‘ఐఎన్ఎస్ అరిధమన్’ తో శత్రువులకు గుండె దడ మొదలైందా?

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని విశాఖపట్నంలో ఈ శక్తివంతమైన అణు జలాంతర్గామిని జలప్రవేశం చేయించారు. శత్రువులు తొలి దాడికి ప్రణాళిక వేస్తున్న ఏ శత్రువుపైనైనా మనదేశం తీవ్ర స్థాయిలో ఎదురుదాడి చేయగలదు.

ఇంతకుముందు జల ప్రవేశం చేసిన ఐఎన్ఎస్ అరిహంత్, అరిఘాత్ కంటే ఇది చాలా శక్తివంతమైనదని రక్షణ రంగ వర్గాలు చెబుతున్న మాట. 125 మీటర్ల పొడవు, 7,000 టన్నుల బరువు ఉన్న ఐఎన్ఎస్ అరిధామన్, వరుసగా 2016 లో జల ప్రవేశం చేసిన 6,000 టన్నుల ఐఎన్ఎస్ అరిహంత్,

2024లో ప్రారంభించబడిన ఐఎన్ఎస్ అరిఘాట్‌ల కన్నా పెద్దది. ఎక్కువ సుదూర అణు క్షిపణులను మోయగల సామర్థ్యం దీనికి ఉంది.

ప్రస్తుతం ఎస్-4* అనే సంకేతనామంతో దీనిని పిలుస్తున్నారు. నాల్గవ ఎస్ఎస్బిఎన్ వచ్చే ఏడాది అధికారికంగా ప్రారంభించబడుతుంది. ఈ తొలి నాలుగు నౌకలకు 83 మెగావాట్ల ప్రెషరైజ్డ్ లైట్-వాటర్ రియాక్టర్లు శక్తిని అందిస్తోంది. అయితే వీటికన్నా పెద్దదైన ఎస్-5 ను భారత్ ఇప్పటికే నిర్మిస్తోంది.

ఎక్కువ సేపు పనిచేసే సామర్థ్యం, దాడి శక్తి కోసం 190 మెగావాట్ల రియాక్టర్‌తో కూడిన, 13,500 టన్నుల బరువున్న మొట్టమొదటి జలాంతర్గామి 2030 నాటికి సిద్ధమవుతుందని అంచనా. SSBNల కోసం భారత్ సుదీర్ఘ అన్వేషణ 1990ల చివరలో రహస్యమైన అడ్వాన్స్‌డ్ టెక్నాలజీ వెస్సెల్ (ATV) ప్రాజెక్ట్ కింద ప్రారంభమైంది.

ఇందులో రక్షణ పరిశోధన - అభివృద్ధి సంస్థ (DRDO), బాబా అణు పరిశోధన కేంద్రం, ఇతరుల సహకారంతో పాటు రష్యా నుంచి కొంత సాంకేతిక సాయం కూడా అందింది. INS అరిధామన్ ATV ప్రాజెక్ట్ అత్యంత పరిణతి చెందిన రూపానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. దీనిలో 90 శాతం భాగాలు స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో రూపొందించారు.

ఇది మోసుకెళ్లాల్సిన సుదూర జలాంతర్గామి-ప్రయోగిత బాలిస్టిక్ క్షిపణులు (SLBMలు) నిజంగా యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నాయని పరిగణించడానికి ముందు మరింత అభివృద్ధి చేయవలసి ఉంది.

K-4 క్షిపణులను మోసుకెళ్లగల సామర్థ్యం ఉంది. జలాంతర్గాముల సామర్థ్యానికి, వాటి వాస్తవ దాడి పరిధికి మధ్య అంతరం స్పష్టంగా ఉంది. మూడింటిలో ముందు పురాతనమైన ఐఎన్ఎస్ అరిహంత్, కేవలం 750 కిలోమీటర్ల పరిధి గల కే-15 క్షిపణికి మాత్రమే పరిమితమైంది. దాని తరువాత నౌకలైన ఐఎన్ఎస్ అరిఘాత్, ఐఎన్ఎస్ అరిధమాన్, 3,500 కిలోమీటర్ల దూరంలోని లక్ష్యాలను ఛేదించగల శక్తివంతమైన కే-4 మధ్యశ్రేణి బాలిస్టిక్ క్షిపణిని మోసుకెళ్లేలా డిజైన్ చేశారు.

