
ప్రభుత్వ ఆస్పత్రుల్లో ఐదు రకాల ప్రైవేట్ సేవలు
పీపీపీ మోడల్తో ఆరోగ్య సేవల విస్తరణ: కేంద్రం సూచనలు ఎంతవరకు ఆచరణీయం?
వైద్య, ఆరోగ్య సేవల డిమాండ్, లభ్యత మధ్య పెరుగుతున్న అంతరాన్ని తొలగించేందుకు పబ్లిక్-ప్రైవేట్ పార్ట్నర్షిప్ (పీపీపీ) మోడల్ను అవలంబించాలని కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ రాష్ట్రానికి సూచించింది. ఈ మేరకు కేంద్ర సంయుక్త కార్యదర్శి వి విజయ్ నెహ్రా, ఆంధ్రప్రదేశ్ వైద్యారోగ్య శాఖ కార్యదర్శి సౌరభ్ గౌర్కు 2025 డిసెంబర్ 12న లేఖ రాశారు. 27 పేజీల మార్గదర్శకాలతో సహా ఈ లేఖ ఉంది. 2026 జనవరిలో కేంద్ర మంత్రి జెపి నడ్డా రాసిన మరో లేఖకు అనుబంధంగా వచ్చింది. ఇది రాష్ట్ర ఆరోగ్య వ్యవస్థలో ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యాన్ని పెంచాలన్న కేంద్ర లక్ష్యాన్ని ప్రతిబింబిస్తోంది. అయితే ఈ సూచనలు ఆచరణలో ఎంతవరకు సఫలమవుతాయి? రాష్ట్ర ఆర్థిక స్థితి, ప్రైవేట్ భాగస్వాముల ఆసక్తి, ప్రజలకు సరసమైన ఆరోగ్య సేవలు అందించడం వంటి అంశాలను విశ్లేషించాల్సిన అవసరం ఉంది.
కేంద్రం 5 రకాల సేవలపై దృష్టి
కేంద్రం ప్రతిపాదించిన పీపీపీ మోడల్ వైద్య సేవలు ప్రధానంగా 5 రకాలు. న్యూక్లియర్ మెడిసిన్, సంచార వైద్య శాలలు (ఎంఎంయూలు), దంత వైద్య శాలలు, రేడియాలజీ సేవలు, క్యాన్సర్ డే కేర్ సెంటర్లు. ఇక్విప్-ఆపరేట్-మెయింటైన్ (ఈఓఎం), ఆపరేట్ అండ్ మెయింటైన్ (ఓఅండ్ఎం) మోడళ్ల ద్వారా ఈ సేవలను అమలు చేయాలని, 5 నుంచి 10 సంవత్సరాల పాటు ప్రైవేట్ భాగస్వాములతో ఒప్పందాలు చేసుకోవాలని కేంద్రం మార్గదర్శకాలు సూచించాయి. చెల్లింపు విధానాలపై కూడా స్పష్టత ఇచ్చింది.
గ్రామాల్లోని ఆస్పత్రుల్లో ప్రైవేట్ వారు పెట్టుబడులు పెడతారా?
ఈ సూచనలు రాష్ట్ర ఆరోగ్య వ్యవస్థలోని లోటుపాట్లను గుర్తించి, ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను ఆకర్షించేలా రూపొందించారు. ఉదాహరణకు న్యూక్లియర్ మెడిసిన్ సేవలు క్యాన్సర్, హార్ట్, న్యూరో వ్యాధుల నిర్ధారణలో కీలకం. ప్రస్తుతం మధ్య తరగతి నగరాలు, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఈ సేవలు తక్కువగా ఉన్నాయని కేంద్రం ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. పెట్-సీటీ, స్పెక్ట్ ఇమేజింగ్, రేడియో థెరపీ వంటి అధునాతన సాంకేతికతలను సెమీ-అర్బన్ ఏరియాలకు విస్తరించాలని సూచించింది. క్యాన్సర్ వ్యాప్తి వేగంగా పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఈ సూచనలు సకాలంలో వచ్చాయి. కానీ రాష్ట్రంలో ప్రైవేట్ భాగస్వాములు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పెట్టుబడి పెట్టడానికి సిద్ధంగా ఉంటారా అనేది ప్రశ్నార్థకం. లాభాలు తక్కువగా ఉండే గ్రామీణ మార్కెట్లో ప్రభుత్వ సబ్సిడీలు లేకుండా ఇది సాధ్యమేనా? అనే ప్రశ్నలు కూడా ప్రజల నుంచి వస్తున్నాయి.
