ప్రాణాలు తీస్తున్న ప్రైవేటు బస్సులు..బలైపోతున్న సామాన్యులు
డ్రైవర్ చెబుతున్న స్టీరింగ్ స్ట్రక్ అనే మాట సాంకేతికంగా ఆ వాహనానికి కనీస ఫిట్నెస్ లేదనే విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తోంది.
ప్రైవేటు ట్రావెల్స్ బస్సులు ఇప్పుడు సామాన్యుడికి ’మృత్యు శకటాలు‘ గా మారుతున్నాయి. గమ్యస్థానాలకు చేర్చాల్సిన వాహనాలు.. నిలువునా దహించివేసే అగ్నిగుండాలుగా మారుతుండటం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. మార్కాపురంలో 13 మంది సజీవ దహనమైన ఘోర కలి, గతంలో నంద్యాల, కర్నూలు జిల్లాల్లో జరిగిన భీతావహ ప్రమాదాల గాయాలను మళ్ళీ రేపింది. నిబంధనలను తుంగలో తొక్కి, కేవలం లాభాలే పరమావధిగా, కనీస ఫిట్నెస్ లేని వాహనాలను రోడ్లపైకి వదులుతున్న యాజమాన్యాల ధనదాహానికి అమాయక ప్రయాణికులు బలైపోతున్నారు. ప్రయాణికులు ముందే హెచ్చరించినా, మొరాయించిన వాహనాన్ని మొండిగా ముందుకు తీసుకెళ్లడం వెనుక ఉన్న నేరపూరిత నిర్లక్ష్యం.. ప్రైవేటు రవాణా వ్యవస్థలోని అరాచకాలను మరోసారి బట్టబయలు చేస్తోంది.
నిర్లక్ష్యానికి నిలువుటద్దం.. మార్కాపురం ఘటన
మార్కాపురం జిల్లా రాయవరం వద్ద జరిగిన ఈ ఘోర ప్రమాదం కేవలం ఒక యాదృచ్ఛిక ఘటన కాదు.. అది ప్రైవేటు ట్రావెల్స్ యాజమాన్యాల నేరపూరిత నిర్లక్ష్యానికి ప్రత్యక్ష నిదర్శనం. ప్రయాణం మొదలైన కొద్దిసేపటికే బస్సు కండీషన్ సరిగా లేదని, ఏదో లోపం ఉన్నట్లు ప్రయాణికులు గుర్తించి డ్రైవర్ను హెచ్చరించారు. మృత్యువు ముందే హెచ్చరిస్తున్నా, ప్రయాణికులు ప్రాధేయపడినా ఆ మాటలను పెడచెవిన పెట్టడం ఆ అభాగ్యుల పాలిట శాపమైంది.
మొరాయించినా వీడని మొండితనం
బస్సు మార్గమధ్యలో యర్రగొండపాలెం వద్దే మొరాయించింది. ఆ సమయంలోనే ప్రయాణికులను మరో వాహనంలోకి మార్చాల్సి ఉన్నా, అదనపు ఖర్చు అవుతుందన్న ధనదాహంతో యాజమాన్యం మొండిగా వ్యవహరించింది. సుమారు గంటసేపు తాత్కాలిక మరమ్మతులతో సరిపెట్టి, ప్రయాణికుల ప్రాణాలను పణంగా పెట్టి మరీ ఆ మృత్యుశకటాన్ని ముందుకు కదిలించారు. తూతూమంత్రం రిపేర్లతో ప్రయాణాన్ని కొనసాగించడం వల్లే, రాయవరం చేరుకోగానే ఆ అగ్నిప్రమాదం జరిగి 13 మంది సజీవ దహనం కావాల్సి వచ్చింది.
స్టీరింగ్ స్ట్రక్.. ఒక సాకు మాత్రమే
ప్రమాదం జరిగిన తీరుపై డ్రైవర్ చెబుతున్న స్టీరింగ్ స్ట్రక్ అనే మాట సాంకేతికంగా ఆ వాహనానికి కనీస ఫిట్నెస్ లేదనే విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తోంది. అత్యంత వేగంతో వెళ్తున్న సమయంలో స్టీరింగ్ పని చేయకపోవడమనేది యాజమాన్యం వాహన నిర్వహణను ఎంతలా గాలికొదిలేసిందో వేలెత్తి చూపుతోంది. గతంలో నంద్యాల, కర్నూలు జిల్లాల్లో జరిగిన పెను ప్రమాదాల్లోనూ అతివేగం, నిద్రమత్తు, పాతబడిన వాహనాలే ప్రధాన కారణాలని తేలినా, ప్రైవేటు ట్రావెల్స్ వైఖరిలో మార్పు రాకపోవడం గమనార్హం. అధికారులు ఇచ్చే ఫిట్నెస్ సర్టిఫికెట్ల నాణ్యతపై కూడా ఈ ఘటన అనేక సందేహాలను రేకెత్తిస్తోంది.
