సైబర్ ఫ్రాడ్స్: డిజిటల్ ఇండియాకు అడ్డంకి

ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు ఆదేశాలు

ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు సైబర్ నేరాలు, ఆర్థిక ఫ్రాడ్స్ పెరుగుదలపై తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. రాష్ట్రంలో సైబర్ నేరాలు 16 శాతం పెరిగాయని, ప్రతి నెలా పౌరులు దాదాపు రూ.30 కోట్లు కోల్పోతున్నారని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఆర్థిక నేరాలు, సైబర్ ఫ్రాడ్స్ కూడా పెరిగాయని, వీటిని కట్టడి చేసేలా చర్యలు తీసుకోవాలని ఆయన ఆదేశించారు. శాంతిభద్రతలు ఉంటేనే పెట్టుబడులు వస్తాయని, సైబర్ ఫ్రాడ్‌పై పౌరులు అప్రమత్తంగా ఉండాలని, చదువుకున్నవారు కూడా మోసపోతున్నారని పేర్కొన్నారు. అంతేకాకుండా, సోషల్ మీడియాను 13 ఏళ్ల లోపు పిల్లలకు నిషేధించాలని 90 రోజుల గడువు ఇచ్చారు. టెక్-డ్రివెన్ పోలీసింగ్‌తో సైబర్ క్రైమ్, డ్రగ్స్ ను అరికట్టాలని ఆదేశించారు. గ్రీవెన్స్ రెడ్రెసల్‌లో ఆధార్ వివరాలు తప్పనిసరి చేయాలని, సైబర్ క్రైమ్, ఫైనాన్షియల్ ఫ్రాడ్స్‌పై వేగవంతమైన చర్యలు తీసుకోవాలని సూచించారు.

సైబర్ క్రైమ్ అధికారుల అభిప్రాయాలు

ఆంధ్రప్రదేశ్ సైబర్ క్రైమ్ అధికారులు కూడా ఈ నేరాల పెరుగుదలపై ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. హోమ్ మినిస్టర్ వంగలపుడి అనితా మాట్లాడుతూ, రాష్ట్రంలో సైబర్ నేరాలను అరికట్టడానికి మల్టీ-ప్రాంగ్డ్ స్ట్రాటజీ అమలు చేస్తున్నామని తెలిపారు. ప్రతి జిల్లాలో సైబర్ క్రైమ్ వింగ్స్, పోలీస్ స్టేషన్లు ఏర్పాటు చేస్తున్నామని, అవేర్‌నెస్ క్యాంపెయిన్లు నిర్వహిస్తున్నామని, 1930 హెల్ప్‌లైన్, cybercrime.gov.in పోర్టల్ ద్వారా త్వరిత చర్యలు తీసుకుంటున్నామని ఆమె అన్నారు. రూ.10 లక్షలకు పైగా నష్టపోయిన కేసుల్లో FIR తప్పనిసరి చేశామని, పోలీస్ సిబ్బందికి సైబర్ ఇన్వెస్టిగేషన్, డిజిటల్ ఎవిడెన్స్ హ్యాండ్లింగ్ ట్రైనింగ్ ఇస్తున్నామని తెలిపారు.

సైబర్ క్రైమ్ SP అదిరాజ్ సింగ్ రాణా మాట్లాడుతూ విదేశాల్లో సైబర్ ఫ్రాడ్ జాబ్ రాకెట్లలో చిక్కుకున్న 22 మంది భారతీయులను రెస్క్యూ చేశామని, యువతను హెచ్చరిస్తున్నామని తెలిపారు. అంతర్జాతీయ సిమ్ బాక్స్ టెక్నాలజీ ఫ్రాడ్ నెట్‌వర్క్‌ను బస్ట్ చేశామని, రూ.20 కోట్ల లావాదేవీలు గుర్తించామని అన్నారు.

విశాఖపట్నం CP శంఖబ్రత బాగ్చీ మాట్లాడుతూ 2019 నుంచి సైబర్ ఫ్రాడ్ బాధితులకు రూ.22.47 కోట్లు తిరిగి అందజేశామని, రాష్ట్రంలో అత్యధిక రిఫండ్ చేసిన కమిషనరేట్ విశాఖపట్నం అని తెలిపారు. 558 మంది సైబర్ నేరగాళ్లను అరెస్ట్ చేశామని, డిజిటల్ అరెస్ట్, ట్రేడింగ్ యాప్స్, టాస్క్-బేస్డ్ స్కామ్స్ వంటివి పెరుగుతున్నాయని హెచ్చరించారు. ఫేక్ హోటల్ బుకింగ్స్, OLX స్కామ్స్, UPI ఫ్రాడ్స్ వంటివి 18 రాష్ట్రాల్లో 127 కేసుల్లో ప్రమేయం ఉన్న ఇద్దరు నేరగాళ్లను అరెస్ట్ చేశామని బాపట్ల పోలీసులు తెలిపారు. రాష్ట్రంలో సైబర్ ఫ్రాడ్ ఇన్వెస్టిగేషన్లు పెరిగాయని, అకౌంట్ ఫ్రీజింగ్ ద్వారా నష్టాలను నిరోధిస్తున్నామని అధికారులు అన్నారు.

