ఏపీని కుదిపేసిన మూడు దుర్ఘటనలు..వ్యవస్థీకృత వైఫల్యానికి సాక్ష్యాలు
ఫిబ్రవరి మాసం ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రజలను ఓ కుదుపు కుదిపేసింది.
అటు ఉత్తరాంధ్ర నుంచి ఇటు కోస్తా తీరం వరకు.. ఆంధ్రప్రదేశ్ నేల నేడు శోకసంద్రమైంది. ఎటు చూసినా ఆరని చితులు, మిన్నంటుతున్న ఆర్తనాదాల మధ్య రాష్ట్రం ఊపిరి బిగబట్టింది. వేట్లపాలెంలో పేలిన బాణసంచా మంటల్లో 23 మంది నిరుపేద కార్మికులు రక్తం మాంసం ముద్దలుగా మారి సజీవ దహనమైతే.. శ్రీకాకుళంలో తాగునీరే 'కాలయముడి'లా మారి డయేరియాతో పదుల సంఖ్యలో ప్రాణాలను బలితీసుకుంది. ఇక రాజమండ్రిలో అమాయకపు పసిబిడ్డలు తాగే తెల్లని పాలల్లో కల్తీ విషం కలిపి ప్రాణాలతో చెలగాటమాడుతున్న వైనం సభ్య సమాజాన్ని ఉలిక్కిపడేలా చేసింది. ఈ మూడు దుర్ఘటనలు కేవలం కాకతాళీయంగా జరిగిన ప్రమాదాలు కావు.. లాభార్జనే ధ్యేయంగా సాగే వ్యాపారాలు. మామూళ్ల మత్తులో జోగుతున్న అధికార యంత్రాంగం కలిసి చేసిన వ్యవస్థీకృత హత్యలు. మృతుల సంఖ్య పెరుగుతున్నా, చితులు కాలుతున్నా.. పాలకుల తీరు మారుతుందా? లేక సామాన్యుడి ప్రాణం టపాసు కంటే చౌకగా గాలిలో కలిసిపోవాల్సిందేనా? కల్తీ పాలు తాగి ప్రాణాలు పోగొట్టుకోవలసిందేనా? కలుషిత నీళ్లు తాగి జీవితాలు బుగ్గిపాలు చేసుకోవలసిందేనా వంటి అనేక ప్రశ్నలు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రజల మనసులను వెంటాడుతున్నాయి.
యుద్ధ క్షేత్రాన్ని తలపించిన వేట్లపాలెం
అది శనివారం మధ్యాహ్నం 2 గంటల సమయం.. ప్రశాంతంగా ఉన్న వేట్లపాలెం గ్రామం ఒక్కసారిగా వెయ్యి ఉరుములు ఉరిమినట్లు వచ్చిన శబ్దంతో దద్దరిల్లిపోయింది. సూర్యశ్రీ ఫైర్వర్క్స్ కేంద్రం నుంచి ఎగిసిన నిప్పులు ఆకాశాన్ని తాకాయి. నిమిషాల వ్యవధిలోనే ఆ ప్రాంతమంతా దట్టమైన పొగతో నిండిపోయింది. పేలుడు ధాటికి అక్కడి భవనాలు పేకమేడల్లా కూలిపోయాయి. ఆ శబ్దం ఎంత భయంకరంగా ఉందంటే, దాదాపు 5 కిలోమీటర్ల మేర భూమి కంపించిపోయింది. దీంతో ప్రజలు భూకంపం వచ్చిందేమోనని ప్రాణభయంతో వీధుల్లోకి పరుగులు తీశారు.
గాలిలో ఎగిరిపడ్డ దేహాలు - వర్ణనాతీత విషాదం
విస్ఫోటనం జరిగిన తీరు చూస్తే ఒళ్లు గగుర్పొడుస్తుంది. మృతదేహాలు తునాతునకలై, మాంసం ముద్దలుగా మారి ఘటనా స్థలం నుంచి ఏకంగా 500 మీటర్ల దూరం వరకు గాలిలో ఎగిరి పొలాల్లో పడ్డాయి. ఆ దేహాలు ఎవరివో గుర్తుపట్టడం కూడా అగ్నిమాపక సిబ్బందికి సాధ్యం కాలేదు. చుట్టుపక్కల చెట్ల కొమ్మలపై వేలాడుతున్న శరీర భాగాలు ఆ భీభత్సానికి సాక్ష్యాలుగా నిలిచాయి. 23 మంది నిరుపేద కార్మికులు సజీవ దహనమైన ఈ ఘోర కలికంలో అత్యధికులు మహిళలే ఉండటం గమనార్హం. తమ వారు సాయంత్రం ఇంటికి వస్తారని ఎదురుచూసిన కుటుంబాలకు.. కాలిపోయిన బూడిద మాత్రమే మిగిలింది.
