రాజ్యాంగబద్ధమైన పదవులకు కులమతాలు ఉండవు. కానీ ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనమండలి సాక్షిగా బుధవారం ఆ పీఠానికే ’మత ముద్ర‘ వేసే ప్రయత్నం జరిగింది. పవిత్రమైన తిరుమల లడ్డూపై చర్చ జరగాల్సిన వేదికపై, అనూహ్యంగా సభా ఛైర్మన్ మతం మీదకు మళ్లింది. కూటమి ప్రభుత్వ మంత్రులు దీనిని అలా మళ్లించారు. ’మీరు క్రిస్టియన్ కాబట్టే ఇలా చేస్తున్నారు‘ అంటూ మంత్రి అచ్చెన్నాయుడు నేరుగా ఛైర్మన్ మోషేన్ రాజుపై చేసిన వ్యాఖ్యలు సభలో దావానలంలా రేగాయి. ’నేను దళితుడిని.. హిందువుని.. అయినా నన్ను క్రిస్టియన్ అనడానికి మీరు ఎవరు?‘ అంటూ ఛైర్మన్ ఆగ్రహం వ్యక్తం చేయడంతో .. చర్చ కాస్తా వ్యక్తిగత దూషణలు, మత విద్వేషాల వైపు మళ్లింది. అటు మంత్రి అహం వీడక, ఇటు ప్రతిపక్షం క్షమాపణకు పట్టుబట్టడంతో .. ప్రజాస్వామ్య దేవాలయం కాస్తా మత రాజకీయాల రణరంగంగా మారిపోయింది. ప్రజా సమస్యలు పక్కకు పోయి.. ఏకంగా సభను నడిపించే ’ఛైర్మన్‘ మతం మీదే చర్చ జరిగింది. ఒక బాధ్యతాయుతమైన మంత్రి పదవిలో ఉన్న అచ్చెన్నాయుడు, మండలి ఛైర్మన్ మోషేను రాజును ఉద్దేశించి చేసిన వ్యాఖ్యలు ఇప్పుడు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశంగా మారాయి.
అసలేం జరిగింది?
తిరుమల లడ్డూ కల్తీ అంశంపై శాసనమండలిలో వాడీవేడిగా చర్చ జరుగుతున్న సమయమది. అప్పటివరకు నెయ్యి నాణ్యత, టెండర్ల చుట్టూ తిరిగిన చర్చ.. ఒక్కసారిగా మతపరమైన వ్యక్తిగత దూషణల వైపు మళ్లింది. మంత్రి అచ్చెన్నాయుడు నేరుగా సభా ఛైర్మన్ పీఠాన్నే లక్ష్యంగా చేసుకుని చేసిన వ్యాఖ్యలు సభలో ప్రకంపనలు సృష్టించాయి. ’మీరు, మీ నాయకుడు (జగన్) క్రిస్టియన్లు కాబట్టే.. కావాలనే హిందూ సమాజంపై, వేంకటేశ్వరస్వామిపై కక్ష కట్టి వ్యవహరిస్తున్నారు‘ అంటూ అచ్చెన్నాయుడు విమర్శలు గుప్పించారు. ఒక అత్యున్నత రాజ్యాంగ పదవిలో ఉండి, సభను నిష్పక్షపాతంగా నడిపించాల్సిన ఛైర్మన్ స్థానానికే ఇలా ’మత ముద్ర‘ వేయడం సభలో ఒక్కసారిగా దావానలంలా రాజుకుంది. ఊహించని ఈ పరిణామంతో అటు ప్రతిపక్షం, ఇటు ఛైర్మన్ ఒక్కసారిగా నిర్ఘాంతపోయారు. నేను హిందువుని.. నన్ను అడగడానికి నువ్వు ఎవరు?
మంత్రి అచ్చెన్నాయుడు చేసిన మతపరమైన వ్యాఖ్యలతో మండలి ఛైర్మన్ మోషేను రాజు తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు. సభా మర్యాదను పక్కన పెట్టి, వ్యక్తిగత మతాన్ని ప్రస్తావించడంపై ఆయన అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు. ’నన్ను క్రిస్టియన్ అనడానికి మీరు ఎవరు? నేనొక దళితుడిని.. పక్కా హిందువుని.. నా మతాన్ని మార్చే అధికారం, హక్కు మీకు ఎవరిచ్చారు?‘ అంటూ మంత్రిని సూటిగా నిలదీశారు. తన ఆత్మగౌరవం దెబ్బతిన్న తీరును సభ సాక్షిగా ఎలుగెత్తి చాటారు.