అయితే K-4 ఇంకా పూర్తిస్థాయిలో తీసుకురాలేదు. నవంబర్ 2024లో, మళ్ళీ డిసెంబర్ 2025లో INS అరిఘాత్ నుంచి దీనిని పరీక్షించినప్పటికీ వీటికి మరిన్ని పరీక్షలు అవసరం.

భవిష్యత్తును దృష్టిలో ఉంచుకుని, DRDO ఇప్పటికే వరుసగా 5,000 కిలోమీటర్లు, 6,000 కిలోమీటర్ల పరిధి గల K-5, K-6 రకాలను అభివృద్ధి చేస్తోంది. చైనా, రష్యా, అమెరికా వంటి దేశాలు 5,500 కిలోమీటర్లకు పైగా పరిధి గల ఖండాంతర బాలిస్టిక్ క్షిపణులతో (ICBMలు) కూడిన పెద్ద SSBNలను నిర్వహిస్తున్నాయి.

వీటితో పాటు మరింత శక్తివంతమైన రకాలను కూడా అభివృద్ధి చేస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు, చైనా వద్ద 7,400 కిలోమీటర్ల పరిధి గల JL-2, 10,000 కిలోమీటర్ల పరిధి గల JL-3 క్షిపణులతో కూడిన ఆరు జిన్-తరగతి SSBNలు, అలాగే సంప్రదాయ యుద్ధం కోసం ఉద్దేశించిన ఆరు అణుశక్తితో నడిచే దాడి జలాంతర్గాములు (SSNలు లేదా సబ్‌మెర్సిబుల్ షిప్ న్యూక్లియర్) ఉన్నాయి.

మరోవైపు, అమెరికా 14 ఒహాయో-తరగతి SSBNలను, 53 SSNలను నిర్వహిస్తోంది. తన శక్తికి ప్రదర్శనగా గత నెలలో శ్రీలంక సమీపంలో ఇరాన్ ఫ్రిగేట్ ఐరిస్ డెనాను అమెరికాకు చెందిన SSN USS షార్లెట్ ముంచి వేసింది.

అణు నిరోధక శక్తే అంతిమ నిరోధకంగా మిగిలింది. అణ్వాయుధాలు ప్రత్యక్ష పోరాటం కోసం ఉద్దేశించినవి కానప్పటికీ, శత్రువులను భయపెట్టడంలో వాటి వ్యూహాత్మక ప్రయోజనం అనివార్యం.

1994లో భద్రతా హామీలపై బుడాపెస్ట్ ఒప్పంద పత్రం తర్వాత కీవ్ తన అణ్వాయుధాలను వదులుకోకపోయి ఉంటే, 2022 ఫిబ్రవరిలో రష్యా ఉక్రెయిన్‌పై దాడి చేసి ఉండేది కాదని అప్పట్లో వాదనలు తెరపైకి వచ్చాయి.

దేశాన్ని శత్రువుల నుంచి రక్షించడానికి భారత్ కు పటిష్టమైన అణ్వాయుధ శక్తి అవసరం. కానీ భారత్ ‘నో ఫస్ట్ యూజ్’ అనే విధానాన్ని అనుసరిస్తోంది. అందుకోసం మొదట భారత్ దాడి చేయదు. కేవలం భారత్ ప్రతీకారం కోసమే దాడి చేస్తుంది. దీనికి SSBNల రూపంలో విశ్వసనీయమైన రెండవ-దాడి లేదా ప్రతి-దాడి సామర్థ్యం అవసరం, ఇవి నెలల తరబడి లోతైన జలాల్లో నిశ్శబ్దంగా మునిగి, గుర్తించబడకుండా ఉండగలవు.

ఇప్పటికే విస్తృతమైన అణ్వాయుధాల త్రయాన్ని కలిగి ఉన్న చైనా, తన ఆయుధాగారాన్ని కూడా వేగంగా ఆధునీకరిస్తోంది. ప్రస్తుతం ఉన్న 600 వార్‌హెడ్‌ల నిల్వకు ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 100 వార్‌హెడ్‌లను జోడిస్తూ, మరింత ప్రాణాంతకమైన ఐసీబీఎంలను కూడా అభివృద్ధి చేస్తోంది.

2035 నాటికి దాని వద్ద 1,500 వార్‌హెడ్‌లు ఉంటాయని అంచనాలు ఉన్నాయి. మరోవైపు, పాకిస్తాన్ భారత్ తో "సమానంగా" పోటీ పడుతోంది. రెండు దేశాల వద్ద చెరో 170-180 అణ్వాయుధాలు ఉన్నాయి. ఇస్లామాబాద్ కూడా తన డీజిల్-ఎలక్ట్రిక్ జలాంతర్గాములకు అణ్వాయుధ సామర్థ్యం గల బాబర్-3 క్రూయిజ్ క్షిపణులను అమర్చడం ద్వారా తన సొంత త్రయాన్ని అభివృద్ధి చేయడానికి ప్రయత్నిస్తోంది.