లాభాల వేటలో మృత్యు నిల్వలు
ఈ మారణహోమానికి కారణం కేవలం ప్రమాదం కాదు.. యజమానుల అత్యాశ. పండుగ సీజన్ కోసం అనుమతికి మించి టన్నుల కొద్దీ పేలుడు పదార్థాలను ఇరుకు గదుల్లో నిల్వ చేశారు. నిబంధనల ప్రకారం గదుల మధ్య ఉండాల్సిన దూరాన్ని విస్మరించి, నిప్పురవ్వ తగిలితే తప్పించుకునే దారి కూడా లేకుండా కార్మికులను బంధించి పనులు చేయించారు. సరిగ్గా పన్నెండేళ్ల క్రితం 18 మందిని బలితీసుకున్న వాకతిప్ప మారణకాండ నుంచి యంత్రాంగం ఏమాత్రం పాఠాలు నేర్చుకోలేదని ఈ ఘటన స్పష్టం చేస్తోంది.
నిర్లక్ష్యపు పేలుడు.. ఎవరిది బాధ్యత
రక్షణ ఆడిట్ నిర్వహించాల్సిన అధికారులు, తనిఖీల పేరుతో కేవలం 'మామూళ్ల'తో సరిపెట్టుకోవడం వల్లే ఈ అక్రమ నిల్వలు పెరిగిపోయాయి. లైసెన్స్ ఒకచోట ఉంటే, తయారీ మరోచోట సాగుతున్నా పట్టించుకునే నాథుడే కరువయ్యారు. పల్లేరు కాయలు, బాంబులు తయారు చేస్తూ ఇతరుల జీవితాల్లో వెలుగులు నింపే ఆ నిరుపేద చేతులు.. వ్యవస్థ చేసిన తప్పుకు చితి మంటల్లో కాలి బుగ్గిపాలయ్యాయి.
తెల్లని ద్రవం.. ప్రాణాల మీదకు తెచ్చే విషం
ఇక రెండో దుర్ఘటన రాజమండ్రి కల్తీ పాల కలకలం. గోదావరి తీరాన రాజమండ్రి నగరం ఒకప్పుడు స్వచ్ఛమైన పాలకు నిలయం. కానీ, నేడు అదే నగరం కల్తీ మాఫియాకు అడ్డాగా మారింది. మనం ఎంతో నమ్మకంతో పసిబిడ్డలకు తాగించే పాల గ్లాసులో.. పాలు తక్కువ, విషపూరిత రసాయనాలే ఎక్కువ ఉన్నాయనే చేదు నిజం ఈ దుర్ఘటనతో బయటపడింది. పాలు ఎక్కువ కాలం నిల్వ ఉండటానికి, నీళ్ల పాలను చిక్కటి పాలలా భ్రమింపజేయడానికి డెయిరీ నిర్వాహకులు ఆడుతున్న కెమికల్ గేమ్ సామాన్యుల ప్రాణాలను ఫణంగా పెడుతోంది.
డిటర్జెంట్ నుంచి పెరాక్సైడ్ వరకు .. ఒక భయంకరమైన ప్రయోగశాల
నిందితులు వాడిన పదార్థాల జాబితా చూస్తే ఒళ్లు గగుర్పొడుస్తుంది. పాలలో నురుగు రావడం కోసం డిటర్జెంట్ పౌడర్ను, చిక్కదనం (SNF) పెంచడం కోసం యూరియాను, పాలు విరిగిపోకుండా ఉండటానికి హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ను విచ్చలవిడిగా వాడుతున్నారు. అసలు పాలు లేకుండానే వంట నూనె, కాస్టిక్ సోడా కలిపి తయారు చేసే సింథటిక్ మిల్క్ రాజమండ్రి వీధుల్లో దర్జాగా విక్రయించబడటం వ్యవస్థీకృత నేరానికి నిదర్శనం. ఈ విషపూరిత ద్రవం నేరుగా కిడ్నీలు, కాలేయంపై దాడి చేసి ప్రాణసంకటంగా మారుతోంది.
