కేరళ ఎన్నికలు: ప్రగతిశీల రాష్ట్రంలో మహిళల ప్రాతినిధ్యం నామమాత్రమే..

2026 కేరళ అసెంబ్లీ ఎన్నికల నేపథ్యంలో మహిళల ప్రాతినిధ్యం మరోసారి చర్చనీయాంశంగా మారింది. సామాజికంగా ప్రగతిశీల రాష్ట్రంగా పేరున్నప్పటికీ, రాజకీయాల్లో మహిళలకు తగిన స్థానం ఇంకా దక్కడం లేదు.

తొలి కమ్యూనిస్టు మంత్రివర్గంలో కే.ఆర్. గౌరీ..

కేరళ రాజకీయ చరిత్రలో కే.ఆర్. గౌరీ అమ్మ వంటి శక్తివంతమైన మహిళా నాయకులు ఉన్నారు. ఆమె 1957లో తొలి కమ్యూనిస్టు మంత్రివర్గంలో సభ్యురాలిగా పని చేశారు. 1967లో మళ్లీ మంత్రి పదవి చేపట్టారు. 1987 నాటికి ఆమె ముఖ్యమంత్రి అయ్యే స్థాయికి చేరుకున్నప్పటికీ, ఆ అవకాశం ఆమెకు రాలేదు. పార్టీ లోపలి పితృస్వామ్య ధోరణులు, కుల ఆధారిత వ్యవస్థలు తన ఎదుగుదలను అడ్డుకున్నాయని ఆమె తన ఆత్మకథలో పేర్కొన్నారు.

పినరయి మంత్రివర్గంలో కే.కే. శైలజ..

దశాబ్దాల తర్వాత కూడా ఇదే పరిస్థితి కొనసాగుతోందని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. కే.కే. శైలజ 2016లో పినరయి విజయన్ మంత్రివర్గంలో ప్రముఖ నాయకురాలిగా ఎదిగారు. ముఖ్యంగా ఆరోగ్య సంక్షోభాల సమయంలో ఆమె చేసిన పనికి దేశవ్యాప్తంగా ప్రశంసలు లభించాయి. అయినప్పటికీ 2021లో పార్టీ విధానం ప్రకారం రెండోసారి మంత్రివర్గంలో చోటు ఇవ్వకుండా ఆమెను తప్పించారు. అదే సమయంలో ముఖ్యమంత్రికి మాత్రం మినహాయింపు ఇవ్వడం గమనార్హం. ప్రస్తుత ఎన్నికల్లో ఆమెకు కఠినమైన నియోజకవర్గంలో పోటీ చేసే బాధ్యత అప్పగించారు.

ఈ ఉదాహరణలు వ్యక్తిగత విషయాలు మాత్రమే కాకుండా వ్యవస్థలో ఉన్న లోతైన సమస్యలను సూచిస్తున్నాయి. కేరళ మహిళా నాయకులను తయారు చేస్తున్నప్పటికీ, వారి ఎదుగుదల నిరంతరంగా లేదా నిర్మాణాత్మకంగా జరగడం లేదు.

ప్రస్తుత ఎన్నికలలో..

ప్రస్తుత ఎన్నికల్లో కూడా ఈ పరిస్థితి స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ఎల్‌డీఎఫ్ 140 మంది అభ్యర్థులలో సుమారు 18 మంది మహిళలను బరిలోకి దింపింది. ఇందులో సీపీఐ(ఎం) 12 మంది, సీపీఐ 5 మంది, కేరళ కాంగ్రెస్ (ఎం) 1 మహిళా అభ్యర్థిని ప్రకటించాయి.

యూడీఎఫ్ ఇప్పటివరకు 12 మంది మహిళా అభ్యర్థులను ప్రకటించింది. ఇందులో కాంగ్రెస్ 9 మంది, ఐయూఎంఎల్ 2 మంది, ఆర్‌ఎంపీఐ 1 మహిళను నిలబెట్టాయి.