వెలుపల లగ్జరీ.. లోపల మృత్యువు
ప్రైవేటు బస్సుల ప్రయాణం బయటకు రంగురంగుల వెలుగులు, ఏసీ సౌకర్యాలతో అత్యంత లగ్జరీ గా కనిపిస్తున్నా.. లోపల మాత్రం ప్రయాణికుల కనురెప్పల చాటున మరణం పొంచి ఉంటోంది. కేవలం టికెట్ ధరలు పెంచి లాభాలు గడించడంపై ఉన్న శ్రద్ధ, ప్రయాణికుల భద్రతపై లేకపోవడం వల్లే రహదారులు రక్తసిక్తమవుతున్నాయి. వ్యవస్థలో పేరుకుపోయిన అవినీతి, నిర్లక్ష్యం కలిసి సామాన్యుడి ప్రయాణాన్ని ఒక జూదంగా మార్చేశాయి.
తూతూమంత్రం తనిఖీలు.. నకిలీ ఫిట్నెస్ సర్టిఫికెట్లు
నిజానికి ఏ వాహనమైనా రోడ్డుపైకి రావాలంటే కఠినమైన ఫిట్నెస్ పరీక్షలు దాటాలి. కానీ, ప్రైవేటు ట్రావెల్స్ విషయంలో ఇవన్నీ తూతూమంత్రంగానే సాగుతున్నాయి. కాలం చెల్లిన బస్సులు, ఇంజన్ కండీషన్ సరిగా లేని వాహనాలకు కూడా అక్రమ మార్గాల్లో ఫిట్నెస్ సర్టిఫికెట్లు సంపాదిస్తున్నారు. మార్కాపురం ఘటనలో స్టీరింగ్ స్ట్రక్ అవ్వడం అంటేనే, ఆ వాహనం సాంకేతికంగా ఎంత అధ్వాన్న స్థితిలో ఉందో అర్థం చేసుకోవచ్చు. అధికారుల కళ్లు గప్పి లేదా వారి సహకారంతోనే ఇలాంటి మృత్యుశకటాలు నిరాటంకంగా తిరుగుతున్నాయి.
పనిచేయని రక్షణ కవచాలు.. అలంకారప్రాయంగా ఎమర్జెన్సీ ఎగ్జిట్
బస్సులో ప్రమాదం సంభవిస్తే ప్రయాణికులను కాపాడాల్సిన అగ్నిమాపక పరికరాలు (Fire Extinguishers) చాలా బస్సుల్లో కేవలం అలంకారప్రాయంగానే ఉంటున్నాయి. మార్కాపురం అగ్నిప్రమాదంలో మంటలు చెలరేగినప్పుడు వాటిని ఆర్పేందుకు కనీస ప్రయత్నం చేసే అవకాశం కూడా లేకుండా పోయింది. అన్నింటికంటే దారుణం ఏంటంటే.. ఆపద సమయంలో ప్రాణాలు కాపాడాల్సిన ఎమర్జెన్సీ ఎగ్జిట్ (Emergency Exit) తలుపులు కూడా సరిగా పనిచేయకపోవడం. దీనివల్ల ప్రయాణికులు బయటకు వచ్చే దారి లేక బస్సులోనే సజీవ దహనం కావాల్సిన దుస్థితి ఏర్పడింది.
డ్రైవర్ల శ్రమదోపిడీ.. నిద్రమత్తులో నిలువు దోపిడీ
ప్రైవేటు యాజమాన్యాల ధనదాహం డ్రైవర్ల ప్రాణాల మీదకు కూడా వస్తోంది. తక్కువ మంది డ్రైవర్లతో ఎక్కువ ట్రిప్పులు వేయించడం వల్ల వారు తీవ్రమైన శ్రమకు గురవుతున్నారు. కనీస విశ్రాంతి లేకుండా గంటల తరబడి స్టీరింగ్ పట్టుకోవడం వల్ల డ్రైవర్లు నిద్రమత్తులోకి జారుకుంటున్నారు. ఇలాంటి సమయాల్లో వాహనంపై నియంత్రణ కోల్పోయి క్షణాల్లో ఘోర ప్రమాదాలు సంభవిస్తున్నాయి. డ్రైవర్ల అలసటను గుర్తించకుండా వారిని యంత్రాల్లా వాడుకోవడం ప్రయాణికుల పాలిట శాపంగా మారుతోంది.
