తండ్రిని మించిన వాడు మజ్తాబా, ఇరాన్ పగ్గాలు ఆయనకే..

ఇరాన్ సుప్రీం లీడర్ అయతుల్లా అలీ ఖమేనీ వారసుడిగా ముజ్తబా ఖమేనీ (Mojtaba Khamenei) ఎంపికయ్యారు. అయతుల్లా ఖమేనీ రెండో కుమారుడే ఈ ముజ్తబా ఖమేనీ.

ఎవరీ ముజ్తబా?: ఈయన అలీ ఖమేనీ రెండవ కుమారుడు. 56 ఏళ్ల ముజ్తబా ఇప్పటివరకు తెర వెనుక ఉండి ఇరాన్ రాజకీయాల్లో కీలకంగా వ్యవహరించారు. ముఖ్యంగా రివల్యూషనరీ గార్డ్స్ (IRGC) తో సన్నిహిత సంబంధాలు కలిగి ఉండేవారు.

ఇరాన్ రాజ్యాంగం ప్రకారం సుప్రీం లీడర్‌ను ఎన్నుకునే అధికారం అసెంబ్లీ ఆఫ్ ఎక్స్‌పర్ట్స్ (Assembly of Experts) మాత్రమే. ఈ అసెంబ్లీ ఈమేరకు నిర్ణయం తీసుకున్నట్టు చెబుతున్నా రివల్యూషనరీ గార్డ్స్ నుంచి వచ్చిన తీవ్ర ఒత్తిడి వల్లే ఈ ఎంపిక జరిగిందని అంతర్జాతీయ మీడియా కథనాలు పేర్కొంటున్నాయి.

ఇరాన్ ఇస్లామిక్ విప్లవం తర్వాత వారసత్వ పాలనను (తండ్రి నుంచి కొడుకుకు అధికారం) వ్యతిరేకిస్తూ వచ్చింది. ఇప్పుడు ఖమేనీ కొడుకే నాయకుడు కావడం వల్ల దేశంలో అంతర్గతంగా నిరసనలు వ్యక్తమయ్యే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ దాడుల వల్ల ఇరాన్ అస్థిరతలో ఉన్న సమయంలో, అధికారాన్ని త్వరగా భర్తీ చేయడం ద్వారా పట్టు సాధించాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.

ముజ్తబా ఖమేనీ, మాజీ సుప్రీం లీడర్ అయతుల్లా అలీ ఖమేనీ రెండవ కుమారుడు. దశాబ్దాలుగా తెర వెనుక ఉండి ఇరాన్ రాజకీయాన్ని శాసించిన వ్యక్తిగా ఈయనకు పేరుంది. 1969లో మషాద్ (Mashhad) నగరంలో జన్మించారు. ఇరాన్ పవిత్ర నగరమైన కోమ్ (Qom) లో ఉన్నత స్థాయి మత విద్యను అభ్యసించారు. ఆయనకు 'హోజత్ అల్-ఇస్లాం' అనే మతపరమైన హోదా ఉంది (ఇది అయతుల్లా కంటే ఒక మెట్టు తక్కువ, కానీ రాజకీయంగా చాలా పవర్ ఫుల్).

తెర వెనుక అధికారం (The Shadow Man)

ముజ్తబా ఎప్పుడూ బహిరంగంగా రాజకీయాల్లో పాల్గొనలేదు లేదా ప్రభుత్వ పదవులను చేపట్టలేదు. తండ్రి కార్యాలయంలో అత్యంత కీలక బాధ్యతలు నిర్వహించేవారు. ఇరాన్ నిఘా వర్గాలు, భద్రతా దళాలు ఆయన నియంత్రణలో ఉండేవని సమాచారం. ఇరాన్ సైనిక శక్తి అయిన IRGC లోని కీలక నేతలతో ముజ్తబాకు అత్యంత సన్నిహిత సంబంధాలు ఉన్నాయి. ఇదే ఆయనను సుప్రీం లీడర్ పదవికి బలమైన అభ్యర్థిగా నిలబెట్టింది.

2009లో ఇరాన్‌లో జరిగిన 'గ్రీన్ మూవ్‌మెంట్' నిరసనలను అణచివేయడంలో ముజ్తబా కీలక పాత్ర పోషించారని అంతర్జాతీయ మానవ హక్కుల సంస్థలు ఆరోపిస్తుంటాయి. అప్పట్లో నిరసనకారులపై విరుచుకుపడిన 'బసీజ్' (Basij) దళాలకు ఆయనే ఆదేశాలు ఇచ్చారని ప్రచారంలో ఉంది.

1979 ఇరాన్ ఇస్లామిక్ విప్లవం ప్రధాన ఉద్దేశ్యం 'రాచరికాన్ని (Monarchy) అంతం చేయడం'. అయితే, ఇప్పుడు తండ్రి తర్వాత కొడుకే అత్యున్నత పదవిలోకి రావడం వల్ల, ఇది మళ్లీ "మతపరమైన రాచరికం"గా మారుతోందని ఇరాన్ ప్రజల్లో, మేధావుల్లో కొంత వ్యతిరేకత ఉంది.

