కేజ్రీవాల్ నిర్దోషి: సీబీఐపై విచారణ ఆదేశం

ఢిల్లీ లిక్కర్ పాలసీ కేసులో కీలక మలుపు తిరిగింది. ప్రత్యేక న్యాయమూర్తి జితేంద్ర సింగ్ సంచలన తీర్పు వెలువరించారు. 23 మంది నిందితులను విడుదల చేశారు. అభియోగాలు అర్హత లేనివని, అంతర్గతంగా విరుద్ధంగా ఉన్నాయని స్పష్టం చేశారు. దర్యాప్తు విధానంపై తీవ్ర ఆక్షేపణలు వ్యక్తం చేస్తూ సీబీఐ దర్యాప్తు అధికారిపై శాఖాపరమైన విచారణకు ఆదేశించారు. కేసు నడిపిన ప్రాసిక్యూషన్ వైఖరిపై కూడా ప్రశ్నలు లేవనెత్తారు.

ఈ కేసు నేపథ్యంలో ఢిల్లీ మాజీ ముఖ్యమంత్రి అరవింద్ కేజ్రీవాల్, మాజీ ఉప ముఖ్యమంత్రి మనీష్ సిసోడియా దీర్ఘకాలం జైలులో ఉన్నారు. సిసోడియా 530 రోజులు, కేజ్రీవాల్ 156 రోజులు నిర్బంధం అనుభవించారు. అవినీతి ఆరోపణలు వారి రాజకీయ భవిష్యత్తుపై పెద్ద ముద్ర వేశాయి. ఇప్పుడు కోర్టు తీర్పు వారికి చట్టపరమైన ఉపశమనం ఇచ్చింది.

అభియోగాలు కూలిపోవడంతో మనీలాండరింగ్ నిరోధక చట్టం కింద ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ డైరెక్టరేట్ మోపిన కేసులపై కూడా ప్రభావం ఉంటుందని న్యాయ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. అసలు స్కామ్ నిరూపితం కాకపోతే, దాని ద్వారా వచ్చిన ఆదాయం లాండరింగ్ అయ్యిందనే వాదన బలహీనమవుతుందని అభిప్రాయపడుతున్నారు.

ఈ తీర్పు నేపథ్యంలో దర్యాప్తు సంస్థల పాత్రపై విస్తృత చర్చ మొదలైంది. గతంలో సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి ఆర్‌ఎం లోధా సీబీఐని పంజరంలో బంధించిన చిలుకగా అభివర్ణించారు. ఆ వ్యాఖ్యలు అప్పట్లో పెద్ద చర్చకు దారి తీశాయి. తరువాత కూడా ఉన్నత న్యాయస్థానంలో ఇదే ఉపమానం ప్రస్తావనకు వచ్చింది. ఇప్పుడు తాజా తీర్పు దృష్ట్యా ఆ వ్యాఖ్యలు మళ్లీ చర్చకు వచ్చాయి.

ఇక ఒమర్ ఖలీద్ కేసు కూడా ఈ సందర్భంలో ప్రస్తావనకు వచ్చింది. విద్యార్థి కార్యకర్తగా ఉన్న ఆయనపై తీవ్రమైన చట్టాల కింద కేసులు నమోదయ్యాయి. ఐదేళ్లకు పైగా జైలులో ఉన్నారు. దర్యాప్తు సంస్థలు తగిన ఆధారాలు లేకుండా ఇంత తీవ్రమైన అభియోగాలు మోపవని నమ్మకం న్యాయస్థానాల్లో ఉండేదని విశ్లేషణలు సూచిస్తున్నాయి. అయితే తాజా తీర్పు ఆ నమ్మకాన్ని ప్రశ్నించేలా ఉందని కొందరు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

రాజకీయంగా ఈ కేసు ప్రభావం గణనీయంగా కనిపించింది. కేసులు నమోదు కావడం, అరెస్టులు జరగడం ప్రజాభిప్రాయాన్ని ప్రభావితం చేసిందని విశ్లేషణలు వెలువడ్డాయి. ఎన్నికల సమయంలో ఈ అంశం ప్రధాన చర్చగా నిలిచింది. ఆరోపణలు నిరూపితం కాకపోయినా, వాటి రాజకీయ ప్రభావం స్పష్టంగా కనిపించిందని భావిస్తున్నారు.

న్యాయపరంగా చూస్తే, ట్రయల్ కోర్టు న్యాయమూర్తి న్యాయవాదుల తప్పుడు ప్రవర్తనపై ప్రత్యక్ష చర్యలు తీసుకోవడం సాధ్యం కాదని చెబుతున్నారు. అయితే సుప్రీంకోర్టు రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 142 ప్రకారం పూర్తి న్యాయం చేయడానికి అవసరమైన ఆదేశాలు ఇవ్వగలదు. ప్రభుత్వ యంత్రాంగం దుర్వినియోగం జరిగిందని భావిస్తే, ఉన్నత న్యాయస్థానం జోక్యం చేసుకునే అవకాశం ఉందని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

ఇక మద్యం రిటైల్ విధానం విషయానికి వస్తే, వినియోగదారులకు విస్తృత ఎంపిక లభించిందని అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. రిటైల్ లైసెన్సుల విధానం వల్ల దుకాణాల సంఖ్య పెరిగింది. రద్దీ తగ్గిందని చెబుతున్నారు. కొనుగోలు ప్రక్రియను సాధారణ షాపింగ్‌లా మార్చిందని, మహిళలకు సౌకర్యవంతమైన వాతావరణం కల్పించిందని విశ్లేషణలు సూచిస్తున్నాయి.

ఎన్నికల ఫలితాలను తిరస్కరించడం సాధ్యం కాకపోయినా, విధానాన్ని పునరుద్ధరించాలనే వాదనలు వినిపిస్తున్నాయి. తాజా తీర్పు తర్వాత రాజకీయ, న్యాయ రంగాల్లో కొత్త చర్చ మొదలైంది. భవిష్యత్‌లో ఉన్నత న్యాయస్థానాల జోక్యం, దర్యాప్తు సంస్థలపై చర్యలు ఎలా ఉంటాయన్నది ఆసక్తికరంగా మారింది. ప్రజాస్వామ్యంలో జవాబుదారీతనం, న్యాయ వ్యవస్థ పాత్రపై ఈ తీర్పు మరింత దృష్టిని కేంద్రీకరించింది.