కొత్త మార్పుల్లేని వ్యవసాయ బడ్జెట్
ఆర్థిక రంగ నిపుణులు, రైతు నాయకుల అసంతృప్తి..
కేంద్ర బడ్జెట్(Union Budget)లో వ్యవసాయ( Agriculture) రంగానికి పెద్దగా ఏమీ కేటాయించలేదని నిపుణులు, వ్యవసాయ కార్యకర్తలు, రైతు సంఘాల నాయకులు అంటున్నారు. రైతుల ఆదాయం పెరగకపోవడం, MSPపై స్పష్టత లేకపోవడం, కౌలు రైతుల సమస్యలు, వాతావరణ ప్రభావం వంటి వాటికి సరైన పరిష్కారాలు చూపలేదని అభిప్రాయపడ్డారు.
సెంటర్ ఫర్ సస్టైనబుల్ అగ్రికల్చర్ (CSA) డైరెక్టర్ డాక్టర్ జీవీ రామాంజనేయులు మాట్లాడుతూ, బడ్జెట్లో కొత్త విధాన మార్పులు కనిపించలేదన్నారు. ప్రభుత్వం ఇప్పటికే అమలులో ఉన్న పథకాలనే కొనసాగించడంపై దృష్టి పెట్టిందని చెప్పారు.
అధిక ధర పంటలపై దృష్టి..
ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ బడ్జెట్లో పశుసంపద, పాడి పరిశ్రమ, కోళ్ల పెంపకం వంటి రంగాలకు ప్రోత్సాహకాలు ప్రకటించారు. పశువైద్య ఆసుపత్రులు పెంచడం, ప్రైవేట్ సంస్థల భాగస్వామ్యంతో వ్యవసాయ విలువ గొలుసులను బలోపేతం చేయాలని తెలిపారు. కొబ్బరి, జీడిపప్పు, కోకో, గంధం, వాల్నట్, బాదం వంటి పంటల సాగు, ప్రాసెసింగ్, ఎగుమతుల కోసం ప్రత్యేక పథకాలు ప్రకటించారు. కొండప్రాంతాలు, తీరప్రాంతాల అభివృద్ధికి కూడా ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.
“భారత్ విస్తార్” అనే బహుభాషా AI వేదికను కూడా ప్రకటించారు. ఇది రైతులకు సరైన సమాచారం ఇచ్చి మంచి నిర్ణయాలు తీసుకునేలా సహాయపడుతుందని ప్రభుత్వం చెబుతోంది.
మూల సమస్యలను పక్కనపెట్టారా?
రైతుల ఆదాయం(Farmer Income) పెరగకపోవడం, నేల బలహీనత, వాతావరణ మార్పుల ప్రభావం వంటి ప్రధాన సమస్యలకు బడ్జెట్లో సరైన పరిష్కారాలు లేవని నిపుణులు అంటున్నారు. రైతుల ఆదాయం రెట్టింపు చేస్తామని ప్రభుత్వం చెబుతున్నా, దానికి స్పష్టమైన చర్యలు కనిపించలేదని విమర్శిస్తున్నారు.
కౌలు రైతులకు సరైన మద్దతు లేకపోవడం కూడా ఒక పెద్ద సమస్యగా ఉంది. భూములు చిన్నవవుతున్నాయి, కౌలు రైతులు పెరుగుతున్నారు, కానీ వారికి సబ్సిడీలు లేదా ఆదాయ సహాయం తక్కువగా ఉందని చెబుతున్నారు.
అధిక ధర పంటలు – అధిక ప్రమాదం
అధిక ధరల పంటలు రైతులకు ప్రమాదం కలిగించవచ్చని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. మార్కెట్ ధరలు మారితే రైతులు నష్టపోయే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుందని అంటున్నారు.
MSPపై స్పష్టత లేదు..
వ్యవసాయ కార్యకర్త విజయ్ జవంధియా ప్రకారం.. కనీస మద్దతు ధర (MSP) రైతులకు సరైన రక్షణ ఇవ్వడం లేదన్నారు. చాలా పంటలు MSP కంటే తక్కువ ధరకు అమ్ముడవుతున్నాయని, రైతుల నష్టాలను భర్తీ చేసే ప్రణాళికలు బడ్జెట్లో లేవని చెప్పారు.
పంజాబ్ రైతు నాయకుడు రత్తన్ సింగ్ రాంధ్వా కూడా MSP, పంట మార్పు వంటి కీలక విషయాలను ప్రభుత్వం పట్టించుకోలేదన్నారు. నీటి మట్టం పడిపోతున్నా వరి పంట నుంచి రైతులను దూరం చేయడానికి సరైన ప్రోత్సాహం లేదని చెప్పారు.
ఉత్పత్తి ఎక్కువ – ఆదాయం తక్కువ..
దేశంలో పంట ఉత్పత్తి ఎక్కువగా ఉన్నా రైతుల ఆదాయం మాత్రం పెరగడం లేదని నాయకులు అంటున్నారు. ఇతర దేశాలు రైతులకు పెద్ద సబ్సిడీలు ఇస్తున్నప్పటికీ, భారత్లో తగిన మద్దతు లేదని విమర్శిస్తున్నారు.
పీఎం కిసాన్ పథకం కింద ఇచ్చే రూ.6వేల సాయం ఏడేళ్లుగా పెరగకపోవడం కూడా విమర్శలకు గురవుతోంది. ద్రవ్యోల్బణానికి అనుగుణంగా ఈ మొత్తాన్ని పెంచాల్సిన అవసరం ఉందని రైతు సంఘాలు సూచిస్తున్నాయి.
