యుద్ధ పిడుగు: గ్యాస్ ధర పెంపుతో ఏపీ ప్రజలపై పడే భారం ఎంతంటే?

ఇరాన్ పై అమెరికా ప్రకటించిన యుద్ధం భారతీయుల ఇళ్లల్లో మంటలు పుట్టించింది. దేశీయ చమురు సంస్థలు గ్యాస్ సిలిండర్ ధరలను భారీగా పెంచాయి. ఈ నిర్ణయంతో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని కోటిన్నరకు పైగా గ్యాస్ వినియోగదారుల నెత్తిన పెద్ద పిడుగు పడినట్లయింది. గృహ వినియోగ సిలిండర్‌పై రూ. 60, కమర్షియల్ సిలిండర్లపై రూ.115 పెరగడంతో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఏటా సుమారు రూ. 1,500 కోట్లకు పైగా అదనపు భారం పడనుందని అంచనా.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మొత్తం గ్యాస్ కనెక్షన్ల సంఖ్య సుమారు 1.55 కోట్ల నుండి 1.60 కోట్ల మధ్య ఉంది. ఇందులో వివిధ రకాల కేటగిరీలు ఉన్నాయి. రాష్ట్రంలో సుమారు 1.52 కోట్లకు పైగా క్రియాశీలక (Active) గృహ వినియోగదారులు ఉన్నారు.

దీపం పథకం (Deepam Scheme)

రాష్ట్ర ప్రభుత్వ 'దీపం-2' పథకం కింద అర్హులైన పేద కుటుంబాలకు ఉచితంగా సిలిండర్లు పంపిణీ చేస్తున్నారు. ఈ పథకం ద్వారా సుమారు 1.47 కోట్ల కుటుంబాలు లబ్ధి పొందుతున్నాయని ప్రభుత్వం చెబుతోంది.

ప్రధానమంత్రి ఉజ్వల యోజన (PMUY): ఉజ్వల పథకం కింద ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో సుమారు 3.9 లక్షల నుండి 4 లక్షల వరకు కనెక్షన్లు మంజూరయ్యాయి.

గ్యాస్ ధరల పెంపు కేవలం వంటింటికే పరిమితం కాలేదు, బయట తినే తిండిని కూడా భారంగా మార్చేసింది. గృహ వినియోగ సిలిండర్‌పై రూ. 60 పెంచిన చమురు సంస్థలు, కమర్షియల్ సిలిండర్‌పై ఏకంగా రూ. 115 వడ్డించాయి.

గృహ వినియోగ భారం: ఏడాదికి రూ. 1,094 కోట్లు.

కమర్షియల్ భారం: రాష్ట్రంలో ఉన్న వేలాది హోటళ్లు, వ్యాపార సంస్థల వినియోగాన్ని బట్టి ఇది మరో రూ. 400 నుండి 500 కోట్ల వరకు ఉండవచ్చని అంచనా.

మొత్తం ప్రభావం: వెరసి, ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆర్థిక వ్యవస్థపై గ్యాస్ ధరల వల్ల ఏడాదికి సుమారు రూ. 1,500 కోట్లకు పైగా భారం పడనుంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో నెలకు సగటున 80 లక్షల నుండి 90 లక్షల వరకు ఎల్‌పీజీ రిఫిల్స్ (సిలిండర్ల పంపిణీ) జరుగుతుంటాయి. ఏపీ ప్రభుత్వం ప్రకటించిన 'సూపర్ సిక్స్' హామీలలో భాగంగా, అర్హులైన ప్రతి కుటుంబానికి ఏడాదికి 3 ఉచిత సిలిండర్లను అందిస్తోంది. దీని కోసం ప్రభుత్వం ఏటా సుమారు రూ. 2,684 కోట్లు వెచ్చిస్తోంది.

రాష్ట్రంలోని వినియోగదారులందరూ కలిపి నెలకు అదనంగా రూ. 91.2 కోట్లు చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. ఇదే ధరలు ఏడాది పొడవునా కొనసాగితే, ఏపీ ప్రజల జేబుల నుండి ఏకంగా రూ. 1,094.4 కోట్లు అదనంగా ఖర్చవుతాయి. అంటే ఒక్కో కుటుంబం ఏడాదికి అదనంగా రూ. 720 కేవలం వంట గ్యాస్ కోసమే కేటాయించాల్సి వస్తుంది.

విజయవాడలో గ్యాస్ ధర ఇప్పుడు రూ. 937కు చేరగా, రవాణా ఖర్చులు కలిపితే వినియోగదారుడికి దాదాపు రూ. 950 నుండి రూ. 970 వరకు పడుతోంది. హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లలో వాడే కమర్షియల్ సిలిండర్ ధర రూ. 115 పెరగడంతో బయట భోజనం, టిఫిన్ల ధరలు కూడా పెరిగే అవకాశం ఉందని వ్యాపారులు చెబుతున్నారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో గృహ వినియోగ గ్యాస్ సిలిండర్లను నింపే ప్రధాన కేంద్రాలను బాట్లింగ్ ప్లాంట్లు అంటారు. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా వివిధ ప్రభుత్వ చమురు సంస్థలకు (IOCL, BPCL, HPCL) చెందిన సుమారు 12 నుండి 15 వరకు ప్రధాన బాట్లింగ్ ప్లాంట్లు ఉన్నాయి.

