మహిళా రిజర్వేషన్ చట్ట సవరణకు కేంద్రం సిద్ధం ?

మహిళా రిజర్వేషన్ చట్టాన్ని కేంద్రం వీలైనంత త్వరగా అమలు చేయాలన్న పట్టుదలతో ఉంది. “నారీ శక్తి వందన్ అధినియమ్” బిల్లుకు 2023లో ఆమోదం లభించింది. అయితే అమలులో నెలకొన్న సందిగ్ధతను తొలగించేందుకు చట్టంలో కొన్ని సవరణలు చేయాలని కేంద్రం యోచిస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో కేంద్ర హోం మంత్రి Amit Shah ప్రతిపక్ష నేతలతో సంప్రదింపులు ప్రారంభించారు.

అమలుకు కొత్త దారి..

ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న చట్టం ప్రకారం మహిళా రిజర్వేషన్లు, జనాభా లెక్కలు (Census), నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (డీలిమిటేషన్) తర్వాత మాత్రమే అమల్లోకి రావాలి. అయితే ఈ ప్రక్రియలు ఆలస్యం కావడంతో చట్టం అమలుపై అనిశ్చితి నెలకొంది. దీనిని దృష్టిలో ఉంచుకుని, కేంద్రం 2029 లోక్‌సభ ఎన్నికల నాటికి లేదా అంతకంటే ముందే రిజర్వేషన్లు అమలు చేయాలని ప్రణాళిక సిద్ధం చేస్తోంది.

ప్రతిపక్షాలతో చర్చలు..

ఈ అంశంపై కేంద్ర మంత్రి ఇప్పటికే ఎంపీలు అసదుద్దీన్ ఒవైసీ, సుప్రీయ సూలే, మిథున్ రెడ్డి వంటి నేతలతో చర్చలు జరిపారు. అలాగే ఎన్డీఏ మిత్రపక్షాల నాయకులతో కూడా సమావేశమై సవరణలపై అభిప్రాయాలు సేకరించారు. అయితే కాంగ్రెస్ సహా ఇండియా కూటమిలో పార్టీలు ఈ చర్చలకు దూరంగా ఉండటం గమనార్హం.

లోక్‌సభలో సీట్ల పెంపు ప్రతిపాదన..

మహిళా రిజర్వేషన్ చట్టాం అమలుకు అనుకూలంగా లోక్‌సభ సీట్ల సంఖ్యను 543 నుంచి 816కు పెంచే ప్రతిపాదనను కూడా కేంద్రం పరిశీలిస్తోంది. ఇందులో సుమారు 273 సీట్లు మహిళలకు కేటాయించే అవకాశం ఉన్నట్లు సమాచారం. రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్య శాతం మారకుండా ఈ మార్పులు చేయాలన్నది కేంద్రం ఆలోచనగా తెలుస్తోంది.

ప్రతిపక్షాల అభ్యంతరాలు..

కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు మల్లికార్జున ఖర్గే మహిళా రిజర్వేషన్ అమలుకు ఖచ్చితమైన గడువు తేదీ ప్రకటించాలని డిమాండ్ చేశారు. అలాగే సవరణలపై అఖిలపక్ష సమావేశం నిర్వహించాలని సూచించారు. అయితే ఖర్గే సూచనను కేంద్రం పరిగణనలోకి తీసుకోలేదు. రిజర్వేషన్లను జనాభా లెక్కలతో అనుసంధానం చేయడం, ఓబీసీ మహిళలకు కోటా ఇవ్వకపోవడం, అమలుకు స్పష్టమైన కాలపరిమితి లేకపోవడంపై కాంగ్రెస్ చీఫ్‌తో పాటు మిగతా ప్రతిపక్షాలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి.

కేంద్రం సమాధానం..

కాగా, వీటిలో కొన్నింటిని పరిష్కరించేందుకు కేంద్రం సిద్ధంగా ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. ముఖ్యంగా జనాభా లెక్కల కోసం ఎదురు చూడకుండా, ఎన్నికల సంఘం వద్ద ఉన్న ఓటర్ల డేటాను ఆధారంగా చేసుకుని రిజర్వేషన్లు అమలు చేయాలని ఆలోచిస్తోంది.

డీలిమిటేషన్‌పై రాష్ట్రాల ఆందోళన..

డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియపై తమిళనాడు, కేరళ వంటి రాష్ట్రాలు తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. జనాభా ఆధారంగా సీట్ల పునర్విభజన చేస్తే తమకు నష్టం జరుగుతుందని ఈ రాష్ట్రాలు భావిస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యం శాతం మారకుండా ఉంచే విధానాన్ని కేంద్రం పరిశీలిస్తోంది.

ముదురుతోన్న ఓబీసీ కోటా వివాదం..

మహిళా రిజర్వేషన్‌లో ఓబీసీ మహిళలకు ప్రత్యేక కోటా కల్పించాలని ప్రతిపక్షాలు పట్టుబడుతున్నాయి. అయితే కేంద్రం దీనిపై ఇంకా స్పష్టత ఇవ్వలేదు. ఈ అంశం భవిష్యత్‌లో మరింత రాజకీయ చర్చకు దారితీయనున్నది.

రాజకీయ కోణం..