ఈ పరిణామంతో వైసీపీ సభ్యులు ఒక్కసారిగా ఉగ్రరూపం దాల్చారు. ఒక దళిత వర్గానికి చెందిన వ్యక్తి అత్యున్నత పీఠంపై ఉంటే, సహించలేక ఆయనకు మతం రంగు పూసి అవమానిస్తారా? అంటూ పోడియంను చుట్టుముట్టారు. ఇది కేవలం వ్యక్తిగత దూషణే కాదు, ఒక వర్గంపై చూపిస్తున్న వివక్ష అంటూ నినాదాలతో సభను హోరెత్తించారు. రాజ్యాంగబద్ధమైన పదవిలో ఉన్న వ్యక్తి మతాన్ని ప్రశ్నించడం ప్రజాస్వామ్యానికే అవమానమని మండిపడ్డారు.
క్షమాపణ లేదు.. భీష్మించుకున్న మంత్రి సభా నాయకుడిగా ఉన్న వ్యక్తి తప్పును సరిదిద్దుకోవాల్సింది పోయి, తన వ్యాఖ్యలపై భీష్మించుకుని కూర్చోవడం మండలిలో అందరినీ విస్తుపోయేలా చేసింది. ఛైర్మన్ స్వయంగా తన మతాన్ని స్పష్టం చేస్తూ, అభ్యంతరకర పదాలను రికార్డుల నుంచి తొలగించాలని ఆదేశించినా.. మంత్రి అచ్చెన్నాయుడు మాత్రం ఇంచు కూడా వెనక్కి తగ్గలేదు. నేను అన్న మాటలకు కట్టుబడి ఉన్నాను.. క్షమాపణ చెప్పే ప్రసక్తే లేదు అని ఆయన కుండబద్దలు కొట్టినట్లు చెప్పడం సభలో ఉద్రిక్తతను పీక్స్కు తీసుకెళ్లింది. రాజ్యాంగబద్ధమైన పదవిలో ఉన్న వ్యక్తి మనోభావాలు దెబ్బతిన్నాయని తెలిసినా, మంత్రి ప్రదర్శించిన ఈ 'మొండితనం సభను స్తంభింపజేసింది. ఓడిన నైతికత
చివరికి గందరగోళం మిన్నంటడంతో మంత్రులందరూ ఒకచోట చేరి తీవ్రంగా తర్జనభర్జనలు పడ్డారు. పరిస్థితి అదుపు తప్పుతోందని గ్రహించిన అచ్చెన్నాయుడు, చివరకు ఒక మెట్టు దిగక తప్పలేదు. అయితే అది కూడా పూర్తిస్థాయి క్షమాపణ కాదు. ’మీరు సభ సాక్షిగా హిందువునని చెప్పారు కాబట్టి.. ఆ మాటలను మాత్రమే వెనక్కి తీసుకుంటున్నాను‘ అంటూ తెలివిగా సర్దుబాటు చేసే ప్రయత్నం చేశారు. ఒక వ్యక్తి ఆత్మగౌరవాన్ని, మతాన్ని కించపరిచినందుకు పశ్చాత్తాపం ప్రకటించకుండా, కేవలం టెక్నికల్గా మాటలను వెనక్కి తీసుకోవడం గమనార్హం. మంత్రుల అహానికి, సభా మర్యాదకు మధ్య జరిగిన ఈ పోరాటంలో చివరకు నైతికత ఓడిపోయిందన్న విమర్శలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. లడ్డూ చర్చ పక్కదారి పట్టిందా?
కోట్లాది మంది భక్తుల మనోభావాలతో ముడిపడి ఉన్న తిరుమల లడ్డూ కల్తీ అంశంపై శాసనమండలిలో ఒక అర్థవంతమైన, లోతైన చర్చ జరగాలని అందరూ ఆశించారు. కానీ, సభలో జరిగిన పరిణామాలు చూస్తుంటే అధికార పక్షం అత్యంత వ్యూహాత్మకంగా ’మతం‘ కార్డును తెరపైకి తెచ్చిందని రాజకీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. నిజమైన సమస్యల నుంచి ప్రజల దృష్టిని మళ్లించేందుకే ఈ ’మత రంగు‘ పులిమారా? అన్న సందేహాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఛైర్మన్పై ఒత్తిడి.. పీఠానికే మత ముద్ర
సభను నిష్పక్షపాతంగా, రాజ్యాంగబద్ధంగా నడిపించాల్సిన అత్యున్నత పీఠానికే ‘మత ముద్ర’ వేయడం వెనుక ఒక లోతైన వ్యూహం కనిపిస్తోంది. సభాపతి స్థానంలో ఉన్న వ్యక్తి తీసుకునే నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేసేలా, ఆయనపై ఒక రకమైన మానసిక ఒత్తిడిని సృష్టించే ప్రయత్నం ఇక్కడ స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. సభలో ఒక పక్షం వైపు మొగ్గు చూపేలా లేదా ప్రత్యర్థి పక్షాన్ని అణచివేసేలా ఛైర్మన్ను ఉసిగొల్పడం ద్వారా, ఆ పదవికి ఉండాల్సిన నిష్పాక్షికతను దెబ్బతీసే ప్రమాదం పొంచి ఉంది. పీఠానికి రంగు పూయడం ద్వారా పరోక్షంగా సభా మర్యాదలను శాసించాలనే ధోరణి బయటపడిందనే అభిప్రాయాలు ప్రజాస్వామ్య వాదుల్లో వ్యక్తం అవుతోంది. రాజ్యాంగం కన్నా మతమే గొప్పదా?
