ఇరాన్పై యుద్ధం: ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు తీవ్ర ప్రభావం
హార్ముజ్ జలసంధి మూసివేయడం వల్ల చమురు రవాణా తీవ్ర అంతరాయం ఏర్పడుతుంది. ఫలితంగా పెట్రోలియం ధరలు పెరిగే అవకాశం ఉంది.
ఇరాన్పై జరుగుతున్న యుద్ధం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను ఉలిక్కిపడేలా చేసి, చాలా దేశాలకు ఇబ్బందికర పరిస్థితులను కలిగిస్తోంది. పెట్రోలియం సరఫరాలపై, ముఖ్యంగా హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) ద్వారా సాగే చమురు సరఫరాలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపించింది. ప్రపంచ దేశాలకు చమురు సరఫరాకు ఇదే ప్రధాన దారి. దీనిని మూసివేయడం లేదా ఆ మార్గంలో జరిగే అగ్నిప్రమాదాలు.. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు భారీ నష్టాన్ని కలిగిస్తాయి. ఇరాన్పై యుద్ధం, ప్రపంచ దేశాలపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుందో విశ్లేషించుకుంటాం.
హార్ముజ్ జలసంధి:
హార్ముజ్ జలసంధి- పెట్రోలియం రవాణాకు అత్యంత కీలక ఓడ మార్గం ఇది. ఇది పెర్షియన్ గల్ఫ్ను మహాసముద్రంతో కలుపుతుంది. ఇక్కడ నుంచి దాదాపు 20 మిలియన్ బ్యారెళ్లు ముడి చమురు రవాణా అవుతుంది. ఇది ప్రపంచ చమురు అవసరాలల్లో 20% తీరుస్తుంది. హార్ముజ్ జలసంధి మూసివేతతో సరఫరాలో తీవ్ర అంతరాయం ఏర్పడింది. దీంతో ముడి చమురు సరఫరా అడ్డంకి ఏర్పడి ప్రపంచ వ్యాప్తంగా పెట్రోలియం ధరలు పెరిగాయి.
భారతదేశం ఈ మార్గం మీద అత్యధికంగా ఆధారపడి ఉన్న దేశాలలో ఒకటి. దాదాపు 90% చమురు, 85-90% గ్యాస్ దిగుమతులు హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారా వస్తున్నాయి. అమెరికా, సౌదీ అరేబియా, యుఎఈ వంటి దేశాలు ఈ మార్గం సురక్షితంగా కొనసాగించాలనే అభిప్రాయంతో ఉన్నా..ఇరాన్ ఈ మార్గం మీద తన ఆధిపత్యం ప్రకటించి, అడ్డంకులు సృష్టిస్తోంది.
పెట్రోలియం ధరల పెరుగుదల..
ఈ యుద్ధం ప్రపంచ పెట్రోలియం ధరలపై తీవ్రమైన ప్రభావం చూపించింది. చమురు ధరలు పెరిగినప్పుడు, ద్రవ్యోల్బణం వేగంగా పెరిగింది. 2023 మార్చి 6న, బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర USD 92.69కి చేరింది. ఇది ఒక వారంలో 26.5% పెరిగింది. ఇది చరిత్రలో రెండో అత్యధిక వారపు పెరుగుదల. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా పెట్రోలియం ధరలు పెరిగిపోతున్నాయి. అది ఇక విధానాలపై, శాస్త్రవేత్తలపై, వ్యాపార వ్యూహాలపై ప్రభావం చూపిస్తాయి. సౌదీ అరేబియా, అమెరికా, యూరోపియన్ యూనియన్ వంటి దేశాలు పెరిగిన ధరలు, సరఫరా లోపాలు, ఉత్పత్తి గొడవల కారణంగా తీవ్ర ఆర్థిక కష్టాలను ఎదుర్కొంటున్నాయి. ఈ ధరల పెరుగుదల పేద, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు మరింత కష్టాలను తెచ్చిపెట్టింది. దీనితో, ఉత్పత్తి రంగం, రవాణా రంగం, వాణిజ్య రంగం, వివిధ గడ్డల విస్తరణ పై ప్రభావం పడుతోంది.
పెట్రోలియం ధరలు పెరిగితే, శుద్ధి కర్మాగారాలు, రవాణా పరిశ్రమలు, ఇతర సంబంధిత పరిశ్రమలపై మరింత ఒత్తిడి ఏర్పడుతుంది. ముఖ్యంగా, భారతదేశంలో పెట్రోలియం ధరల పెరిగిన కారణంగా శుద్ధి వ్యాపారాలు మరింత ఒత్తిడికి గురవుతున్నాయి. వివిధ రంగాలు, జాతీయ భద్రతా మరియు సంక్షోభ స్థితుల్లో ఈ చలించని వ్యాపార సంక్షోభాల దశలో ఉన్నాయి.
సముద్ర బీమా మార్కెట్ పై ప్రభావం..
