చంద్రబాబు విజన్‌ లోపమా? ఆర్థిక సంక్షోభమా?

హామీల రాజకీయాలు, ఖజానా వాస్తవాలు, ప్రజల ఆవేదన.. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయాల్లో ఈ ప్రశ్న మళ్లీ ముందుకు వచ్చింది. ఇది విజన్ లోపమా? లేక ఆర్థిక సంక్షోభం నిజంగా అంత తీవ్రమా?

చంద్రబాబు నాయుడు అనుభవజ్ఞుడైన నాయకుడు. పరిపాలన, పెట్టుబడులు, మౌలిక వసతులు, ఐటీ రంగ అభివృద్ధి… ఇవన్నీ ఆయన రాజకీయ ప్రతిష్టకు ఆధారం. అందుకే ఎన్నికల సమయంలో ఇచ్చిన హామీలను ప్రజలు విశ్వసించారు.

ఎన్నికల సమయంలో ప్రకటించిన హామీలు భారీ వ్యయభారంతో కూడుకున్నవే. రైతులకు ఆర్థిక సహాయం, మహిళలకు నేరుగా నగదు మద్దతు, ఉచిత సేవలు, పింఛన్ల పెంపు, యువతకు భృతి – ఇవన్నీ కలిపితే సంవత్సరానికి లక్షల కోట్ల రూపాయల అవసరం.

ఇక్కడే విమర్శకుల ప్రశ్న తలెత్తుతోంది. రాష్ట్రం అప్పుల ఊబిలో ఉందని తెలిసి కూడా, సాధ్యం కాని హామీలు ఇచ్చారా? అని ప్రముఖ విశ్లేషకులు డాక్టర్ సి.రామచంద్రయ్య ప్రశ్నించారు. ఆయనతో పాటు సీపీఐ, సీపీఎం రాష్ట్ర కార్యదర్శులు జి.ఈశ్వరయ్య, వి.శ్రీనివాసరావు లాంటి వాళ్లు కూడా బడ్జెట్ పోకడలను తప్పుబట్టారు.

వారందరూ చెప్పిన దాని సారాంశం ఇలా ఉంది..

రాష్ట్ర ఆర్థిక నేపథ్యం..

1. గత (2025-26) బడ్జెట్ -₹3.22 లక్ష కోట్లు

👉 Revenue Expenditure (ఆదాయ వ్యయం): ₹2,51,162 కోట్లు

👉 Capital Expenditure (మూలధన వ్యయం): ₹40,635 కోట్లు

ఇక్కడ - Revenue Expenditure- 8%, Capital Expenditure- 3%

(మిగులు వ్యయం: రుణాలు, ఇతర ఖర్చులు)

అర్థం ఏమిటి?

Revenue Expenditure = ప్రస్తుత సేవలు, జీతాలు, పెన్షన్లు, వడ్డీలు, సబ్సిడీలు, సంక్షేమ పథకాలు.

Capital Expenditure = భవిష్యత్ వృద్ధికి మూలధన పెట్టుబడులు — రహదారులు, నీటి ప్రాజెక్టులు, పర్యావరణ సంరక్షణ, ఆస్తుల నిర్మాణం.

ఈ 78 శాతం పది విభాగాలకు రోజువారీ కార్యకలాపాలకు వెళ్తున్నాయి. 13% మాత్రమే భవిష్యత్ నిర్మాణానికి వెళ్తుంది.

2026-27 బడ్జెట్- మొత్తం అవుట్‌లే

2026-27 మొత్తం బడ్జెట్ అవుట్‌లే: ₹3,32,205 కోట్లు గా ప్రవేశపెట్టబడింది.

మొత్తం రాశి కాస్త పెరిగినప్పటికీ “Revenue vs Capital” సరిగ్గా విడివడి లేఖలు అధికారిక డాక్యుమెంట్‌లో ఇంకా విడుదల కాలేదు.

గత ఏడాది గణాంకాలు చూస్తే:

Revenue Expenditure భారీగా ఉంటుంది

Capital Expenditure తక్కువ శాతం ఉంటుంది

ఈ ధోరణి గత ఏడాది కూడా ఆదాయ-వ్యయ >> మూలధన-వ్యయ ఉభయ భాగాల మధ్య పెద్ద గ్యాప్‌ను చూపుతుంది.

ఈ విభజన ఎందుకు ముఖ్యమై ఉంది?

Revenue Expenditure ఎక్కువగా ఎందుకు?

జీతాలు & పెన్షన్లు – పెద్ద భాగం

సంక్షేమ పథకాలు / సబ్సిడీలు – రైతులు, విద్యార్థులు, బడ్తెల కోసం పెద్ద నిధులు

వడ్డీలు / బకాయిలు – అప్పుల servicing ఖర్చు. ఇవన్నీ “వర్తమాన ఖర్చులకు” సంబంధించి ఉంటాయి.

Capital Expenditure తక్కువగా ఎందుకు?

నిధుల పరిమితులు

పెద్ద భాగం అప్పుల servicing మీద వెళ్తోంది

కొత్త పెట్టుబడులను ఆకర్షించాలి — కానీ ఫండ్స్‌ పరిమితం. మూలధన వ్యయం అధికంగా ఉండటం భవిష్యత్ వృద్ధి కోసం ముఖ్యమైంది.

