అమరావతి ఏ నాగరికతకు మూలం
రాజకీయ చరిత్రలో నీటి ప్రాధాన్యతపై వివాదం ముదురుతోంది. ఏపీ సీఎం చంద్రబాబు, మాజీ సీఎం వైఎస్ జగన్ వ్యాఖ్యలు ఎవరిని ఉద్దరించడానికి.
ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు, మాజీ ముఖ్యమంత్రి వైఎస్ జగన్ మోహన్ రెడ్డి లు ఒకరిపై ఒకరు మీడియా ద్వారా విమర్శలు చేసుకోవడం రాజకీయ వర్గాల్లో తీవ్ర చర్చకు దారి తీసాయి. ఇటీవల చంద్రబాబు నాయుడు విజయవాడ సిద్దార్థ అకాడమీ స్వర్ణోత్సవ వేడుకల్లో పాల్గొన్న సందర్భంగా "ఎక్కడ నీరుంటే అక్కడ నాగరికతలు వెలుస్తాయి" అని పేర్కొంటూ, విజయవాడ వద్ద కృష్ణా నది, నెల్లూరు వద్ద పెన్నా నది, రాజమహేంద్రవరం వద్ద గోదావరి నది, విశాఖపట్నం వద్ద సముద్రం వంటి ఉదాహరణలు ఇచ్చారు. ప్రపంచ దేశాల్లో కూడా నదీ పరివాహక ప్రాంతాల్లోనే నాగరికతలు పురుడు పోసుకున్నాయని, చరిత్ర తెలియని వారు రాజకీయం చేస్తున్నారని జగన్ను ఉద్దేశించి విమర్శించారు. ఇది రాష్ట్ర రాజధాని వివాదానికి సంబంధించిన పరోక్ష దాడిగా రాజకీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
రాజధాని వివాదం, చరిత్రక సందర్భం
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర విభజన తర్వాత రాజధాని అమరావతి నిర్మాణం చంద్రబాబు నాయకత్వంలో ప్రారంభమైంది. కృష్ణా నదీ తీరంలో ఉన్న ఈ ప్రాంతాన్ని ఆయన ఎంచుకోవడం వెనుక నీటి వనరులు, భౌగోళిక ప్రాధాన్యతలు కీలకం. అయితే 2019లో అధికారంలోకి వచ్చిన వైఎస్ఆర్సీపీ ప్రభుత్వం మూడు రాజధానుల ప్రతిపాదన చేసింది. ఇది రాష్ట్రంలో తీవ్ర వివాదానికి దారితీసింది. జగన్ ప్రభుత్వం అమరావతి నిర్మాణాన్ని నిలిపివేసి, విశాఖపట్నం వైపు మొగ్గు చూపడం చంద్రబాబు విమర్శలకు కారణమైంది. 2024 ఎన్నికల్లో టీడీపీ-జనసేన-బీజేపీ కూటమి విజయం సాధించిన తర్వాత చంద్రబాబు మళ్లీ ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు. అమరావతిని ఏకైక రాజధానిగా ప్రకటించారు.
చంద్రబాబు వ్యాఖ్యలు ఈ సందర్భంలోనే వచ్చాయి. నాగరికతలు నీటి వనరుల చుట్టూ వికసించాయనే ఆయన వాదన చరిత్రాత్మకంగా సరైనదే. ప్రపంచంలో మెసపటోమియా (టైగ్రిస్-యూఫ్రటీస్ నదులు), ఈజిప్టు (నైలు నది), ఇండస్ వ్యాలీ (సింధు నది) వంటి నాగరికతలు నదీ తీరాల్లోనే పుట్టాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ సందర్భంలో విజయవాడ, రాజమహేంద్రవరం వంటి నగరాలు నదుల పక్కనే వృద్ధి చెందాయి. జగన్ను "చరిత్ర తెలియని వారు" అని చెప్పడం ద్వారా చంద్రబాబు మూడు రాజధానుల నిర్ణయాన్ని అజ్ఞానంతో కూడినదిగా పేర్కొంటున్నారు.
రాజకీయ దాడి, ప్రతిస్పందనలు
ఈ వ్యాఖ్యలు చంద్రబాబు రాజకీయ వ్యూహంలో భాగమే. జగన్ ప్రభుత్వం ఇరిగేషన్ ప్రాజెక్టులు, రాజధాని నిర్మాణంలో విఫలమైందని ఆరోపిస్తున్నారు. ఉదాహరణకు రాయలసీమ లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్ ప్రాజెక్టుపై జగన్ "అజ్ఞానం"ను చంద్రబాబు ఎత్తిచూపుతున్నారు. మరోవైపు జగన్ కూడా చంద్రబాబును విమర్శిస్తూ, రాయలసీమ ప్రాజెక్టులను నాశనం చేసే చర్యలు చేశారని, భోగాపురం ఎయిర్పోర్టు వంటి ప్రాజెక్టుల్లో క్రెడిట్ చోరీ చేస్తున్నారని ఆరోపించారు.
రాజకీయ విశ్లేషకుల అభిప్రాయం ప్రకారం ఇది ఇరువురు నేతల మధ్య ఉన్న పాత శత్రుత్వాన్ని మరింత తీవ్రతరం చేస్తుంది. చంద్రబాబు వ్యాఖ్యలు వైఎస్ఆర్సీపీ క్యాడర్లో అసంతృప్తిని పెంచుతాయి. ముఖ్యంగా రాజధాని విషయంలో రైతులు, పెట్టుబడిదారులు ఇప్పటికీ వివాదాల్లో ఉన్నారు. అయితే జగన్ ప్రతిస్పందనలు (ఉదా. చంద్రబాబును "దుమ్ము" అని పిలవడం) రాజకీయ డిబేట్ను వ్యక్తిగత స్థాయికి తీసుకెళ్తున్నాయి.
ప్రభావం, భవిష్యత్
ఈ వివాదం రాష్ట్ర అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులపై ప్రభావం చూపవచ్చు. చంద్రబాబు ప్రభుత్వం అమరావతి నిర్మాణాన్ని వేగవంతం చేస్తుండగా, వైఎస్ఆర్సీపీ మూడు రాజధానుల డిమాండ్ను లేవనెత్తుతూనే ఉంది. చరిత్ర, నీటి వనరులు వంటి అంశాలను రాజకీయంగా ఉపయోగించడం ఓటర్లను ఆకర్షించడానికి సహాయపడుతుందా? లేక వివాదాలను పెంచుతుందా? అనేది భవిష్యత్ ఎన్నికల్లో తేలుతుంది. రాజకీయ నేతలు చరిత్రను తమ అనుకూలంగా వాడుకోవడం సర్వసాధారణమే కానీ, ఇది రాష్ట్ర ప్రజలకు నిజమైన అభివృద్ధిని అందించాల్సిన అవసరాన్ని గుర్తుచేస్తుంది.