భారత్ సముద్ర ఆధారిత అణు నిరోధక శక్తి పరిపక్వం చెందుతుండగా, త్రయంలోని ఇతర రెండు విభాగాలు పటిష్టంగా మారాయి. వాయు ఆధారిత విభాగం, అణ్వాయుధ బాంబులను ప్రయోగించడానికి రఫేల్స్, సుఖోయ్-30ఎంకేఐలు, మిరాజ్-2000ల వంటి యుద్ధ విమానాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అగ్ని, పృథ్వీ శ్రేణి బాలిస్టిక్ క్షిపణులు భూ-ఆధారిత దాడి విభాగాన్ని ఏర్పరుస్తాయి.

దేశ అణ్వాయుధాలను నిర్వహించడానికి 2003లో ఏర్పాటు చేయబడిన త్రివిధ దళాల వ్యూహాత్మక దళాల కమాండ్‌లోకి పృథ్వీ-2 (350-కిలోమీటర్ల పరిధి), అగ్ని-1 (700-కిలోమీటర్ల పరిధి), అగ్ని-2 (2,000-కిలోమీటర్ల పరిధి), అగ్ని-3 (3,000-కిలోమీటర్ల పరిధి), అగ్ని-4 (4,000-కిలోమీటర్ల పరిధి) అగ్ని-5 (5,000 కిలోమీటర్లకు పైగా పరిధి) బాలిస్టిక్ క్షిపణులను ఇప్పటికే చేర్చారు.

గత సెప్టెంబర్‌లో రైలు ఆధారిత లాంచర్ నుంచి పరీక్షించిన 2,000 కిలోమీటర్ల దాడి పరిధి గల అగ్ని-ప్రైమ్ వంటి కొత్త తరం క్షిపణులను కూడా భారత్ మెరుగుపరుస్తోంది.

అగ్ని-5, అగ్ని-ప్రైమ్ వంటి అధునాతన క్షిపణులను, రోడ్డు లేదా రైలు మార్గాల ద్వారా వేగంగా రవాణా చేయడంలో అవసరమైన కార్యాచరణ సౌలభ్యం, నిర్వహణ సామర్థ్యాన్ని నిర్ధారించడానికి, ముందుగానే జతచేయబడిన వార్‌హెడ్‌లతో, కాల్పులకు సిద్ధంగా ఉండే కాన్ఫిగరేషన్‌లలో, గాలి చొరబడని విధంగా మూసివున్న క్యానిస్టర్‌లలో మోహరిస్తారు.

అయితే, ఇటువంటి క్షిపణులను పెద్ద సంఖ్యలో ఉత్పత్తి చేయవలసి ఉంటుంది. యాదృచ్ఛికంగా, అగ్ని-5 క్షిపణిని మార్చి 2024లో, బహుళ స్వతంత్రంగా లక్ష్యాలను ఛేదించగల రీ-ఎంట్రీ వెహికల్స్ గా మొదటిసారి పరీక్షించారు.

దీనివల్ల ఒకే క్షిపణి మూడు నుంచి నాలుగు అణు వార్‌హెడ్‌లను మోసుకెళ్లి, వందల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న వేర్వేరు లక్ష్యాలను ఛేదించగలదని డీఆర్డీవో తెలిసింది. కానీ ఈ సాంకేతికత పూర్తిస్థాయిలో కార్యాచరణలోకి రావడానికి మరికొన్ని సంవత్సరాలు పడుతుంది.

ప్రస్తుతం భారత్ కు రెండు శత్రు దేశాలు అణ్వాయుధ శక్తితో ఉన్నాయి. నిత్యం అవి భారత్ ను చికాకుపడుతున్నాయి. ఇప్పుడు భారత్ కు పూర్తిస్థాయిలో రూపుదిద్దుకున్న, విశ్వసనీయమైన ట్రయాడ్, పటిష్టమైన కమాండ్, కంట్రోల్, కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థలు, 200కు పైగా వార్‌హెడ్‌ల నిల్వ అవసరం. చైనా, పాకిస్తాన్ మధ్య ఉన్న వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని కూడా విస్మరించలేము.