ఇరాన్ ను 'చావు దెబ్బతీసిన' ఇజ్రాయిల్: టాప్ లీడర్లు హతం

ఇరాన్-అమెరికా యుద్ధం 19వ రోజుకు చేరింది. వందలాది మంది చనిపోతున్నారు. ప్రపంచ దేశాలు ఆయిల్ కోసం అల్లాడుతున్నాయి. గ్యాస్ కోసం దక్షిణాసియా దేశాల్లో కల్లోలం బయల్దేరింది.

18వ రోజు యుద్ధం ముగిసే నాటికి ఇరాన్ కి ఘోర నష్టం జరిగినట్టు సమాచారం అందింది. ఆ దేశానికి చెందిన ముఖ్యులిద్దర్ని మట్టుబెట్టినట్టు ఇజ్రాయెల్ ప్రకటించింది.. ఇరాన్ అగ్రశ్రేణి నాయకులు అలీ లారిజానీ, గులాంరెజా సులేమానీలు ఇజ్రాయెల్ దాడుల్లో మరణించినట్లు ఇరాన్ అధికారికంగా ధృవీకరించింది.

అగ్రనేతల మరణం: ఇరాన్‌కు పెద్ద ఎదురుదెబ్బ..

యుద్ధం ప్రారంభమైన మొదటి రోజే ఇరాన్ సుప్రీం లీడర్ అయతొల్లా అలీ ఖమేనీని కోల్పోయిన ఇరాన్, ఇప్పుడు మరో ఇద్దరు కీలక వ్యక్తులను కోల్పోయింది.

లారిజానీ చివరి సందేశం: ముస్లిం దేశాలకు పిలుపు

మరణానికి రెండు రోజుల ముందు లారిజానీ ఇచ్చిన సందేశం ఇప్పుడు ఇరాన్‌లో సంచలనంగా మారింది. అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ దాడులకు వ్యతిరేకంగా ముస్లిం దేశాలన్నీ ఏకం కావాలని ఆయన కోరారు.

తమ పొరుగు దేశాలపై ఆధిపత్యం చెలాయించడం ఇరాన్ ఉద్దేశ్యం కాదని, కేవలం ఇస్లామిక్ దేశాల ఐక్యతనే తాము కోరుకుంటున్నామని ఆయన స్పష్టం చేశారు.

విశ్లేషణ: యుద్ధం ఎటువైపు?

దోహా ఇన్స్టిట్యూట్ ప్రొఫెసర్ మహమ్మద్ ఎల్మాస్రీ విశ్లేషణ ప్రకారం, అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ దేశాలు ఇరాన్ నాయకత్వాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుని 'గేమ్ ఆఫ్ వాక్-ఎ-మోల్' (ఒకరు పోతే మరొకరు రావడం) ఆడుతున్నాయి. నాయకుల మరణం ఇరాన్ వ్యవస్థను పూర్తిగా కూల్చలేకపోవచ్చు కానీ, మానసికంగా, వ్యూహాత్మకంగా ఇది ఆ దేశాన్ని తీవ్రంగా బలహీనపరుస్తుంది.

ట్రంప్ వైఖరి: మిత్రదేశాలపై ఆగ్రహం

ఈ దాడులపై అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ స్పందన విభిన్నంగా ఉంది. అగ్రనేతల మరణంపై నేరుగా పేర్లు చెప్పకుండా, "ఒక అగ్రశ్రేణి వ్యక్తితో పాటు మరొకరిని మట్టుబెట్టాం" అని క్లుప్తంగా వ్యాఖ్యానించారు.

NATO పై అసహనం: హార్ముజ్ జలసంధిలో (Strait of Hormuz) షిప్పింగ్ రక్షణ కోసం సహాయం చేయని తన NATO మిత్రదేశాలపై ట్రంప్ తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

చర్చలపై సందిగ్ధత: ఇరాన్ తనతో డీల్ చేసుకోవాలని అనుకుంటోందని ట్రంప్ గతంలో చెప్పారు, కానీ ఇప్పుడు ఆ చర్చలకు ఇది సమయం కాదనే ధోరణిలో ఉన్నారు. అయితే ఇరాన్ మాత్రం అమెరికాతో చర్చల ప్రతిపాదనను పూర్తిగా తిరస్కరిస్తోంది.

దౌత్యపరమైన సంక్షోభం?

ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో ఇజ్రాయెల్, అమెరికా ఇరాన్ అగ్రనేతలను వరుసగా ఏరివేస్తుండటం భవిష్యత్తులో శాంతి చర్చలకు (Off-ramp) అడ్డంకిగా మారే అవకాశం ఉంది.

ఒకవేళ యుద్ధాన్ని ఆపేందుకు అమెరికా లేదా ఇజ్రాయెల్ చర్చలు జరపాలని అనుకుంటే, ఇరాన్ తరపున మాట్లాడగలిగే అంతటి పలుకుబడి కలిగిన నాయకులు (Larijani వంటి వారు) ఇప్పుడు లేకుండా పోతున్నారు.

వరుస హత్యల వల్ల ఇరాన్ నాయకత్వం మరింత పట్టుదలతో వ్యవహారించే ప్రమాదం ఉందని విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

యుద్ధం 19వ రోజుకు చేరడంతో చమురు, గ్యాస్ సరఫరా పూర్తిగా దెబ్బతింది. భారత్ సహా దక్షిణాసియా దేశాల్లో గ్యాస్ కొరత తీవ్రమైంది. ఇంధన ధరల పెరుగుదల వల్ల సామాన్యులు అల్లాడిపోతున్నారు. పాకిస్థాన్, బంగ్లాదేశ్, శ్రీలంక వంటి దక్షిణాసియా దేశాల్లో గ్యాస్, పెట్రోల్ కొరత తీవ్రమైంది. ఇంధన ధరలు పెరగడంతో నిత్యావసరాల ధరలు పెరిగి సామాన్యుడి బతుకు భారమైంది. యుద్ధక్షేత్రంలో వందలాది మంది సైనికులు, సామాన్య ప్రజలు ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు.