టం చేసింది. నేరాల నివారణలో విఫలమైన అధికారులపై చర్యలు తీసుకోవాలని ఆదేశించింది. మహిళలు భయం లేకుండా బహిరంగ ప్రదేశాల్లో స్వేచ్ఛగా తిరగడం రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 కల్పించిన హక్కు అని గుర్తుచేసింది.

ఏపీలో తగ్గిన నేరాలు.. పెరిగిన ప్రశ్నలు

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 2025లో మొత్తం నేరాలు తగ్గాయని పోలీసు శాఖ గణాంకాలు చెబుతున్నాయి. 2024లో 1,19,3xx కేసులు నమోదుకాగా, 2025లో 1,12,xxx కేసులు నమోదయ్యాయని, మొత్తం నేరాల్లో 6.17 శాతం తగ్గుదల నమోదైందని పోలీసు శాఖ వెల్లడించినట్లు కథనంలో పేర్కొన్నారు. (ఈ సంఖ్యలను ప్రసారం చేయడానికి ముందు అధికారిక గణాంకాలతో సరిచూసుకోవాల్సి ఉంది.)

మహిళలపై నేరాలు, పోక్సో కేసులు కూడా తగ్గినట్లు పోలీసుల గణాంకాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. 2024లో మహిళలపై 16,694 కేసులు నమోదుకాగా, 2025లో 16,347 కేసులు నమోదయ్యాయి. అదే సమయంలో పోక్సో కేసులు 2024లో 2,124 ఉండగా, 2025లో 1,879కి తగ్గినట్లు పోలీసు శాఖ చెబుతోంది.

అయితే కేసుల సంఖ్య తగ్గినంత మాత్రాన మహిళలకు పూర్తి స్థాయి భద్రత కల్పించినట్లు కాదని మహిళా సంఘాలు అభిప్రాయపడుతున్నాయి. రాత్రివేళల్లోనే కాకుండా పగటిపూట కూడా మహిళలు స్వేచ్ఛగా తిరగలేని పరిస్థితులు ఉన్నాయని మహిళా సంఘాల నాయకులు చెబుతున్నారు. ఆకతాయిల ఆగడాలను అరికట్టేందుకు పోలీసులు మరింత సమన్వయంతో పనిచేయాలని సూచిస్తున్నారు.

ఫిర్యాదు చేయడానికి పోలీస్ స్టేషన్‌కు వెళ్లిన బాధితురాలినే అనుమానంగా చూస్తే ఆమెకు న్యాయం ఎలా జరుగుతుందని మహిళా సంఘాల నాయకురాలు సంజ ప్రశ్నిస్తున్నారు. పోలీసుల వైఖరిలో మార్పు రాకపోతే బాధిత మహిళలు పోలీస్ స్టేషన్లకు వచ్చి ఫిర్యాదు చేయడానికి ముందుకు వస్తారా అనే సందేహాన్ని వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

ఫిర్యాదులు చేయకపోతే నేరాలు తగ్గినట్లేనా?

పోలీసు రికార్డుల్లో నమోదైన కేసులే మహిళలపై జరిగిన మొత్తం నేరాలకు ప్రతిబింబం కాదని మహిళా సంఘాల కార్యకర్తలు చెబుతున్నారు. పరువు, కుటుంబ గౌరవం, సామాజిక ఒత్తిళ్ల కారణంగా అనేక ఘటనల్లో బాధితులు పోలీస్ స్టేషన్లకు వెళ్లి ఫిర్యాదు చేయడం లేదని మహిళా కౌన్సిలర్ కృష్ణకుమారి అభిప్రాయపడుతున్నారు.

అందువల్ల నేరాల సంఖ్యతో పాటు ఫిర్యాదుల నమోదు, పోలీసుల స్పందన, బాధితులకు అందుతున్న న్యాయం వంటి అంశాలను కూడా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉందని ఆమె సూచిస్తున్నారు.