సైబర్ ఫ్రాడ్స్ పెరగడానికి కారణాలు

భారతదేశంలో సైబర్ నేరాలు 2018లో 27,248 కేసుల నుంచి 2023లో 86,420కి పెరిగాయి. అంటే ఐదేళ్లలో 3.17 రెట్లు పెరుగుదల. ఈ పెరుగుదలకు ప్రధాన కారణాలు డిజిటల్ సేవల విస్తరణ, స్మార్ట్‌ఫోన్లు, యూపీఐ వంటి టెక్నాలజీల వ్యాప్తి. 2025లో మాత్రమే 4,168 కోట్ల స్పామ్ కాల్స్ నమోదయ్యాయి. ఇందులో 1,189 కోట్లు ఫ్రాడ్‌గా గుర్తించారు. నేరగాళ్లు బ్యాంకులు, ప్రభుత్వ సంస్థల పేరుతో కాల్స్ చేసి, కేవైసీ అప్‌డేట్, అకౌంట్ సస్పెండ్ వంటి బెదిరింపులతో సెన్సిటివ్ డేటా సేకరిస్తున్నారు. ఏఐ-పవర్డ్ ఫిషింగ్, క్లోన్డ్ వెబ్‌సైట్లు వంటి అధునాతన టెక్నిక్స్ ఉపయోగిస్తున్నారు. ఇవి 2024-25లో అకౌంట్ టేక్‌ఓవర్ అటాక్స్‌ను 250 శాతం పెంచాయి.

అవగాహన లోపం

ముఖ్యంగా వృద్ధులు, చిన్న పట్టణాల వాసులు ఈ నేరాలకు బలి అవుతున్నారు. క్లౌడ్ మిస్‌కాన్ఫిగరేషన్స్, ఇన్ఫోస్టీలర్ మాల్‌వేర్, రాన్సమ్‌వేర్ వంటివి 2025లో పెరిగాయి. ఇంకా 50 శాతం నేరాలు కాంబోడియా, మయన్మార్ వంటి ఆగ్నేయ ఆసియా దేశాల నుంచి వస్తున్నాయి. చైనీస్ హ్యాండ్లర్లు నిర్వహిస్తున్నారు.

ఎవరు బాధ్యులు?

ప్రధాన బాధ్యులు సైబర్ నేరగాళ్లే అయినా వ్యవస్థాగత లోపాలు కూడా దోహదపడుతున్నాయి. డిజిటల్ బ్యాంకింగ్ లూప్‌హోల్స్, ఘోస్ట్ సిమ్ కార్డులు, ఇమ్మిగ్రేషన్ వెరిఫికేషన్ లోపాలు నేరాలను సులభతరం చేస్తున్నాయి. బ్యాంకుల అధికారులు కూడా కొన్నిసార్లు ఇన్‌సైడర్ లీక్స్‌తో సహకరిస్తున్నారనే ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వం సైబర్ నేరాల అదుపుకు ఇండియన్ సైబర్ క్రైమ్ కోఆర్డినేషన్ సెంటర్ (I4C), నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ రిపోర్టింగ్ పోర్టల్ వంటివి ఏర్పాటు చేసినా, 2025లో 28.15 లక్షల కేసులు నమోదయ్యాయి. లాస్ రూ. 22,495 కోట్లు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో సైబర్ క్రైమ్ వింగ్స్, పోలీస్ స్టేషన్లు ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. అవేర్‌నెస్ ప్రోగ్రామ్స్ చేపడుతున్నారు. కానీ ఇవి సరిపోవట్లేదు. 2026లో సైబర్ ఇన్‌సెక్యూరిటీని భారత్‌కు అతిపెద్ద ముప్పుగా వరల్డ్ ఎకనామిక్ ఫోరమ్ గుర్తించింది.

సైబర్ నేరస్తులు ఏపీలో గత ఏడాది కాజేసింది ఎంతో తెలుసా?

విశాఖపట్నం పోలీస్ కమిషనర్ శంఖబ్రత బాగ్చీ దేశ వ్యాప్తంగా సైబర్ ఆర్థిక నేరాల వల్ల ప్రజలు రూ. 30,211 కోట్ల మేర నష్టపోయారని తెలిపారు. రాష్ట్ర స్థాయిలో 2021లో రూ. 34 కోట్లు, 2022లో రూ. 117.50 కోట్లు, 2023లో రూ. 378 కోట్లు సైబర్ మోసాల వల్ల నష్టాలు చవిచూశారని వెల్లడించారు.