మహిళా రిజర్వేషన్లను త్వరగా అమలు చేయడం ద్వారా మహిళా ఓటర్లను ఆకర్షించాలన్న రాజకీయ లక్ష్యం కేంద్రానికి ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. మరోవైపు ప్రతిపక్షాలు ఈ సవరణలకు వ్యతిరేకంగా పోరాడేందుకు కాస్త వెనకాడుతున్నాయి. అలా చేస్తే మహిళా వ్యతిరేకులుగా ముద్రపడే ప్రమాదం ఉందన్నది వారి ఆలోచన.

ముందున్న చర్యలు..

త్వరలోనే కేంద్ర కేబినెట్ ఈ సవరణ బిల్లులకు ఆమోదం తెలపవచ్చని సమాచారం. అలాగే ప్రస్తుత పార్లమెంట్ సమావేశాల ముగింపునకు ముందే బిల్లులను ప్రవేశపెట్టే అవకాశం కూడా ఉంది.

ఓబీసీ కోటా అడ్డంకి..

అయితే, 33 శాతం మహిళా కోటాలో ఓబీసీ కోటాను ప్రవేశపెట్టాలన్న ప్రతిపక్షాల మూడో డిమాండ్‌కు ప్రభుత్వం అంగీకరించే అవకాశం లేదు. ఒక సీనియర్ సమాజ్‌వాదీ పార్టీ ఎంపీ ' ది ఫెడరల్'తో మాట్లాడుతూ.. "కేంద్రం కొత్త జనాభా లెక్కల కోసం వేచి చూడకుండా, ఈ సవరణలను ఇప్పుడే తొందరగా ఆమోదించాలని కోరుకోవడానికి ఇది కూడా ఒక కారణం కావచ్చు. ఎందుకంటే 2027 జనాభా లెక్కలలో కులాల వారీగా కూడా గణన జరగబోతోంది. ఒకసారి కులాల గణాంకాలు వెలువడిన తర్వాత, ఓబీసీ మహిళలకు కోటాలో కోటాను నిరాకరించడం కేంద్రానికి అసాధ్యం అవుతుంది" అని పేర్కొన్నారు.

ప్రతిపాదిత సవరణల గురించి షా ఇంకా ఎస్పీ అధినేత అఖిలేష్ యాదవ్‌తో గానీ, పార్టీకి చెందిన మరే ఇతర సీనియర్ నాయకుడితో గానీ అధికారికంగా మాట్లాడలేదని సమాజ్‌వాదీ ఎంపీ అన్నారు. అయితే, "ప్రభుత్వం మాతో మాట్లాడితే మా అభిప్రాయాన్ని తెలియజేస్తాం. వారు ఆడుతున్న నీచమైన కుతంత్రాలను బట్టబయలు చేయడానికి పార్లమెంటులో కూడా ఈ విషయాన్ని లేవనెత్తుతాం" అని ఆయన అన్నారు.

ప్రతిపక్షానికి రాజకీయ ఒత్తిడి..

రిజర్వేషన్లను ముందుగానే అమలు చేసేందుకు చట్టాలను సవరించాలన్న కేంద్రం ప్రతిపాదనకు మద్దతు ఇవ్వడం తమ పార్టీలకు ఒక “రాజకీయ, ఎన్నికల తప్పనిసరి” అని ప్రతిపక్ష వర్గాలు తెలిపాయి.

"ప్రధాని మోదీ, అమిత్ షా తమ సొంత ఎన్నికల అజెండా కోసం ఇది చేయాలనుకుంటున్నారని మాకు తెలుసు, కానీ మేం ఈ సవరణలను వ్యతిరేకించలేం, ఎందుకంటే అలా చేస్తే మమ్మల్ని మహిళా వ్యతిరేకులుగా ముద్ర వేస్తారు," అని కాంగ్రెస్‌కు చెందిన ఒక మహిళా లోక్‌సభ ఎంపీ అన్నారు. "కోటాలోనే ఓబీసీ కోటాను ప్రవేశపెట్టాలని ప్రభుత్వంపై ఒత్తిడి కొనసాగించడమే మనం చేయగలిగిన ఉత్తమమైన పని. పంచాయతీలు, స్థానిక సంస్థలలో మహిళా రిజర్వేషన్‌ను మొదటగా తీసుకువచ్చింది మా పార్టీయేనని ప్రజలకు గుర్తు చేయాలి. లోక్‌సభ, రాష్ట్ర శాసనసభలలో రిజర్వేషన్ల అమలు వాస్తవరూపం దాల్చే వరకు, దానిపై మోదీ ప్రభుత్వం నుండి జవాబుదారీతనం, పారదర్శకతను మేము కోరుతూనే ఉంటాము," అని ఆమె అన్నారు.

మొత్తంగా, మహిళా రిజర్వేషన్ అమలును వేగవంతం చేయడానికి కేంద్రం తీసుకుంటున్న చర్యలు దేశ రాజకీయాల్లో కీలక పరిణామంగా మారుతున్నాయి. అయితే ఓబీసీ కోటా, డీలిమిటేషన్ వంటి అంశాలపై ఏకాభిప్రాయం కుదరకపోవడం ఈ ప్రక్రియకు ప్రధాన సవాలుగా నిలుస్తోంది.