సంక్రాంతి సంబరాల్లో గంగిరెద్దుల గమ్మత్తు
ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు గంగిరెద్దుల విన్యాసాలు చూసి ముచ్చటపడ్డారు!
సంక్రాంతి సందర్భంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రామాల్లో సంబరాలు జోరుగా సాగుతున్నాయి. పండుగ హడావిడిలో గంగిరెద్దుల ఆట ప్రధాన ఆకర్షణగా మారుతోంది. ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు కూడా ఈ సాంప్రదాయ ఆటను ఆసాంతం చూసి ఆనందించారు. ఆ తర్వాత ఎద్దుల వద్ద నిలబడి ఫొటోలు దిగారు. ఇంతకీ ఈ గంగిరెద్దులు మనిషి గుండెలపై నాలుగు కాళ్లు పెట్టి నిలబడటం, ఎన్నో రకాల విన్యాసాలు చేయటం, ఇదంతా సరదా మాత్రమే కాదు, వెనుక ఒక పురాతన చరిత్ర, సాంస్కృతిక సంబంధం ఉంది. ఆ వివరాలు చూద్దాం!
గంగిరెద్దుల ఆట అంటే ఏమిటి?
ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణలో సంక్రాంతి పండుగ సమయంలో చేసే సాంప్రదాయ ఫోక్ పెర్ఫార్మెన్స్. ఎద్దులను అలంకరించి, హరిదాసులు (ప్రదర్శకులు) వాటిని గ్రామాలకు తీసుకువెళ్తారు. ఎద్దు మనిషి గుండెలపై నిలబడటం, ఊపిరి బిగబట్టి బరువును తగ్గించుకోవటం ఇవన్నీ చూస్తుంటే ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది. అసలు, ఎద్దు బెండులా మారి బరువు కోల్పోతుందట! ఈ విన్యాసాలు చూసి పిల్లలు గెంతులు వేస్తుంటే, పెద్దలు నవ్వులు పూయిస్తుంటారు. కానీ ఈ సరదా వెనుక ఎద్దులు మనుషులకు ఎంత విధేయత చూపుతాయో చూపించే సందేశం ఉంది.
గంగిరెద్దుల ఆట ఎప్పుడు మొదలైంది?
ఇది పురాతన సంప్రదాయం, వ్యవసాయ సమాజంలో మూలాలు పాతుకు పోయాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్లోని నోమాడిక్ ట్రైబ్స్ (గిరిజన సమూహాలు) ద్వారా ఇది ప్రారంభమైంది. విజయనగర సామ్రాజ్య కాలం (14-16 శతాబ్దాలు) నుంచి ఇది ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చిందని చరిత్రకారులు చెబుతారు. అప్పటి నుంచి గ్రామాల్లో సంక్రాంతి సమయంలో ఈ ఆటను ప్రదర్శిస్తున్నారు. హరిదాసులు ఎద్దులను శిక్షణ ఇచ్చి, భక్తి గీతాలు పాడుతూ ప్రదర్శనలు ఇస్తారు. ఇది కేవలం ఎంటర్టైన్మెంట్ మాత్రమే కాదు, దానాలు సేకరించే మార్గం కూడా.
సంక్రాంతి పండుగప్పుడే ఎందుకు గంగిరెద్దుల విన్యాసాలు?
సంక్రాంతి అంటేనే పంటల పండుగ! మకర సంక్రాంతి సమయంలో సూర్యుడు ఉత్తరాయణంలోకి ప్రవేశిస్తాడు. రైతులు పంటలకు ధన్యవాదాలు చెబుతారు. ఎద్దులు వ్యవసాయంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. నాగలి తో పొలాలు దున్నటం, పంటలు పండించటం. అందుకే గంగిరెద్దులను అలంకరించి, వాటిని గౌరవిస్తారు. ఎద్దులకు పూలమాలలు, రంగు రంగు వస్త్రాలు, గజ్జెలు వేసి, ఊరేగింపులు చేస్తారు. ఇది సమృద్ధికి చిహ్నం. ఎద్దులు బలానికి, విధేయతకు ప్రతీక.
సంక్రాంతికి గంగిరెద్దులకు ఉన్న సంబంధం ఏమిటి?
ఇది వ్యవసాయ సంప్రదాయం నుంచి వచ్చింది. పురాణాల ప్రకారం, ఎద్దులు భగవాన్ శివుడి వాహనం నంది రూపంలో గౌరవించబడతాయి. సంక్రాంతి సమయంలో ఎద్దులను పూజించటం ద్వారా రైతులు మంచి పంటలు, సమృద్ధికి ప్రార్థిస్తారు.
ఈ సంవత్సరం కూడా గంగిరెద్దుల సమూహాలు విజయవాడ, విశాఖపట్నం వంటి ప్రాంతాల్లో కనిపిస్తున్నాయి. నోమాడిక్ పెర్ఫార్మర్లు దూర ప్రాంతాల నుంచి వచ్చి, డిజిటల్ పేమెంట్స్తో కూడా దానాలు స్వీకరిస్తున్నారు. ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు లాంటి నాయకులు ఈ సంప్రదాయాన్ని ఆస్వాదించటం చూస్తుంటే ఇది మన సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని ఎంతగా పరిరక్షించుకోవాలో తెలుస్తోంది. సంక్రాంతి సరదాలు ఇలాంటి గమ్మత్తులతోనే పూర్తవుతాయి. రండి, మీరూ ఈ పండుగను సాంప్రదాయబద్ధంగా జరుపుకోండి!