విశాఖపట్నం: ఇక్కడ అతిపెద్ద ప్లాంట్లు ఉన్నాయి (HPCL, IOCL).

విజయవాడ (కొండపల్లి): కృష్ణా, గుంటూరు జిల్లాలకు ఇక్కడి నుంచే సరఫరా జరుగుతుంది.

కడప: రాయలసీమ ప్రాంతానికి ఇది కీలక కేంద్రం.

చిత్తూరు: ఇటీవల చిత్తూరు జిల్లా పుతలపట్టు మండలం ఎర్రచెరువుపల్లిలో రూ. 200 కోట్లతో కొత్త బాట్లింగ్ ప్లాంట్‌ను ప్రారంభించారు.

కర్నూలు & రాజమండ్రి: ఇక్కడ కూడా చమురు సంస్థల ప్లాంట్లు ఉన్నాయి.

వీటితో పాటు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 1,000 కంటే ఎక్కువ గ్యాస్ డిస్ట్రిబ్యూటర్లు (ఏజెన్సీలు) ఈ ప్లాంట్ల నుండి సిలిండర్లను సేకరించి ప్రజలకు పంపిణీ చేస్తారు.

వీటికి గ్యాస్ ఎక్కడి నుండి వస్తుంది?

ఈ బాట్లింగ్ ప్లాంట్లకు ఎల్‌పీజీ (LPG) సరఫరా మూడు ప్రధాన మార్గాల ద్వారా జరుగుతుంది. విశాఖపట్నంలోని HPCL రిఫైనరీ నుండి నేరుగా గ్యాస్ ఉత్పత్తి అవుతుంది. ఇది కాకుండా చెన్నై (CPCL) వంటి పక్క రాష్ట్రాల రిఫైనరీల నుండి కూడా వస్తుంది.

భారత్ తన గ్యాస్ అవసరాల్లో 50% పైగా దిగుమతి చేసుకుంటుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని విశాఖపట్నం, కృష్ణపట్నం (నెల్లూరు జిల్లా) ఓడరేవుల ద్వారా విదేశాల నుండి భారీ ఎల్‌పీజీ నౌకలు వస్తాయి. ఇటీవల కృష్ణపట్నంలో 'పెట్రెగాజ్ ఇండియా' ఒక భారీ ఎల్‌పీజీ టెర్మినల్‌ను కూడా ప్రారంభించింది.

పైప్‌లైన్ల ద్వారా...

గ్యాస్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా లిమిటెడ్ (GAIL), రిలయన్స్ వంటి సంస్థల గ్యాస్ పైప్‌లైన్ల ద్వారా (ఉదా: కేజీ బేసిన్ - కాకినాడ నుండి) గ్యాస్ సరఫరా జరుగుతుంది. విశాఖపట్నం నుండి విజయవాడ వరకు ఉన్న పైప్‌లైన్లు ఈ రవాణాను సులభతరం చేస్తాయి.

పైప్‌లైన్ సౌకర్యం లేని ప్లాంట్లకు 'బుల్లెట్ ట్యాంకర్ల' ద్వారా రోడ్డు మార్గంలో గ్యాస్‌ను తరలిస్తారు.

ప్రస్తుతం యుద్ధం వంటి అత్యవసర పరిస్థితుల దృష్ట్యా, బాట్లింగ్ ప్లాంట్లు, డీలర్ల వద్ద కలిపి కనీసం 15 నుండి 20 రోజులకు సరిపడా నిండు సిలిండర్లు (Filled Cylinders) బఫర్ స్టాక్‌గా అందుబాటులో ఉంటాయి.

యుద్ధ వాతావరణం నేపథ్యంలో, గ్యాస్ సిలిండర్ల బుకింగ్ విషయంలో చమురు సంస్థలు కొన్ని నియమాలను పాటిస్తున్నాయి. అవి..

సింగిల్ సిలిండర్ ఉన్నవారు: ఒక బుకింగ్ తర్వాత మళ్ళీ బుక్ చేయడానికి 21 రోజుల గడువు ఉండాలి.

డబుల్ సిలిండర్ (DBC) ఉన్నవారు: ఒక బుకింగ్ తర్వాత మళ్ళీ బుక్ చేయడానికి 30 రోజుల గడువు ఉండాలి.

ఇరాన్-అమెరికా యుద్ధం సుదీర్ఘ కాలం కొనసాగితే మున్ముందు పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు కూడా పెరిగే ప్రమాదం ఉంది. అదే జరిగితే నిత్యావసర వస్తువుల ధరలకు రెక్కలు వస్తాయని, సామాన్యుడి బతుకు భారమవుతుందని ఆర్థిక నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.