2024లో రాష్ట్రంలో 66,507 ఫిర్యాదులు రిజిస్టర్ కాగా రూ. 974.12 కోట్ల మేర నష్టం వాటిల్లింది. 2025లో 64,048 ఫిర్యాదులు వచ్చాయి. రూ. 828 కోట్లు ప్రజలు కోల్పోయారు. విశాఖపట్నం విషయానికి వస్తే 2019 నుంచి ఇప్పటి వరకు మొత్తం రూ. 304 కోట్ల మేర నష్టాలు సంభవించాయి. ఈ స్టాటిస్టిక్స్ సైబర్ నేరాల తీవ్రతను ప్రతిబింబిస్తున్నాయి. ‘ఇలాంటి మోసాల నుంచి ప్రజలను కాపాడేందుకు ఈ షార్ట్ ఫిలింలను రూపొందించాం’ అని సీపీ బాగ్చీ ముఖ్యమంత్రికి వివరించారు. ‘‘సైబర్ నేరాలపై అవగాహన కల్పించడం ద్వారా ప్రజలను రక్షించాలి’’ అని సీఎం చంద్రబాబు సూచించారు.

24 రకాల షార్ట్ ఫిలింలు

సైబర్ నేరాల గురించి వివరిస్తూ విశాఖ పోలీసులు మొత్తం 24 రకాల షార్ట్ ఫిలింలను తయారు చేశారు. ఇవి ప్రజలు డిజిటల్ అరెస్టులు, ఆర్థిక మోసాలు వంటి నేరాల బారిన పడకుండా హెచ్చరికలు ఇస్తాయి. ప్రతి షార్ట్ ఫిలిం ఒక్కో సైబర్ నేరానికి సంబంధించినది. సరళంగా, చక్కగా రూపొందించారు. ఇవి సోషల్ మీడియా, టెలివిజన్ వంటి మాధ్యమాల ద్వారా విస్తృతంగా ప్రసారం చేయడానికి ఏపీ పోలీస్ శాఖ నిర్ణయించింది.

ఎడ్యుకేషన్ లోన్ ఫ్రాడ్స్

ఎడ్యుకేషన్ లోన్లు సైబర్ నేరగాళ్లకు సులభ టార్గెట్. అప్‌ఫ్రంట్ ఫీస్ స్కామ్స్, గ్యారంటీడ్ అప్రూవల్, ఫేక్ లోన్ ఆప్స్ వంటివి సాధారణం. డాక్యుమెంట్స్ మిస్యూజ్ చేసి లోన్లు తీసుకుంటున్నారు. విద్యార్థులు తెలియకుండానే EMIలు చెల్లించాల్సి వస్తోంది. బ్యాంకులు ఆస్తులు (భూమి, శాలరీ సర్టిఫికెట్) తాకట్టుగా తీసుకుంటాయి. కానీ సైబర్ నేరగాళ్లు OTPలు, డాక్యుమెంట్స్ ద్వారా దూరుతున్నారు. విదేశీ విద్యకు లోన్లు ఆస్తులు లేకుండా ఇవ్వాలని నిబంధనలు ఉన్నా, అగ్రకులాల డిస్క్రిమినేషన్ వంటి ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వం ఇందులో విఫలమవుతోందని విమర్శలు వస్తున్నాయి.

పరిష్కార మార్గాలు

ప్రభుత్వం సైబర్ ఫ్రాడ్ ప్రివెన్షన్ సెంటర్లు, 1930 హెల్ప్‌లైన్ వంటివి ఏర్పాటు చేస్తోంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ప్రతి జిల్లాలో సైబర్ పోలీస్ స్టేషన్లు స్థాపిస్తున్నారు. కానీ మరింత కఠిన చర్యలు అవసరం. అవేర్‌నెస్ క్యాంపెయిన్లు, బ్యాంకుల వెరిఫికేషన్ ప్రక్రియలు బలోపేతం కావాలి. అంతర్జాతీయ సహకారం. సామాన్యులు OTPలు షేర్ చేయకుండా, యాప్స్ వెరిఫై చేసుకోవాలి.

సైబర్ నేరాలు డిజిటల్ ఇండియా ఆశయాలకు అడ్డుకట్ట వేస్తున్నాయి. ప్రభుత్వం, బ్యాంకులు, పౌరులు కలిసి పనిచేస్తేనే ఈ ముప్పును అరికట్టవచ్చు. ఇలాంటి ఘటనలు మరిన్ని జరగకుండా చూడాలంటే, అప్రమత్తతే ముఖ్యం.