నిర్లక్ష్యపు నిఘా.. బరితెగించిన డెయిరీ మాఫియా
ఫుడ్ సేఫ్టీ అధికారులు ఏసి గదులకే పరిమితం కావడం, కేవలం పండుగ సీజన్లలో మాత్రమే తూతూమంత్రంగా తనిఖీలు నిర్వహించడం కల్తీ దారులకు వరంగా మారింది. రాజమండ్రి పరిసరాల్లోని అనేక డెయిరీలకు కనీస లైసెన్సులు లేకపోయినా, అపరిశుభ్ర వాతావరణంలో పాలను ప్రాసెస్ చేస్తున్నా పట్టించుకునే నాథుడే కరువయ్యారు. అధికారుల మామూళ్ల మత్తు, రాజకీయ అండదండలతో సాగుతున్న ఈ నల్లని వ్యాపారం.. వేల కుటుంబాల ఆరోగ్యాన్ని బలిపీఠం ఎక్కిస్తోంది.
పసిప్రాణాల మీద పగబట్టిన కల్తీ
ఈ దుర్ఘటనలో అత్యంత బాధాకరమైన విషయం ఏమిటంటే.. ఈ కల్తీ పాలను తాగిన అనేకమంది చిన్నారులు తీవ్రమైన వాంతులు, విరేచనాలతో ఆస్పత్రుల పాలయ్యారు. తల్లి పాలకు ప్రత్యామ్నాయంగా ఇచ్చే ఆ తెల్లని ద్రవం.. పసిగుండెలను ఆపివేసే స్థాయికి చేరిందంటే పరిస్థితి ఎంత భయానకంగా ఉందో అర్థం చేసుకోవచ్చు. లాభార్జనే ధ్యేయంగా సాగే ఈ వైట్ పాయిజన్ నెట్వర్క్ను కూకటివేళ్లతో సహా పెకిలించాల్సిన బాధ్యత ప్రభుత్వంపై ఉంది.
దాహం తీర్చాల్సిన నీరే.. ప్రాణాలు తీసే విషమై
ఇక మూడో దుర్ఘటన శ్రీకాకుళం డయేరియా కల్లోలం. శ్రీకాకుళం జిల్లాలో గత కొద్దిరోజులుగా కురుస్తున్న వర్షాలు ఒకవైపు ఊరటనిస్తే, మరోవైపు డయేరియా రూపంలో మరణాన్ని మోసుకొచ్చాయి. దాహం వేస్తే గుటక వేయాలన్నా భయపడే పరిస్థితి జిల్లాలో నెలకొంది. సురక్షితమైన తాగునీరు అందించడం ప్రభుత్వ ప్రాథమిక బాధ్యత కాగా, ఆ నీరే కాలయముడిలా మారి పదుల సంఖ్యలో ప్రాణాలను బలితీసుకోవడం సభ్య సమాజం తలదించుకోవాల్సిన విషయం. వందలాది మంది బాధితులతో ఆస్పత్రులు కిక్కిరిసిపోవడం, ఎటు చూసినా సెలైన్ బాటిళ్లతో నిండిన వార్డులు జిల్లాలోని భయానక పరిస్థితికి అద్దం పడుతున్నాయి.
పైపులైన్లలో మురుగు.. పర్యవేక్షణలో సున్నా
ఈ మారణహోమానికి కారణం ప్రకృతి వైపరీత్యం కాదు.. ముమ్మాటికీ అధికారుల అక్షరాలా నిర్లక్ష్యం. తాగునీటి పైపులైన్లు అనేక చోట్ల లీకై, అవి నేరుగా మురుగు కాలువల గుండా వెళ్లడమే ఈ అనర్థానికి ప్రధాన కారణం. కాలువల్లోని కలుషిత నీరు, తాగునీటిలో కలిసి ప్రజల ఇళ్లకు చేరింది. పైగా, నీటిని శుద్ధి చేసే క్లోరినేషన్ ప్రక్రియను తూతూమంత్రంగా నిర్వహించడం మంటలకు ఆజ్యం పోసింది. రంగు మారిన, వాసన వస్తున్న నీటిని తాగి పసిపిల్లల నుంచి వృద్ధుల వరకు విలవిలలాడిపోతుంటే, యంత్రాంగం మాత్రం నిమ్మకు నీరెత్తినట్లు వ్యవహరించడం శోచనీయం.