ప్రమాదాలకు ప్రధాన కారణాలు
ప్రైవేటు ట్రావెల్స్ బస్సుల్లో ప్రయాణం అంటే ఒక రకమైన డెత్ ట్రాప్ లో చిక్కుకోవడమే అన్నట్టుగా మారుతోంది. కేవలం లాభాలే పరమావధిగా సాగుతున్న ఈ వ్యాపారంలో ప్రయాణికుల భద్రత గాలికొదిలేయడమే ఈ మరణమృదంగానికి అసలు కారణం. క్షేత్రస్థాయిలో పరిశీలిస్తే ఈ ప్రమాదాల వెనుక కొన్ని భయంకరమైన వాస్తవాలు దాగి ఉన్నాయి.
అతివేగం, నిద్రలేమి..ప్రాణాలను హరిస్తున్న అలసట
ప్రైవేటు యాజమాన్యాలు తక్కువ ఖర్చుతో ఎక్కువ ఆదాయం సంపాదించాలనే ధనదాహంతో డ్రైవర్లను యంత్రాల్లా వాడుకుంటున్నాయి. ఒక్కో డ్రైవర్తో వరుసగా ట్రిప్పులు వేయించడం వల్ల వారు తీవ్రమైన అలసటకు, నిద్రలేమికి గురవుతున్నారు. రాత్రి వేళల్లో సుదూర ప్రయాణాలు చేస్తున్నప్పుడు, ఆ నిద్రమత్తులో ఒక్క క్షణం కనురెప్ప వాల్చినా వాహనం అదుపుతప్పి మృత్యుశకటంగా మారుతోంది. దీనికి తోడు సమయానికి గమ్యస్థానానికి చేరాలనే ఒత్తిడితో డ్రైవర్లు మితిమీరిన వేగంతో వెళ్లడం వల్ల అత్యవసర సమయంలో బ్రేకులు వేసినా ఫలితం లేకుండా పోతోంది.
నిబంధనల ఉల్లంఘన
బస్సు బాడీ నిర్మాణంలో ప్రభుత్వం నిర్దేశించిన భద్రతా ప్రమాణాలను ప్రైవేటు సంస్థలు అస్సలు పట్టించుకోవడం లేదు. బస్సు లోపల విలాసవంతంగా కనిపించడం కోసం మండే స్వభావం ఉన్న ఫోమ్, ప్లాస్టిక్, వెల్వెట్ క్లాత్ వంటి మెటీరియల్ను విచ్చలవిడిగా వాడుతున్నారు. ఏదైనా చిన్న ప్రమాదం జరిగి మంటలు చెలరేగితే, ఈ మెటీరియల్ వల్ల క్షణాల్లో బస్సు మొత్తం అగ్నిగోళంలా మారిపోతోంది. సరైన ఎమర్జెన్సీ ఎగ్జిట్ లు లేకపోవడం, ఉన్నా అవి పనిచేయకపోవడంతో ప్రయాణికులు బయటకు వచ్చే దారి లేక లోపలే కాలిపోవాల్సిన దుస్థితి ఏర్పడుతోంది.
అక్రమ లగేజీ లోడింగ్
ప్రైవేటు బస్సులు కేవలం ప్రయాణికులను మాత్రమే కాకుండా, అదనపు ఆదాయం కోసం కమర్షియల్ పార్శిళ్లను భారీగా రవాణా చేస్తున్నాయి. బస్సు కింద ఉండే డిక్కీల్లో పరిమితికి మించి లగేజీని లోడ్ చేస్తున్నారు. ఇందులో కొన్నిసార్లు ప్రమాదకరమైన కెమికల్స్, మండే ద్రవాలు (Liquids), బాణాసంచా వంటివి కూడా ఉంటున్నాయి. ఏదైనా చిన్న ఘర్షణ లేదా ఇంజన్ వేడి పెరిగినప్పుడు ఈ లగేజీ వల్ల అగ్ని ప్రమాద తీవ్రత ఊహించని విధంగా పెరిగిపోతోంది. ఇది ప్రయాణికుల పాలిట శాపంగా మారుతోంది.
మెయింటెనెన్స్ లోపం.. గాలికొదిలేసిన వాహన కండీషన్
వాహన నిర్వహణ (Maintenance) విషయంలో ప్రైవేటు ట్రావెల్స్ అత్యంత దారుణంగా వ్యవహరిస్తున్నాయి. అరిగిపోయిన టైర్లను మార్చకుండా అలాగే నడపడం వల్ల అవి పేలిపోయి బస్సులు పల్టీ కొడుతున్నాయి. మరోవైపు బస్సులోని ఎలక్ట్రికల్ వైరింగ్ అస్తవ్యస్తంగా ఉండటం వల్ల షార్ట్ సర్క్యూట్ జరిగి ఇంజన్ దగ్గర మంటలు మొదలవుతున్నాయి. బస్సులో కనీసం పనిచేసే స్థితిలో ఉన్న అగ్నిమాపక పరికరాలు లేకపోవడం, సమయానికి ఇంజన్ ఆయిల్ లేదా బ్రేక్ ఆయిల్ తనిఖీ చేయకపోవడం వంటి లోపాలే అమాయకుల ప్రాణాలను బలితీసుకుంటున్నాయి.