ఎన్‌డీఏ కూడా సుమారు 18 మంది మహిళా అభ్యర్థులను ప్రకటించినప్పటికీ, వారిలో చాలామంది గెలిచే అవకాశాలు తక్కువగా ఉన్న స్థానాల్లో ఉన్నారని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

మొత్తంగా అన్ని కూటములలోనూ మహిళల ప్రాతినిధ్యం నామమాత్రంగానే ఉంది. చారిత్రకంగా కూడా కేరళ అసెంబ్లీలో మహిళల ప్రాతినిధ్యం 10 శాతాన్ని అరుదుగా మాత్రమే దాటింది. ప్రస్తుతం ఇది సుమారు 8 శాతంగా ఉంది. అక్షరాస్యత, ఆరోగ్యం, జీవన ప్రమాణాల్లో ముందున్న రాష్ట్రంలో రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం మాత్రం వెనుకబడి ఉంది.

మహిళా సంఘాలు, పౌర సమాజ సంస్థలు ఈ పరిస్థితిపై సవాలు విసురుతున్నాయి. మహిళలకు 33 శాతం రిజర్వేషన్ అమలు చేయాలని డిమాండ్ చేస్తున్నాయి. కొన్ని సంస్థలు మహిళా అభ్యర్థులు లేని నియోజకవర్గాల్లో నోటాకు ఓటు వేయాలని కూడా పిలుపునిచ్చాయి.

రాజకీయ పార్టీలు “గెలుపు సాధ్యత”ను ప్రధాన ప్రమాణంగా చూపిస్తూ, ఎక్కువగా పురుషులకే టికెట్లు ఇస్తున్నాయి. దీంతో మహిళలకు ఎన్నికల్లో పోటీ చేసే అవకాశాలు తగ్గుతున్నాయి. ఈ పరిస్థితి ఒక చక్రంలా మారి, మహిళల రాజకీయ ఎదుగుదలను అడ్డుకుంటోంది.

వామపక్ష పార్టీలు లింగ సమానత్వాన్ని ప్రోత్సహిస్తున్నాయని చెప్పుకున్నప్పటికీ, అధికార పదవుల్లో మహిళలకు తక్కువ అవకాశాలు ఇస్తున్నాయనే విమర్శలు ఉన్నాయి. శైలజ ఉదంతం దీనికి ఉదాహరణ. ఆమె ప్రజాదరణ ఉన్నప్పటికీ, సంస్థాగత నిర్ణయాలు ఆమె ఎదుగుదలపై ప్రభావం చూపించాయి.

కాంగ్రెస్‌లో కూడా ఇదే పరిస్థితి కనిపిస్తోంది. మహిళలకు టికెట్లు ఇస్తున్నప్పటికీ, రాష్ట్ర స్థాయిలో ప్రభావవంతమైన మహిళా నాయకత్వాన్ని ముందుకు తీసుకురావడంలో పార్టీ విఫలమవుతోంది. అభ్యర్థుల ఎంపికలో అంతర్గత వర్గ రాజకీయాలు ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.

యూడీఎఫ్‌లో భాగమైన ఐయూఎంఎల్ కూడా ఈ సమస్యలో ప్రత్యేక స్థానం కలిగి ఉంది. చారిత్రకంగా ఈ పార్టీ మహిళా అభ్యర్థులను నిలబెట్టలేదు. 2021లో తొలిసారిగా ఒక మహిళకు అవకాశం ఇచ్చింది. ఈసారి ఇద్దరు మహిళలను బరిలోకి దింపడం మార్పుకు సంకేతంగా భావిస్తున్నారు. అయినప్పటికీ, వారి సంఖ్య ఇంకా చాలా తక్కువగానే ఉంది.

మహిళల ప్రాతినిధ్యం పెరగాలంటే కేవలం చిన్న మార్పులు సరిపోవని నిపుణులు చెబుతున్నారు. కోటా విధానం, పార్టీ లోపలి సంస్కరణలు, ఎన్నికల వ్యూహాల్లో మార్పులు వంటి నిర్మాణాత్మక మార్పులు అవసరమని సూచిస్తున్నారు.

మొత్తంగా కేరళ సామాజికంగా ముందున్న రాష్ట్రం అయినప్పటికీ, రాజకీయాల్లో మహిళల సమాన ప్రాతినిధ్యం ఇంకా సాధించాల్సిన లక్ష్యంగానే ఉంది. 2026 ఎన్నికలు ఈ అసమానతను మరోసారి వెలుగులోకి తీసుకువచ్చాయి.