దంత వైద్యం భారం కాకూడదు...
దంత వైద్య సేవలపై కేంద్రం ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. 60-90 శాతం మంది వివిధ వయో వర్గాల్లో దంత సమస్యలతో బాధపడుతున్నా, కమ్యూనిటీ హెల్త్ సెంటర్లు (సీహెచ్సీలు), ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలు (పీహెచ్సీలు)లో పరికరాలు, వైద్యులు తగినంత లేరని పేర్కొంది. పీపీపీ ద్వారా ఈ సేవలను పటిష్ఠం చేయాలని సూచించింది. ఇది సరైన దిశే, ఎందుకంటే రాష్ట్రంలో దంత వైద్యం ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో ప్రాధాన్యత తక్కువగా ఉంది. ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యం ద్వారా పరికరాలు, నిపుణులను తీసుకురావచ్చు. కానీ సరసమైన రేట్లు నిర్ధారించకపోతే పేదలకు భారమవుతుంది.
మెయింటెనెన్స్ ఖర్చులు పెరిగే అవకాశం
రేడియాలజీ సేవలు (ఎక్స్-రే, సీటీ, ఎంఆర్ఐ) విస్తరణకు పీపీపీని ఉపయోగించాలని కేంద్రం చెప్పింది. వ్యాధి నిర్ధారణలో ఇవి కీలకం. కానీ రాష్ట్రంలో చాలా ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో ఈ సదుపాయాలు లేవు. ఉన్న చోట పరికరాలు రిపేర్లకు గురయ్యాయి. ప్రైవేట్ పెట్టుబడులతో ఇవి మెరుగుపడతాయి. అయితే మెయింటెనెన్స్ ఖర్చులు పెరగవచ్చు.
ఏపీకి 14 క్యాన్సర్ డే కేర్ సెంటర్లు
క్యాన్సర్ డే కేర్ సెంటర్లు ఏర్పాటుకు పీపీపీని సూచించడం మరింత ముఖ్యమైనది. ముందస్తు స్క్రీనింగ్, నిర్ధారణ కోసం ఇవి అవసరం. 2027-28 నాటికి అన్ని ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో ఇవి ఏర్పాటు చేయాలన్నది కేంద్ర లక్ష్యం. 2025-26లో ఏపీకి 14 సెంటర్లు మంజూరు చేశారు. క్యాన్సర్ మహమ్మారి పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఇది సకాలంలో అవసరం. కానీ ప్రైవేట్ భాగస్వాములు లాభాల కోసం సేవల ధరలు పెంచకుండా చూడాలి.
ప్రయోజనాలు vs సవాళ్లు
కేంద్ర సూచనలు ఆరోగ్య రంగంలో ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను పెంచి, సేవలను వేగవంతం చేయడంపై దృష్టి సారిస్తున్నాయి. రాష్ట్ర బడ్జెట్ పరిమితుల్లో ప్రభుత్వం ఒంటరిగా ఈ సేవలను విస్తరించడం కష్టం. అందుకే పీపీపీ ఆచరణీయమైన మార్గం. ఇది ఉద్యోగాలు సృష్టిస్తుంది. సాంకేతికతను తీసుకువస్తుంది. అయితే గత అనుభవాలు (ఉదా: కొన్ని పీపీపీ హాస్పిటల్స్లో ధరల పెంపు) ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. ప్రజలకు సరసమైన సేవలు అందకపోతే ఈ మోడల్ విఫలమవుతుంది. రాష్ట్ర మంత్రి సత్యకుమార్ యాదవ్ దృష్టికి ఈ లేఖ ద్వారా కేంద్రం ఈ అంశాలు తీసుకురావడం సానుకూలం. కానీ అమలు పారదర్శకంగా ఉండాలి.
మొత్తంగా కేంద్ర సూచనలు ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆరోగ్య వ్యవస్థను ఆధునికీకరించడానికి మార్గం చూపుతున్నాయి. అయితే రాష్ట్రం దీనిని ఎలా అమలు చేస్తుందనేది కీలకం. ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యం లాభాల కంటే ప్రజా ఆరోగ్యానికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి.

