హోర్ముజ్ జలసంధి మూత: పెరగనున్న పెట్రోల్ ధర?

ఇరాన్-అమెరికా మధ్య యుద్ధం, హోర్ముజ్ జలసంధి మూసివేత నేపథ్యంలో, భారత ప్రభుత్వం అప్రమత్తమైంది. దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థపై భారం పడకుండా ప్రభుత్వం చర్యలు చేపట్టే దిశగా సాగుతోంది.

హోర్ముజ్ జలసంధి మూసివేతతో జరిగే ఇక్కట్లు ఇలా ఉండనున్నాయని నిపుణలు చెబుతున్నారు.

భారతదేశం తన ముడి చమురు అవసరాలలో దాదాపు 85-90% దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతోంది. ఇందులో సుమారు 50% చమురు మరియు 60% ఎల్‌ఎన్‌జీ (LNG) సరఫరా హోర్ముజ్ జలసంధి ద్వారానే జరుగుతుంది.

పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు: అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో ముడి చమురు ధర బారెల్‌కు $100 దాటే అవకాశం ఉంది. దీనివల్ల దేశీయంగా పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు లీటరుకు ₹7 నుండి ₹10 వరకు పెరిగే ప్రమాదం ఉంది.

వంట గ్యాస్ (LPG): సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, ఖతార్ వంటి దేశాల నుండి వచ్చే ఎల్‌పీజీ సరఫరా నిలిచిపోతే, గృహ అవసరాలకు వాడే సిలిండర్ల ధరలు భారీగా పెరగవచ్చు.

2. ఆర్థిక వ్యవస్థపై దెబ్బ (GDP & Inflation)

ద్రవ్యోల్బణం: రవాణా ఖర్చులు పెరగడం వల్ల నిత్యావసర వస్తువులు, పండ్లు, కూరగాయల ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతాయి. ఇది సాధారణ ప్రజల బడ్జెట్‌ను తలకిందులు చేస్తుంది.

జీడీపీ వృద్ధి: చమురు ధరల పెరుగుదల వల్ల భారత జీడీపీ వృద్ధి రేటు 0.5% వరకు తగ్గే అవకాశం ఉందని ఆర్థిక నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

రూపాయి విలువ: చమురు దిగుమతుల కోసం ఎక్కువ డాలర్లు ఖర్చు చేయాల్సి రావడంతో, అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో రూపాయి విలువ మరింత క్షీణించే ప్రమాదం ఉంది.

3. ఎగుమతులు, రవాణా ఖర్చులు

షిప్పింగ్ ఛార్జీలు: యుద్ధ భయం వల్ల బీమా (Insurance) ప్రీమియంలు, నౌకల రవాణా ఖర్చులు 15-20% పెరగవచ్చు.

సుదీర్ఘ మార్గం: హోర్ముజ్ మార్గం మూసుకుపోతే, నౌకలు 'కేప్ ఆఫ్ గుడ్ హోప్' వంటి సుదీర్ఘ మార్గాల ద్వారా ప్రయాణించాల్సి వస్తుంది. దీనివల్ల సరుకు చేరడానికి పట్టే సమయం 15 రోజులు అదనంగా పెరుగుతుంది.

4. ప్రవాస భారతీయులపై ప్రభావం

గల్ఫ్ దేశాల్లో లక్షలాది మంది భారతీయులు ఉపాధి పొందుతున్నారు. యుద్ధం తీవ్రమైతే వారి భద్రత ప్రశ్నార్థకమవుతుంది. అంతేకాకుండా, వారు పంపే విదేశీ నిధులు (Remittances) తగ్గిపోవడం వల్ల భారత విదేశీ మారక నిల్వలపై ప్రభావం పడుతుంది.

వ్యూహాత్మక నిల్వలు (Strategic Reserves): అత్యవసర పరిస్థితుల్లో భారత్ వద్ద ఉన్న చమురు నిల్వలు దాదాపు 74 రోజులకు సరిపోతాయి.

రష్యా నుండి దిగుమతులు: గల్ఫ్ నుండి సరఫరా తగ్గితే, భారత్ రష్యా నుండి వచ్చే చమురు దిగుమతులను మరింత పెంచుకోవాలని యోచిస్తోంది.

ఇతర దేశాలు: ఆఫ్రికా, అమెరికా, లాటిన్ అమెరికా దేశాల నుండి చమురును సేకరించేందుకు ప్రభుత్వం ప్రయత్నాలు మొదలుపెట్టింది.

చేపట్టబోయే చర్యలు ఎలా ఉంటాయంటే..