సమస్య అంటే ఏమిటి?

ప్రజల కోణం నుండి ముఖ్య ప్రశ్న.. “ఎన్నికల సమయంలో పెద్ద హామీలు ఇచ్చారు… ఇప్పుడున్న ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఏ సమయంలో కనిపించాయి?”

ఇది కేవలం రాజకీయ సమీక్ష మాత్రమే కాదు — వాస్తవ ఆర్థిక పరిస్థితి కూడా.

Revenue Expenditure చాలా ఎక్కువగా ఉంది. ఇది తక్షణ అవసరాలకు మాత్రమే కాకుండా సంక్షేమ పథకాలను నిర్వహించడానికి కూడా పెద్ద భాగం ఇస్తోంది.

Capital Expenditure తక్కువగా ఉండటం — ఉద్యోగాలు, పెట్టుబడులు, భవిష్యత్ ఆదాయ, అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులు తగ్గవచ్చు.

ఈ రెండు చేరికలో సమతుల్యత లేకపోవడం రాష్ట్ర ఆర్థిక నిర్మాణానికి పెద్ద సవాలుగా మారుతోంది. రాష్ట్ర అప్పులు లక్షల కోట్ల స్థాయిలో ఉన్నాయి.

వడ్డీ చెల్లింపులు మాత్రమే సంవత్సరానికి భారీగా ఖర్చవుతున్నాయి. జీతాలు, పింఛన్లు, సబ్సిడీలు – ఇవి రెవెన్యూ వ్యయాల్లో పెద్ద భాగం.

మూలధన వ్యయం (రోడ్లు, పోర్టులు, రాజధాని నిర్మాణం) కోసం వేరే నిధులు అవసరం. అంటే రాష్ట్ర ఆదాయంలో పెద్ద భాగం అప్పు వడ్డీ, జీతాలు, తప్పనిసరి ఖర్చులకే వెళ్తోంది. సంక్షేమ హామీలకు అదనపు స్థలం సృష్టించడం సులభం కాదు.

ప్రభుత్వ వాదన: “మునుపటి అప్పుల భారమే ప్రధాన కారణం”

ప్రభుత్వ వర్గాలు చెబుతున్న వాదన స్పష్టంగా ఉంది. గత ప్రభుత్వం అధిక అప్పులు తీసుకుంది. పెండింగ్ బిల్లులు చెల్లించాల్సి వచ్చింది. కాంట్రాక్టర్లకు, సంక్షేమ పథకాల బకాయిలు క్లియర్ చేయాల్సి వచ్చింది. కేంద్ర నిధుల విడుదలలో జాప్యం ఉంది. అంటే ప్రస్తుతం ఖజానా ఒత్తిడి వారసత్వ సమస్య అని ప్రభుత్వం చెబుతోంది.

ప్రజల కోణం: “అప్పుడు తెలియదా?”.. సామాన్యుడి ప్రశ్న మాత్రం మరింత సూటిగా ఉంది:

“ఎన్నికల సమయంలో ఈ అప్పుల వివరాలు తెలియవా?

తెలిసి ఉంటే ఈ హామీలు ఎందుకు ఇచ్చారు?

తెలియకపోతే అది పరిపాలనా వైఫల్యమా?”

ఇక్కడే “విజన్ లోపం” అనే విమర్శ మొదలవుతోంది.

ఎన్నికల రాజకీయాల్లో హామీలు అవసరమై ఉండొచ్చు. కానీ అమలు దశలో ఆర్థిక వాస్తవాలు ఎదురవుతున్నాయి. ప్రజలు మాటకంటే అమలును కొలమానంగా తీసుకుంటారు.

ప్రస్తుతం ప్రభుత్వం రెండు దారుల్లో నడవాలని చూస్తోంది:

ఒకవైపు రాజధాని నిర్మాణం, మౌలిక వసతులు, పెట్టుబడుల ఆహ్వానం

మరోవైపు సంక్షేమ హామీల అమలు

ఈ రెండు లక్ష్యాలు పరస్పరం విరుద్ధం కావు. కానీ సమతుల్యత అవసరం.

అభివృద్ధి మోడల్:

దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడులు

ఉద్యోగాల సృష్టి

పన్ను ఆదాయం పెరుగుదల

సంక్షేమ మోడల్:

తక్షణ ఉపశమనం

పేదల కొనుగోలు శక్తి పెంపు

సామాజిక భద్రత

రాష్ట్రం పరిమిత వనరులతో ఈ రెండింటిని సమన్వయం చేయాల్సి ఉంది. ఇదే అసలు పరిపాలనా పరీక్ష.

హామీల అమలు వేగవంతం అయితే విమర్శలు తగ్గవచ్చు. జాప్యం కొనసాగితే “హామీల ప్రభుత్వం” అనే ముద్ర పడే ప్రమాదం ఉంది.

ఇది కేవలం ఆర్థిక సంక్షోభం కథ మాత్రమే కాదు. ఇది పరిపాలనా సామర్థ్యం, రాజకీయ ధైర్యం, ఆర్థిక క్రమశిక్షణ మధ్య జరుగుతున్న పోరాటం