సముద్ర బీమా పరిశ్రమ కూడా ఈ యుద్ధ ప్రభావంతో తీవ్రంగా దెబ్బతింది. హార్ముజ్ జలసంధి మార్గంలో ప్రయాణించే సూపర్ ట్యాంకర్లు, ట్యాంకర్ కంపెనీలతో కలిసి పెద్ద మొత్తంలో సరఫరా చేసే వాహనాలు, ఇప్పుడు IGPIC అనే సంస్థ ద్వారా యుద్ధ బీమా కవరేజ్ను అంగీకరించకుండానే ప్రయాణించాల్సి వస్తోంది. ఈ పరిణామం ప్రపంచ షిప్పింగ్ పరిశ్రమకు అడ్డంకి ఏర్పడినట్లుగా మారింది. బీమా కంపెనీలు ఈ మార్గంలో రిస్క్ను అంచనా వేయలేకపోతున్నాయి, అలాగే సముద్ర బీమా ధరలు భారీగా పెరిగాయి.
గల్ఫ్ దేశాల ఆర్థిక ఒత్తిడి..
ఈ యుద్ధం, గల్ఫ్ దేశాలకు, ముఖ్యంగా సౌదీ అరేబియా, యుఎఈ, ఖతార్, కువైట్ వంటి దేశాలకు ఆర్థిక ఒత్తిడి తెచ్చింది. ఈ దేశాలు తమ బడ్జెట్లను పరిశీలించి పెట్టుబడులను సరిచూసుకుంటున్నాయి. యుద్ధ ఒప్పందాలు, ఫోర్స్ మేజ్యూర్ నిబంధనలను సమీక్షించడం, కొత్త పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం ఈ దేశాలకు ఆందోళనను కలిగించింది. భద్రతా, ఆర్థిక ప్రణాళికలు మారాయి.
ఈ దేశాలు తమ బడ్జెట్లపై ఒత్తిడి ఉండటంతో పాటు, ప్రస్తుతం ఖర్చులను తగ్గించే ప్రయత్నాలు చేస్తున్నారు. ఒకానొక దిశగా, ప్రస్తుత పెట్టుబడులపై, వాణిజ్య ఒప్పందాలపై తీవ్ర దృష్టి సారిస్తున్నారు. ఇవి వీటిని డైలీ సెంటిమెంట్లకు అనుగుణంగా మార్చుకోవాలని పరిశీలిస్తున్నారు.
ముడి చమురు నిల్వలు, అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం..
భారతదేశం లోకి వచ్చే ముడి చమురు నిల్వలు 50 రోజులు నడిచే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉండగా, ఈ నిల్వలు సిద్ధంగా ఉండటం అనేది ఆర్థిక వ్యవస్థలపై ఒక మోసం అవుతుంది. సంయుక్త రాష్ట్రాలు స్ట్రాటజిక్ నిల్వ సామర్థ్యాన్ని పెంచేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నారు. ప్రపంచంలో చైనా నుండి వచ్చే ముడి చమురు నిల్వలు 100-120 రోజులకు సరిపడా ఉన్నాయి. కానీ చైనా కూడా హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారా అనేక దేశాల నుండి దిగుమతులు అందుకుంటోంది.
ఎరువుల ధరల పెరుగుదల..
ఇరాన్ యూరియా ఉత్పత్తిలో ప్రపంచంలో అగ్రగామిగా ఉండటంతో, ఈ యుద్ధం ద్వారా ఎరువుల ధరలు పెరిగాయి. ప్రపంచ ఉత్పత్తి వ్యవస్థలలో నిల్వలు లేవు, దీనితో వ్యవసాయ రంగం విఘటితమవుతోంది. ఎరువుల ధరల పెరుగుదల, వ్యవసాయ ఉత్పత్తి ప్రణాళికలపై ప్రభావం చూపడం మరింత అందిస్తుంది.
భారత శుద్ధి కర్మాగారాల పరిస్థితి..
భారతదేశంలో శుద్ధి కర్మాగారాలు ఇప్పటి వరకు మంచి స్థితిలో ఉన్నప్పటికీ, పెరిగిన పెట్రోలియం ధరల వల్ల ఇప్పుడు పరిమితులు ఎదుర్కొంటున్నాయి. మంగళూరు రిఫైనరీస్ అండ్ పెట్రోకెమికల్స్ లిమిటెడ్ తన మూడు డిస్టిలేషన్ యూనిట్లలో ఒకదాన్ని మూసివేసింది. దీని కారణంగా ఈ కర్మాగారాలు, సామర్థ్యం, నాణ్యత సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నాయి.
విదేశీ పెట్టుబడులు, వాణిజ్య ఒప్పందాలు..
గల్ఫ్ దేశాలు తమ వాణిజ్య ఒప్పందాలను మరియు పెట్టుబడులను సవాలు చేస్తున్నాయి. విదేశీ పెట్టుబడులు మధ్య ఉన్న సంబంధాలు ఇప్పుడు అప్రతిష్టంగా మారుతున్నాయి. ప్రైవేట్ కంపెనీలు, ముల్యాంకనాలు, క్రీడా ఒప్పందాలు మరియు ఇతర వర్తకం ఒప్పందాలు రద్దయ్యే ప్రమాదంలో ఉన్నాయి.