ఇంకెన్ని బలులు కావాలి? పరిహారం ప్రాణాలకు ప్రత్యామ్నాయమా?
రహదారులపై రక్తం ఏరై పారుతున్నప్పుడల్లా ప్రభుత్వాల నుంచి వచ్చే స్పందన ఒకేలా ఉంటోంది. ప్రమాదం జరిగిన వెంటనే ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ, ముఖ్యమంత్రి సంతాపం తెలపడం, మృతుల కుటుంబాలకు ఎక్స్గ్రేషియా ప్రకటించడం ఇప్పుడు ఒక పరిపాటిగా మారింది. కానీ, ఇక్కడ అసలైన ప్రశ్న ఏమిటంటే.. చనిపోయిన వారి ప్రాణాలకు ఆ ఇచ్చే లక్షల రూపాయలు వెలకట్టగలవా? ఇంటి యజమానిని కోల్పోయిన కుటుంబానికి, అల్లారుముద్దుగా పెంచుకున్న బిడ్డలను పోగొట్టుకున్న తల్లిదండ్రులకు ఈ పరిహారం ఏమాత్రం ఊరటనిస్తుంది? కేవలం డబ్బులు ఇచ్చి చేతులు దులుపుకోవడం కంటే, అసలు ప్రాణాలు పోకుండా చూడటమే ప్రభుత్వాల ప్రాథమిక బాధ్యత కావాలి.
మార్కాపురం బస్సు ప్రమాద బాధితులను ఆదుకునేందుకు ప్రధానమంత్రి జాతీయ సహాయ నిధి (PMNRF) నుంచి మృతుల కుటుంబాలకు రూ. 2 లక్షలు, గాయపడిన వారికి రూ. 50 వేల ఆర్థిక సాయాన్ని ప్రధాని ప్రకటించారు. కేంద్రం నుంచి అందుతున్న ఈ సాయం తక్షణ అవసరాలకు ఉపయోగపడవచ్చు కానీ, ప్రైవేటు ట్రావెల్స్ వ్యవస్థలో పేరుకుపోయిన లోపాలను ఇది సరిదిద్దలేదు. జాతీయ రహదారులపై తిరిగే అంతర్రాష్ట్ర బస్సుల భద్రతా ప్రమాణాల విషయంలో కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఉమ్మడిగా ఒక కఠినమైన విధానాన్ని రూపొందించాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.
అధికారుల బాధ్యత.. కేవలం సీజన్లకే పరిమితమా?
రవాణా శాఖ అధికారులు కేవలం సంక్రాంతి, దసరా వంటి పండుగ సీజన్లలో మాత్రమే రహదారులపైకి వచ్చి తనిఖీలు చేయడం వల్ల పెద్దగా ప్రయోజనం ఉండటం లేదు. ఆ సమయంలో కూడా జరిమానాలు వేసి వదిలేయడమే తప్ప, వాహనాల కండీషన్ను నిశితంగా పరిశీలించే నాథుడే కరువయ్యారు. ప్రైవేటు బస్సుల కండీషన్ను, డ్రైవర్ల పని గంటలను నిత్యం పర్యవేక్షించాల్సిన బాధ్యత అధికారులపై ఉంది. ఏసీ బస్సుల్లో కనీసం ఫైర్ అలారమ్స్ పనిచేస్తున్నాయా? ఎమర్జెన్సీ ఎగ్జిట్ తలుపులు తెరుచుకుంటున్నాయా? అన్నది ప్రతి ట్రిప్పుకు ముందు తనిఖీ చేసే వ్యవస్థ ఉండాలి.
కఠిన చట్టాలే మార్పునకు దారి
ప్రయాణికుల భద్రత కంటే లాభాలే ముఖ్యం అని భావించే ప్రైవేటు ట్రావెల్స్ యాజమాన్యాల పట్ల ఇకనైనా ఉక్కుపాదం మోపాలి. నిబంధనలను ఉల్లంఘించే సంస్థల లైసెన్సులను తక్షణమే రద్దు చేయాలి. కేవలం జరిమానాలతో సరిపెట్టకుండా, బాధ్యులపై క్రిమినల్ కేసులు నమోదు చేయాలి. చట్టాలు కాగితాలకే పరిమితమైతే, మార్కాపురం, నంద్యాల వంటి విషాదాలు పునరావృతమవుతూనే ఉంటాయి. సామాన్యుడి ప్రయాణం సురక్షితం కావాలంటే, వ్యవస్థలో సమూల మార్పులు రావాలి అని ప్రయాణికులు, విలువైన వ్యక్తులను పోగొట్టుకుంటున్న బాధితులు కోరుకుంటున్నారు.
Next Story