పోక్సో కేసుల విచారణలో జాప్యం

బాలికలపై లైంగిక దాడుల కేసుల విచారణలో పోక్సో చట్టం కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. ఈ చట్టం కింద నమోదైన కేసులను త్వరితగతిన పరిష్కరించేందుకు ప్రత్యేక కోర్టులు ఏర్పాటు చేయాలని సుప్రీంకోర్టు గతంలోనే ఆదేశించింది. ఒక జిల్లాలో 100కు పైగా పోక్సో కేసులు ఉంటే ప్రత్యేక కోర్టు ఏర్పాటు చేయాలని సూచించింది.

అయితే ఆదేశాల అమలుపై ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. పోక్సో కేసులు పెండింగ్‌లో ఉండటానికి ప్రధానంగా ఐదు కారణాలు ఉన్నట్లు కథనం పేర్కొంటోంది. బాధిత బాలికలు, వారి కుటుంబాలు కోర్టుకు హాజరుకాకపోవడం, సాక్ష్యాల సేకరణలో జాప్యం, ప్రత్యేక కోర్టుల కొరత, బాలికలను పదేపదే కోర్టుకు పిలిపించడం, పోలీసుల చార్జిషీట్లలో లోపాలు వంటి అంశాలు విచారణను ఆలస్యం చేస్తున్నాయి.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ప్రస్తుతం 19 ఫాస్ట్‌ట్రాక్ కోర్టులు ఉండగా, వాటిలో 12 ప్రత్యేకంగా పోక్సో కేసుల విచారణ కోసం ఏర్పాటు చేసినవని అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం చెబుతోంది. నమోదవుతున్న కేసుల సంఖ్యతో పోలిస్తే ఈ కోర్టుల సామర్థ్యం సరిపోతుందా అనే ప్రశ్నలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

పోలీసుల చర్యలు.. క్షేత్రస్థాయిలో ఫలితాలెంత?

మహిళలపై నేరాల దర్యాప్తును వేగవంతం చేసేందుకు ఏపీ పోలీసు శాఖ స్పీడ్ ట్రయల్ మానిటరింగ్ వ్యవస్థను ప్రారంభించింది. ఆపరేషన్ ట్రేస్ కింద 2025లో 1,262 మంది బాలికలను గుర్తించినట్లు పోలీసు శాఖ వెల్లడించింది.

అయితే ఈ చర్యలు క్షేత్రస్థాయిలో ఎంతవరకు ఫలితాలిస్తున్నాయన్నదే కీలక ప్రశ్న. గుర్తించిన సమస్యాత్మక ప్రాంతాల్లో నిరంతరం పెట్రోలింగ్ జరుగుతోందా? పోక్సో కేసుల్లో బాధితులకు సకాలంలో న్యాయం అందుతోందా? అనే అంశాలపై మరింత పరిశీలన అవసరం.

మహిళల భద్రతకు గణాంకాలే గీటురాయా?

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మహిళలపై నేరాలు తగ్గినట్లు పోలీసుల గణాంకాలు చెబుతున్నప్పటికీ, క్షేత్రస్థాయి పరిస్థితులపై మహిళా సంఘాలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. మహిళలు పోలీస్ స్టేషన్లకు వెళ్లడానికి కూడా భయపడుతున్నారనే పరిస్థితి ఉంటే, దానికి గల కారణాలను పోలీసులు పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది.

పోక్సో కేసుల్లో బాలికలపై లైంగిక దాడులకు పాల్పడుతున్న వారిలో బాధితులకు తెలిసిన వ్యక్తులు కూడా అధికంగా ఉంటున్నారని నేరాల గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా బంధువులు, పరిచయస్తుల నుంచి బాలికలకు ఎదురవుతున్న ప్రమాదాలపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టాల్సిన అవసరం ఉంది.

ఈ నేపథ్యంలో సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన ఐదు ఆదేశాలను ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, పోలీసు శాఖ ఎంతవరకు అమలు చేస్తాయన్నది కీలకంగా మారింది. నేరాలు తగ్గాయని గణాంకాలు చూపించడం మాత్రమే కాకుండా, మహిళలు, బాలికలకు క్షేత్రస్థాయిలో భద్రత కల్పించడమే అసలైన లక్ష్యంగా ఉండాలని మహిళా సంఘాలు కోరుతున్నాయి.