ప్రభుత్వ అనుకూల ధోరణులు భారత ఎన్నికలను మారుస్తున్నాయా?

భారతదేశంలో సంక్షేమ పథకాలు, నాయకత్వ కొనసాగింపు, కూటమి రాజకీయాలు వంటి అంశాలు అధికారంలో ఉన్న ప్రభుత్వాలకు మద్దతు పలుకుతున్నాయి. ఇప్పటివరకు ఓటర్లు సాధారణంగా అధికారంలో ఉన్నవారికి వ్యతిరేకంగా ఓటేస్తారని భావించేవారు. కానీ ఇప్పుడు ఆ ధోరణిలో మార్పు కనిపిస్తోంది. ఇటీవల జరిగిన ఎన్నికల ఫలితాలు ఈ మార్పుకు సంకేతాలు ఇస్తున్నాయి. ఈ అంశాన్ని ‘టాకింగ్ సెన్స్ విత్ శ్రీని’ కార్యక్రమంలో ‘ది ఫెడరల్’ ఎడిటర్-ఇన్-చీఫ్ ఎస్. శ్రీనివాసన్ విశ్లేషించారు.

2023లో జరిగిన ముఖ్యమైన హిందీ రాష్ట్రాల ఎన్నికల్లో బీజేపీ మళ్లీ అధికారంలోకి వచ్చింది. మహారాష్ట్ర, ఢిల్లీలలో కూడా పార్టీ బలంగా నిలిచింది. బీహార్‌లో నాయకత్వం కొనసాగింది. ఈ పరిణామాల వల్ల అధికారంలో ఉన్నవారిని ఓడించడం ఇప్పుడు అంత సులభం కాదని తెలుస్తోంది. 2026లో ఐదు రాష్ట్రాల్లో ఎన్నికలు జరగనున్నాయి. ఈ కొత్త ధోరణి శాశ్వతమా లేక తాత్కాలికమా అన్నది ఇప్పుడున్న ప్రధాన ప్రశ్న.

అధికార పక్షానికి పెరుగుతున్న మద్దతు..

“ప్రభుత్వ వ్యతిరేకత” అనే భావనను ఎక్కువగా చెప్పి ఉండవచ్చని శ్రీనివాసన్ అన్నారు. అనేక సందర్భాల్లో ప్రజలు అదే ప్రభుత్వాన్ని మళ్లీ ఎన్నుకున్నారని ఆయన చెప్పారు. “ప్రభుత్వం మళ్లీ రావడాన్ని ప్రజలు తిరస్కరించరు,” అని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.

ప్రజల ఓటింగ్ నిర్ణయంపై పాలన కొనసాగింపు, ఆర్థిక పరిస్థితులు, నాయకుడి పరిచయం వంటి అంశాలు ప్రభావం చూపుతున్నాయి. “ప్రభుత్వ అనుకూలత” అనే భావనను ఎన్నికల విశ్లేషకులు ప్రణయ్ రాయ్, డోరబ్ సోపారివాలా ముందుకు తీసుకొచ్చారని ఆయన పేర్కొన్నారు.

అనేక రాష్ట్రాల్లో బలమైన ప్రతిపక్షం లేకపోవడం కూడా ఈ పరిస్థితికి కారణమని ఆయన చెప్పారు. ప్రతిపక్షం బలహీనంగా ఉన్నప్పుడు “మరో ప్రత్యామ్నాయం లేదు” అనే భావన పెరుగుతుందని తెలిపారు. హోరాహోరీగా పోటీ ఉంటుందని భావించిన రాష్ట్రాల్లో కూడా చివరికి ఫలితాలు అధికార పార్టీకి అనుకూలంగా మారుతున్నాయని ఆయన అన్నారు.

సంక్షేమ పథకాల ప్రభావం..

సంక్షేమ పథకాలు ఇప్పుడు ఎన్నికల్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. ఒకప్పుడు “ఉచితాలు”గా విమర్శించిన పథకాలు ఇప్పుడు ప్రజలకు నేరుగా ప్రయోజనం అందిస్తున్నాయి. డిజిటల్ సదుపాయాల వల్ల ఈ పథకాలు సులభంగా ప్రజలకు చేరుతున్నాయి.