ముజ్తబా ఖమేనీ తన తండ్రి లాగే మత విశ్వాసం కలిగిన వ్యక్తి. అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ పట్ల అత్యంత కఠినమైన వైఖరిని అవలంబిస్తారు. ఇరాన్ అణు కార్యక్రమాన్ని మరింత వేగవంతం చేసే అవకాశం ఉంది. పశ్చిమ దేశాలతో చర్చల కంటే, సైనిక శక్తితోనే సమాధానం చెప్పాలని నమ్మే వ్యక్తి.

ముజ్తబా ముందున్న సవాళ్లు:

ప్రస్తుతం అమెరికా, ఇజ్రాయెల్‌తో జరుగుతున్న ప్రత్యక్ష యుద్ధాన్ని ఎదుర్కోవడం.

వారసత్వ పాలనను వ్యతిరేకిస్తూ దేశంలో అంతర్గత తిరుగుబాట్లు రాకుండా చూసుకోవడం.

యుద్ధం, ఆంక్షల వల్ల కుదేలైన ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థను గాడిలో పెట్టడం.

ఇరాన్ కొత్త సుప్రీం లీడర్ ముజ్తబా ఖమేనీకి ముగ్గురు పిల్లలు ఉన్నారు.

ముజ్తబా 2004లో జహ్రా హద్దాద్-అడెల్ (Zahra Haddad-Adel) ను వివాహం చేసుకున్నారు. ఆమె ఇరాన్ పార్లమెంట్ మాజీ స్పీకర్, ప్రముఖ రాజకీయ నాయకుడు ఘోలాం-అలీ హద్దాద్-అడెల్ కుమార్తె. ఈ దంపతులకు ముగ్గురు పిల్లలు ఉన్నారు. వీరిలో మొదటి సంతానం (కుమారుడు) 2007లో జన్మించారు.

ప్రస్తుత యుద్ధ ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో వస్తున్న వార్తల ప్రకారం, ఫిబ్రవరి 2026 చివరలో అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ జరిపిన దాడుల్లో ముజ్తబా భార్య జహ్రా, ఆయన తండ్రి (అలీ ఖమేనీ), తల్లి, ఒక కుమారుడు మరణించినట్లు సమాచారం.

ముజ్తబా ఖమేనీ కుటుంబ సభ్యులు ఎప్పుడూ బహిరంగంగా మీడియా ముందుకు రావడం చాలా అరుదు. తన తండ్రి అలీ ఖమేనీ లాగే ముజ్తబా కూడా తన వ్యక్తిగత, కుటుంబ వివరాలను అత్యంత రహస్యంగా ఉంచేవారు.పాఠశాల విద్య (Schooling)

స్కూల్: ముజ్తబా టెహ్రాన్‌లోని అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన అలవి హైస్కూల్ (Alavi High School) లో చదువుకున్నారు. ఇది ఇరాన్ రాజకీయ ప్రముఖులు, ఉన్నత వర్గాల పిల్లలు చదివే పాఠశాలగా పేరుపొందింది. ఆయన 1987లో తన హైస్కూల్ విద్యను పూర్తి చేశారు.

హైస్కూల్ చదువు తర్వాత, ఆయన పూర్తిగా ఇస్లామిక్ థియాలజీ (మత శాస్త్రం) వైపు మొగ్గు చూపారు.

కోమ్ సెమినరీ (Qom Seminary): 1999లో ఆయన ఇరాన్‌లోని అత్యంత పవిత్రమైన, మత విద్యకు కేంద్రమైన కోమ్ నగరంకు వెళ్లారు. అక్కడ ప్రసిద్ధ కఠినవాద మతగురువు అయతొల్లా మహమ్మద్-తఖీ మెస్బా-యజ్దీ వంటి వారి పర్యవేక్షణలో ఉన్నత స్థాయి కోర్సులు పూర్తి చేశారు.

ప్రస్తుత హోదా: ముజ్తబా ఖమేనీని చాలా కాలం పాటు 'హోజత్ అల్-ఇస్లాం' (Hojjat al-Islam) అని పిలిచేవారు. ఇది షియా ముస్లిం మతక్రమంలో మధ్యస్థ స్థాయి హోదా. ఆయన గత కొన్ని ఏళ్లుగా కోమ్ సెమినరీలో ఉన్నత స్థాయి మతపరమైన తరగతులను (Advanced Jurisprudence) బోధిస్తున్నారు. సాధారణంగా అత్యంత అనుభవం ఉన్న వారే ఇక్కడ బోధిస్తారు.

అయతుల్లా హోదా: 2022 నుండి ఇరాన్‌లోని కొన్ని అధికారిక వర్గాలు ఆయనను 'అయతుల్లా' అని పిలవడం ప్రారంభించాయి. సుప్రీం లీడర్ కావడానికి కావాల్సిన మతపరమైన అర్హతను పొందేందుకే ఆయనకు ఈ హోదా కల్పించారని రాజకీయ విశ్లేషకులు భావిస్తారు.