'ఈ-బస్సులు' తిరుమల కొండల్ని ఎక్కగలవా?

ప్రస్తుతం హాట్ టాపిక్ తిరుపతి లడ్డూ. ఇప్పుడు కొత్తగా తెరపైకి వచ్చింది తిరుమలకు ఎలక్ట్రానిక్ బస్సు. శ్రీవారి ఆలయం, పరిసరాలు పొగచూరకుండా కాపాడేందుకు ఈ ఎలక్ట్రానిక్ బస్సుల్ని ప్రవేశపెట్టే ప్రక్రియ ఊపందుకుంది.

తిరుపతి నుంచి తిరుమలకు వెళ్లే ఘాట్ రోడ్లు మామూలు దార్లుకావు. ఎత్తైన ఎగుడు దిగుళ్లు, హెయిర్‌పిన్ బెండ్లు, వంకరటింకర మూల మలుపులు, దిగువ ప్రయాణంలో తీవ్రమైన బ్రేకింగ్ ఒత్తిడి వంటి పరిస్థితులు ఏ వాహనానికైనా అసలైన పరీక్ష. ఇలాంటి సవాళ్ల మధ్య ఎలక్ట్రిక్ బస్సులు ఎంతవరకు సురక్షితంగా, స్థిరంగా నడవగలవో తెలుసుకునేందుకే APSRTC అధికారులు తాజాగా ఓ కంపెనీకి చెందిన బస్సులతో ట్రయల్ రన్ ప్రారంభించారు. ఇది ఒక డెమో ప్రయాణం కాదు, తిరుమల ఘాట్ రోడ్లకు ఈ సాంకేతికత నిజంగా సరిపోతుందా అన్నది తేల్చే ఫీల్డ్ పరీక్ష.

పర్యావరణ పరిరక్షణే ధ్యేయంగా APSRTC ఇప్పటికే తిరుమల ఘాట్ రోడ్లలో ఎలక్ట్రిక్ బస్సులను నడుపుతోంది. వాటి పనితీరు ఆశాజనకంగా ఉండటంతో, ఇప్పుడు మరిన్ని మోడళ్లను పరీక్షిస్తూ సేవలను విస్తరించాలన్న దిశగా అధికారులు ఆలోచిస్తున్నారు. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఎలక్ట్రిక్ బస్సుల సేవలను పెంచే ముందు, అత్యంత సున్నితమైన తిరుమల ప్రాంతాన్ని ఒక ప్రమాణంగా తీసుకుని అన్ని కోణాల్లో పరిశీలించాలన్నదే ఈ ట్రయల్ వెనుక ఉన్న వ్యూహం.

సాంకేతికంగా చూస్తే, ప్రస్తుతం ట్రయల్‌లో ఉన్న ఎలక్ట్రిక్ బస్సులు సుమారు మూడు గంటల ఛార్జింగ్‌తో 150 నుంచి 180 కిలోమీటర్ల వరకు ప్రయాణించగలవని అధికారులు చెబుతున్నారు. ఘాట్ రోడ్లలో ఎక్కే సమయంలో బ్యాటరీ వినియోగం ఎక్కువైనా, దిగువ ప్రయాణంలో రిజెనరేటివ్ బ్రేకింగ్ ద్వారా కొంత విద్యుత్ తిరిగి నిల్వ అవుతుంది. రోజూ తిరుమల ఘాట్ రోడ్లపై జరిగే అనేక ట్రిప్స్‌కు ఈ రేంజ్ సరిపోతుందా, మధ్యలో ఛార్జింగ్ అవసరమా అన్న అంశాలు ఈ ట్రయల్‌లో స్పష్టతకు వస్తాయి.

రోజుకు సగటున 50, 60 వేల మంది అనుకుంటే తిరుపతి–తిరుమల ఘాట్ రోడ్లపై నడిచే బస్సుల సంఖ్య కూడా భారీగానే ఉంటుంది. ప్రస్తుతం APSRTC తిరుమల రూట్‌లో రోజుకు వందల సంఖ్యలో ట్రిప్స్ నిర్వహిస్తోంది. ఒక్కో బస్సు సగటున రోజుకు 8 నుంచి 10 ట్రిప్స్ చేస్తుందని లెక్కిస్తే, ఈ రద్దీని పూర్తిగా ఎలక్ట్రిక్ బస్సులతో భర్తీ చేయాలంటే కనీసం 150 నుంచి 200 ఎలక్ట్రిక్ బస్సులు అవసరం అవుతాయని రవాణా వర్గాలు అంచనా.

అయితే ఈ మొత్తం బస్సులను ఒకేసారి ఎలక్ట్రిక్‌గా మార్చే ఆలోచనలో టీటీడీ లేదు. అధికారులు, టీటీడీ బోర్డు తీసుకుంటున్న దిశ స్పష్టంగా దశలవారీ మార్పు (phased transition) వైపే ఉంది. తిరుమల వంటి సున్నిత ప్రాంతంలో ఒకేసారి పెద్ద మార్పు చేస్తే, ఆపరేషనల్ రిస్క్ పెరుగుతుంది. బ్యాటరీ పనితీరు, ఛార్జింగ్ మౌలిక వసతులు, అత్యవసర పరిస్థితుల్లో బ్యాకప్ వాహనాల లభ్యత-ఇవన్నీ పూర్తిగా స్థిరపడే వరకు సంప్రదాయ డీజిల్ బస్సులను పూర్తిగా తొలగించడం సాధ్యం కాదన్నది అధికారుల అభిప్రాయం.

మొదటి దశలో 30 నుంచి 50 ఎలక్ట్రిక్ బస్సులు, రెండో దశలో మరో 50–70 బస్సులు, చివరి దశలో పూర్తి మార్పు అన్న విధంగా ప్రణాళిక అమలు చేసే అవకాశం ఉంది.

మొత్తంగా చూస్తే, తిరుమల ఘాట్ రోడ్లపై ఎలక్ట్రిక్ బస్సుల భవిష్యత్తు స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. కానీ అది ఒక్క రోజులో జరిగే విప్లవం కాదు. టీటీడీ దశలవారీగా, లెక్కలతో, జాగ్రత్తగా ముందుకు వెళ్లాలని నిర్ణయించినట్టుగా కనిపిస్తోంది. ఈ మార్పు పూర్తయ్యే రోజే, తిరుమల ప్రయాణం నిజంగా కాలుష్య రహితంగా మారినట్టవుతుంది.