మరీ ముఖ్యంగా, బీజేపీ ఎమ్మెల్సీ సోము వీర్రాజు లాంటి నేతలు చేసిన వ్యాఖ్యలు ప్రజాస్వామ్యవాదులను విస్తుపోయేలా చేస్తున్నాయి. ’ఛైర్మన్ నిజంగా హిందువైతే వైసీపీ సభ్యులను అదుపు చేయాలి‘ అని అనడం ద్వారా, ఒక రాజ్యాంగబద్ధమైన పదవిలో ఉన్న వ్యక్తి తన విధిని నిర్వహించాలంటే ముందుగా ’మత పరీక్ష‘ పాస్ కావాలా? అనే చర్చకు తెరలేపారు. అంటే.. సభాపతి నిర్ణయాలు రాజ్యాంగ సూత్రాల ప్రకారం కాకుండా, ఆయన వ్యక్తిగత మత విశ్వాసాల ప్రాతిపదికన ఉండాలని కోరుకోవడం దారుణం. ఇది కేవలం వ్యక్తిగత దాడి మాత్రమే కాదు, వ్యవస్థలనే మత కోణంలో విభజించే ప్రమాదకర ధోరణి. నిజాలు నలిగిపోయాయి.. రాజకీయం గెలిచింది
మొత్తానికి, కోట్లాది మంది భక్తుల విశ్వాసాలకు సంబంధించిన ‘శ్రీవారి లడ్డూ’ కల్తీ అంశంపై జరగాల్సిన అసలు చర్చ.. వ్యక్తిగత దూషణలు, మత విద్వేషాల మధ్య నలిగిపోయింది. ప్రజలకు అసలు నిజాలు, బాధ్యుల వివరాలు తెలియాల్సిన పవిత్ర వేదిక కాస్తా, కేవలం రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం మతాల చుట్టూ తిరగడం ప్రజాస్వామ్యానికే ఒక చేదు అనుభవంగా మిగిలిపోయింది. భక్తుల ఆవేదనను రాజకీయ అస్త్రంగా మార్చుకుని, మతం పేరుతో సభను రణరంగంగా మార్చడం ద్వారా అసలు సమస్యను పక్కదారి పట్టించడంలో రాజకీయ పక్షాలు విజయం సాధించాయనే చెప్పాలి. నిబంధనలకు విరుద్ధం.. పీఠానికి మతం ఉండదు
శాసనమండలి నిబంధనల ప్రకారం.. సభను నడిపించే ఛైర్మన్ స్థానానికి ఎటువంటి కులమతాలను ఆపాదించకూడదు. ఆ పీఠం మీద ఉన్న వ్యక్తి ఒక మతానికి ప్రతినిధి కాదు.. రాజ్యాంగానికి ప్రతినిధి. ఒక సభ్యుడిని లేదా ఛైర్మన్ను మతం పేరుతో దూషించడం లేదా వారి వ్యక్తిగత విశ్వాసాలను సభలో ప్రస్తావించడం నిబంధనల ప్రకారం తీవ్రమైన ఉల్లంఘన. మంత్రులే స్వయంగా ప్రమాణ స్వీకారం చేసేటప్పుడు పక్షపాతం లేకుండా, రాగద్వేషాలకు అతీతంగా వ్యవహరిస్తామని చెబుతారు. కానీ, మండలి సాక్షిగా ఛైర్మన్ మతాన్ని ప్రశ్నించడం ద్వారా ఆ ప్రమాణాన్ని పక్కనపెట్టి, నిబంధనలను తుంగలో తొక్కినట్లయింది. ఇది కేవలం ఒక వ్యక్తిని అవమానించడం మాత్రమే కాదు.. చట్టసభల గౌరవాన్ని, నిబంధనల పవిత్రతను దెబ్బతీయడమే. రాజ్యాంగ నిబద్ధత.. ప్రమాణానికే తూట్లు
భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం.. చట్టసభ సభ్యులు, మంత్రులు పదవీ ప్రమాణం చేసేటప్పుడు ఆర్టికల్ 188 కింద ఒక కీలకమైన వాగ్దానం చేస్తారు. తాము ’రాగద్వేషాలకు అతీతంగా, పక్షపాతం లేకుండా‘ వ్యవహరిస్తామని దైవసాక్షిగా ప్రమాణం చేస్తారు. కానీ, సభలో ఒక వ్యక్తి మతాన్ని ప్రస్తావిస్తూ విమర్శలు చేయడం ఈ రాజ్యాంగ ప్రమాణాన్ని నేరుగా ఉల్లంఘించడమే అవుతుంది. అలాగే ఆర్టికల్ 194 సభ్యులకు సభలో మాట్లాడే స్వేచ్ఛను ఇచ్చినప్పటికీ.. అది సభా నియమాలకు, అధ్యక్షుడి గౌరవానికి లోబడి ఉండాలని స్పష్టం చేస్తోంది. రాజ్యాంగం ఇచ్చిన వాక్ స్వేచ్ఛ అంటే పీఠాన్ని అవమానించడం కాదని ఈ నిబంధనలు గుర్తుచేస్తున్నాయి. అన్-పార్లమెంటరీ పదజాలం.. హద్దులు దాటిన విమర్శ
సభా నిబంధనల ప్రకారం, సభ్యులు మాట్లాడేటప్పుడు వాడే భాష అత్యంత గౌరవప్రదంగా ఉండాలి. ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ’అన్-పార్లమెంటరీ‘ (Unparliamentary) పదజాలాన్ని వాడకూడదు. ఒక వ్యక్తి మతం, కులం లేదా వ్యక్తిగత విశ్వాసాలను కించపరుస్తూ మాట్లాడటం లేదా వాటిని రాజకీయ ఆరోపణలకు వాడుకోవడం ఈ నిషేధిత పరిధిలోకి వస్తుంది. ఇలాంటి అభ్యంతరకర వ్యాఖ్యలు చేసినప్పుడు, వాటిని వెంటనే సభా రికార్డుల నుంచి తొలగించే (Expunge) సర్వాధికారం అధ్యక్షుడికి ఉంటుంది. మతాన్ని రాజకీయం చేయడం అనేది సభా సంప్రదాయాలకు విరుద్ధమైన చర్య. సభా నియమావళి.. పీఠానికి రంగు పూయకూడదు
రాష్ట్ర శాసనసభ నిబంధనల రూల్ 243/244 ప్రకారం.. సభలో చర్చ ఎప్పుడూ ఎంచుకున్న అంశం మీద జరగాలి తప్ప వ్యక్తుల మీద కాదు. ముఖ్యంగా ఛైర్మన్ స్థానంలో ఉన్న వ్యక్తిపై వ్యక్తిగత ఆరోపణలు చేయడం నిషిద్ధం. ఒకవేళ అధ్యక్షుడిపై విమర్శలు చేయాల్సి వస్తే, దానికి ముందే ప్రత్యేక నోటీసు ఇచ్చి తీర్మానం ప్రవేశపెట్టాలి తప్ప, చర్చ మధ్యలో నేరుగా నిందించకూడదు. ఛైర్మన్ పీఠంపై కూర్చున్న వ్యక్తికి ఏ రాజకీయ పార్టీ లేదా మతం ఉండదు. ఆ పీఠానికి మత ముద్ర వేయడం అంటే మొత్తం రాజ్యాంగ వ్యవస్థను అవమానించడమే. సుప్రీంకోర్టు హెచ్చరిక.. సభా మర్యాద తప్పనిసరి
చట్టసభల్లో సభ్యుల ప్రవర్తనపై గతంలో సుప్రీంకోర్టు అనేక కీలక తీర్పులు ఇచ్చింది. సభలో మాట్లాడేటప్పుడు సభా మర్యాద (Parliamentary Decorum) పాటించడం సభ్యుల ప్రాథమిక బాధ్యత అని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. మత విద్వేషాలను రెచ్చగొట్టేలా లేదా సభాధ్యక్షుడిని కించపరిచేలా మాట్లాడటం సభా విశేషాధికారాల ఉల్లంఘన (Breach of Privilege) కిందకు వస్తుంది. అందుకే మంత్రి అచ్చెన్నాయుడు వ్యాఖ్యలు చేయగానే ఛైర్మన్ మోషేన్ రాజు ఆ పదాలను రికార్డుల నుంచి తొలగించాలని ఆదేశించారు. ఇది చట్టపరంగా తప్పు కాబట్టే.. ప్రభుత్వం సైతం ఇరుకున పడి, చివరకు మంత్రి తన వ్యాఖ్యలను వెనక్కి తీసుకోవాల్సి వచ్చింది.