ఆస్పత్రుల్లో హాహాకారాలు .. కన్నీరుమున్నీరవుతున్న కుటుంబాలు
శ్రీకాకుళం రిమ్స్ (RIMS) , ఇతర ఏరియా ఆస్పత్రుల్లో దృశ్యాలు హృదయవిదారకంగా ఉన్నాయి. ఒక్కో మంచంపై ఇద్దరు ముగ్గురు పేషెంట్లు, బెడ్లు చాలక వరండాల్లోనే చికిత్స పొందుతున్న దృశ్యాలు జిల్లా ఆరోగ్య వ్యవస్థ ఎంత బలహీనంగా ఉందో చాటి చెబుతున్నాయి. తాగే నీరే మమ్మల్ని చంపేస్తుందని ఊహించలేదు అంటూ బాధితుల బంధువులు కన్నీరుమున్నీరవుతుంటే, సమాధానం చెప్పే నాథుడే కరువయ్యారు. పారిశుధ్య లోపం పరాకాష్టకు చేరి, వీధులన్నీ మురుగుమయంగా మారినా మున్సిపల్ అధికారులు మొద్దు నిద్ర వీడకపోవడంపై సర్వత్రా ఆగ్రహం వ్యక్తమవుతోంది.
వ్యవస్థీకృత వైఫల్యం .. ఎవరిది బాధ్యత?
ప్రతి ఏటా వర్షాకాలంలో ఇలాంటి వ్యాధులు వస్తాయని తెలిసినా.. ముందుస్తు జాగ్రత్తలు తీసుకోకపోవడం అధికారుల అసమర్థతకు నిదర్శనం. బ్లీచింగ్ పౌడర్ చల్లడం, పైపులైన్ల లీకేజీలను అరికట్టడం వంటి కనీస పనులు కూడా విస్మరించారు. రాజకీయ నాయకులు ఫోటోలకు ఫోజులివ్వడం తప్ప, క్షేత్రస్థాయిలో శాశ్వత పరిష్కారాలు చూపడం లేదన్నది స్థానికుల ఆవేదన.
ఈ వ్యవస్థీకృత నిర్లక్ష్యం ఆగేదెప్పుడు?
వేట్లపాలెంలో ఎగిసిన నిప్పులు, శ్రీకాకుళంలో పారిన కలుషిత నీరు, రాజమండ్రిలో విక్రయించిన తెల్లని విషం.. ఈ మూడు వేర్వేరు రూపాల్లో వచ్చిన మృత్యువుకు ఒకటే మూలం. అది బాధ్యతారాహిత్యం. ఒకచోట పేదల ప్రాణాలు టపాసుల కంటే చౌకగా గాలిలో కలిసిపోతుంటే, మరోచోట తాగే నీరే ప్రాణాలు తీస్తుంటే, ఇంకోచోట పసిబిడ్డల పాల గ్లాసులో విషం కలుస్తోంది.
ప్రతి ప్రమాదం జరిగినప్పుడు ఎక్స్గ్రేషియాల రూపంలో కొన్ని లక్షల రూపాయలు ప్రకటించి చేతులు దులుపుకోవడం ప్రభుత్వాలకు అలవాటుగా మారింది. కానీ, ఆ కాగితపు నోట్లు.. అనాథలైన పిల్లలకు అమ్మప్రేమను తిరిగి ఇవ్వగలవా? కళ్ల ముందే కాలిబూడిదైన కొడుకును ఆ తండ్రికి చూపగలవా? ప్రాణం పోయాక ఇచ్చే పరిహారం కన్నా.. ప్రాణం పోకుండా చూసే నిఘా వ్యవస్థ మనకు ముఖ్యం.
లైసెన్సుల పేరిట సాగే అక్రమాలు, మామూళ్ల మత్తులో జోగే అధికార యంత్రాంగం, లాభాల కోసం మనుషుల ప్రాణాలను పణంగా పెట్టే వ్యాపారవేత్తలు.. వీరంతా కలిసి చేస్తున్న ఈ నిశ్శబ్ద యుద్ధం సామాన్యుడి మీదనే. ఇకనైనా కమిటీల పేరుతో కాలయాపన చేయకుండా, తూతూమంత్రపు తనిఖీలు ఆపి, క్షేత్రస్థాయిలో కఠినమైన భద్రతా ఆడిట్ నిర్వహించాలి.
పాలకులు గుర్తుంచుకోవాల్సింది ఒక్కటే.. అభివృద్ధి అంటే కేవలం భవనాలు, రోడ్లు కాదు. ప్రతి పౌరుడికి సురక్షితమైన ఆహారం, నీరు, పని చేసే చోట ప్రాణ రక్షణ కల్పించడమే నిజమైన అభివృద్ధి. ఈ ఆరని చితులు రేపు మన ఇంట్లోకి చేరకముందే వ్యవస్థ కళ్లు తెరవాలి. లేదంటే, ఈ మారణహోమాలు చరిత్ర పుటల్లో కేవలం అంకెలుగా మిగిలిపోతాయి. కానీ ఆయా కుటుంబాల్లో మిగిల్చే చీకటిని ఏ వెలుగులు తుడిచివేయలేవు.
Next Story