ఇరాన్-అమెరికా మధ్య యుద్ధం, హోర్ముజ్ జలసంధి మూసివేత నేపథ్యంలో, భారత ప్రభుత్వం అత్యంత అప్రమత్తమైంది. దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థపైన, సామాన్యులపై భారం పడకుండా ప్రభుత్వం చర్యలు చేపట్టనుంది

భారత ప్రభుత్వం చేపడుతున్న ముందస్తు చర్యలు

1. 24x7 కంట్రోల్ రూమ్ ఏర్పాటు

కేంద్ర పెట్రోలియం శాఖ మంత్రి హర్దీప్ సింగ్ పూరీ నేతృత్వంలో ఒక 24/7 కంట్రోల్ రూమ్ ఏర్పాటు చేయబడింది. ఇది దేశవ్యాప్తంగా చమురు నిల్వలు మరియు సరఫరాను నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తుంది. ప్రస్తుతం దేశంలో ఇంధన కొరత లేదని, పరిస్థితి అదుపులోనే ఉందని ప్రభుత్వం భరోసా ఇచ్చింది.

2. వ్యూహాత్మక చమురు నిల్వల వినియోగం

సరఫరాలో అంతరాయం కలిగితే భారత్ తన అత్యవసర నిల్వలను ఉపయోగించనుంది:

8 వారాల నిల్వలు: భారత్ వద్ద ప్రస్తుతం సుమారు 8 వారాలకు (దాదాపు 56 రోజులు) సరిపడా ముడి చమురు మరియు పెట్రోలియం ఉత్పత్తుల నిల్వలు ఉన్నాయి.

భూగర్భ నిల్వలు: విశాఖపట్నం, మంగళూరు, పడూరులోని భూగర్భ చమురు నిల్వలను అవసరమైతేనే వాడతారు.

3. వేరే రూట్ నుంచి ఆయిల్ తెప్పించే మార్గం..

హోర్ముజ్ జలసంధిపై ఆధారపడటం తగ్గించడానికి ప్రభుత్వం ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను వెతుకుతోంది:

రష్యా నుండి దిగుమతులు: పాత ఒప్పందాల ప్రకారం రష్యా నుండి చమురు దిగుమతులను కొనసాగిస్తూనే, వాటిని మరింత పెంచే అవకాశం ఉంది.

ఇతర దేశాలు: హోర్ముజ్ జలసంధి గుండా రానవసరం లేని అమెరికా, పశ్చిమ ఆఫ్రికా, లాటిన్ అమెరికా దేశాల నుండి ముడి చమురును సేకరించేందుకు చర్చలు జరుపుతోంది.

ప్రస్తుతం భారత్ దిగుమతి చేసుకునే చమురులో కేవలం 40% మాత్రమే హోర్ముజ్ మార్గం ద్వారా వస్తోంది, మిగిలిన 60% ఇతర మార్గాల ద్వారా వస్తుండటం భారత్‌కు కొంత ఊరటనిచ్చే అంశం.

4. ధరల నియంత్రణ, పన్ను తగ్గింపు

పెట్రోల్ ధరల స్థిరీకరణ: అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో ధరలు పెరిగినప్పటికీ, తక్షణమే దేశీయంగా పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలను పెంచే ఆలోచన లేదని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది.

ఎక్సైజ్ డ్యూటీ కోత: అవసరమైతే కేంద్ర ప్రభుత్వం పెట్రోల్, డీజిల్‌పై విధిస్తున్న పన్నులను తగ్గించి, సామాన్యులపై భారం పడకుండా చూసే అవకాశం ఉంది.

5. పౌరుల భద్రత, తరలింపు (Contingency Planning)

ప్రవాస భారతీయుల రక్షణ: గల్ఫ్ దేశాల్లో ఉన్న సుమారు ఒక కోటి మంది భారతీయుల భద్రత కోసం భారత రాయబార కార్యాలయాలు నిరంతరం అందుబాటులో ఉన్నాయి.

ఎవాక్యూషన్ ప్లాన్ (Evacuation): పరిస్థితి మరింత విషమిస్తే, గతంలో చేపట్టిన 'ఆపరేషన్ అజయ్' తరహాలో భారతీయులను స్వదేశానికి తీసుకురావడానికి విమానయాన మరియు నౌకాదళాలను సిద్ధం చేసే ఆలోచనలో ప్రభుత్వం ఉంది.

6. దౌత్యపరమైన ప్రయత్నాలు

ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ఇప్పటికే ఒమన్ సుల్తాన్, కువైట్ క్రౌన్ ప్రిన్స్‌ వంటి గల్ఫ్ దేశాధినేతలతో ఫోన్లో మాట్లాడారు. ప్రాంతీయ స్థిరత్వం మరియు సముద్ర మార్గాల భద్రతపై భారత్ తన ఆందోళనను వ్యక్తం చేస్తూ, చర్చల ద్వారా సమస్యను పరిష్కరించుకోవాలని కోరుతోంది.

ఎల్‌పీజీ (LPG), ఎల్‌ఎన్‌జీ (LNG) విషయంలో భారత్ ఎక్కువగా గల్ఫ్ దేశాలపైనే ఆధారపడుతోంది. వీటి సరఫరాలో ఇబ్బందులు రాకుండా ప్రభుత్వం ప్రత్యేక దృష్టి సారిస్తోంది.