“ఇది ఇప్పుడు తప్పనిసరి అయింది. ఎన్నికల్లో పోటీ చేస్తే ప్రజలకు ఏదో ఒకటి ఇవ్వాలి,” అని శ్రీనివాసన్ అన్నారు. కరోనా తర్వాత వచ్చిన ఆర్థిక ఇబ్బందుల కారణంగా ఈ పథకాలు మరింత అవసరమయ్యాయని ఆయన తెలిపారు. అందువల్ల ఇవి రాజకీయంగా కూడా ప్రభావవంతంగా మారాయి.

ప్రాంతాలవారీగా భిన్న పరిస్థితులు..

అయితే ఈ ధోరణి అన్ని రాష్ట్రాల్లో ఒకేలా లేదు. ప్రతి రాష్ట్రంలో పరిస్థితులు వేర్వేరుగా ఉన్నాయి. అస్సాంలో ముఖ్యమంత్రి హిమంత బిశ్వ శర్మ రాష్ట్ర పాలనతో పాటు కేంద్రంతో సంబంధాలను ఉపయోగిస్తున్నారు. పశ్చిమ బెంగాల్‌లో మమతా బెనర్జీ ప్రాంతీయ గుర్తింపుతో బీజేపీని ఎదుర్కొంటున్నారు.

తమిళనాడులో నటుడు విజయ్ రాజకీయాల్లోకి రావడం కొత్త పరిణామం. ఆయన ప్రవేశం ప్రతిపక్ష ఓట్లను విభజించే అవకాశం ఉంది. కానీ ఆయనకు సంస్థాగత సవాళ్లు ఉన్నాయి. కేరళలో సంప్రదాయంగా ప్రభుత్వ మార్పు జరుగుతుంది. అయితే ప్రస్తుతం అక్కడ పోటీ మరింత ఆసక్తికరంగా మారింది. ముఖ్యమంత్రి పినరయి విజయన్ ఆ సంప్రదాయాన్ని మార్చే అవకాశముందని భావిస్తున్నారు.

కొనసాగుతోన్న కూటముల ప్రాధాన్యం..

నాయకత్వం ముఖ్యమైనప్పటికీ, ఇది పూర్తిగా వ్యక్తి ఆధారిత వ్యవస్థ కాదు. “ఇది అధ్యక్ష పద్ధతి కాదు,” అని శ్రీనివాసన్ స్పష్టం చేశారు. ముఖ్యమంత్రులు కీలక పాత్ర పోషించినా, వారు కూటములు మరియు సామాజిక మద్దతుపైనే ఆధారపడాలి. “నాయకులు ముందుండి నడిపిస్తారు. కానీ విస్తృత మద్దతు లేకుండా గెలవలేరు,” అని ఆయన చెప్పారు.

చిన్న ప్రాంతమైన పుదుచ్చేరిలో పరిస్థితి ఇంకా భిన్నంగా ఉంది. అక్కడ భావజాలం కంటే కూటమి రాజకీయాలే ముఖ్యంగా పనిచేస్తాయి. ఇది ఒకే విధమైన విశ్లేషణతో అన్ని రాష్ట్రాలను అర్థం చేసుకోలేమని చూపిస్తోంది.

మొత్తంగా చూస్తే, పనితీరు, సంక్షేమ పథకాలు, నాయకత్వం వంటి అంశాలు అధికార పార్టీలకు మద్దతు పెంచుతున్నాయి. అయినప్పటికీ, ఈ మద్దతు ప్రతి చోటా ఒకేలా లేదు. స్థానిక పరిస్థితులు, ప్రతిపక్ష బలం, కూటమి సమీకరణాలు ఇంకా ప్రభావం చూపుతున్నాయి.

“రాబోయే ఎన్నికల్లో కూడా ప్రస్తుత ప్రభుత్వాలు మళ్లీ గెలిస్తే, ఈ ధోరణి మరింత బలపడుతుంది. అయినప్పటికీ అనూహ్య ఫలితాలు రావచ్చు,” అని శ్రీనివాసన్ వ్యాఖ్యానించారు.