సేఫ్టీ ఆడిట్లు ఎవరి సేఫ్టీ చూస్తున్నాయి?

జిల్లా వైద్య, ఆరోగ్యశాఖ అధికారి డాక్టర్ బాలకృష్ణ నాయక్ ప్రకారం, పశ్చిమ బెంగాల్‌కు చెందిన గౌరవ్ (35), చెరివికి చెందిన చిన్న మస్తానయ్య (48), తమిళనాడు మాదరపాకానికి చెందిన రమేశ్, బాయిలర్ ఆపరేటర్‌గా పనిచేస్తున్న నాయుడుకుప్పం (తమిళనాడు)కు చెందిన మోహన్ (28) మృతి చెందారు. కొన్ని నివేదికలు ఐదో మృతుడిని చెన్నైలో చికిత్స పొందుతూ మరణించిన వాసు (36)గా పేర్కొన్నాయి. వయసులు, పేర్లపై నివేదికల మధ్య తేడా ఉంది. అధికారిక గుర్తింపు ఇంకా పూర్తి కాలేదు. గాంధీ జయంతి సెలవు తర్వాతి షిఫ్ట్ మార్పిడి సమయంలో ప్రమాదం జరగడంతో ప్లాంట్‌లో కార్మికుల సంఖ్య సాధారణం కంటే తక్కువగా ఉంది. పేలుడు ధాటికి భవనంలోని ఒక భాగం దెబ్బతింది. పొరుగు భవనాలు కూడా ప్రభావితమయ్యాయి. క్యాంటీన్‌లో ఉన్న వారు కూడా గాయపడినట్లు సమాచారం. గాయపడిన వారిని శ్రీసిటీలోని ఆసుపత్రికి, సత్యవేడు, సూళ్లూరుపేట ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులకు, తీవ్రంగా గాయపడిన వారిని చెన్నైకి తరలించారు. కలెక్టర్ ప్రకారం పేలినది రెండు టన్నుల సామర్థ్యం గల బాయిలర్.

ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు ఘటనపై దిగ్భ్రాంతి వ్యక్తం చేసి, మృతుల కుటుంబాలకు అండగా నిలవాలని, గాయపడిన వారికి మెరుగైన చికిత్స అందించాలని అధికారులను ఆదేశించారు. విద్య, ఐటీ శాఖల మంత్రి నారా లోకేశ్, హోం మంత్రి వంగలపూడి అనిత, ఉపముఖ్యమంత్రి పవన్ కల్యాణ్ సంతాపం తెలిపారు. పవన్ కల్యాణ్ సేఫ్టీ ఆడిట్ నిర్వహించాలని సూచించారు. తిరుపతి ఎంపీ గురుమూర్తి కూడా స్పందించారు.

మృతుల కుటుంబాలకు ఒక్కొక్కరికి రూ. 50 లక్షల సాయం

సాయంత్రం నాటికి కలెక్టర్ డాక్టర్ ఎస్. వెంకటేశ్వర్ కొన్ని నిర్ణయాలు ప్రకటించారు. మృతుల కుటుంబాలకు ప్రభుత్వం, పరిశ్రమ కలిసి ఒక్కొక్కరికి రూ. 50 లక్షల పరిహారం ఇవ్వాలని నిర్ణయించినట్లు చెప్పారు. బాధితుల పిల్లల ఉన్నత విద్య భారాన్ని శ్రీసిటీ సెజ్ భరిస్తుందని, అర్హులైన కుటుంబ సభ్యులకు ఉపాధి కల్పిస్తామని తెలిపారు. బాయిలర్ ఇన్‌స్పెక్టర్‌ను వెంటనే సస్పెండ్ చేశామని, టిల్ కంపెనీపై కేసు నమోదు చేశామని చెప్పారు. ప్రాథమిక సమాచారం ప్రకారం బాయిలర్‌లో నీటి కొరత (వాటర్ డిప్రివేషన్) పేలుడుకు కారణమని బాయిలర్ ఇన్‌స్పెక్టర్ తెలిపినట్లు కలెక్టర్ పేర్కొన్నారు. ఖచ్చితమైన కారణం ఇంకా విచారణలో ఉంది. శ్రీసిటీ పరిశ్రమల్లో థర్డ్ పార్టీ సేఫ్టీ ఆడిట్లు నిర్వహించాలని, భద్రతా ప్రమాణాలను కఠినంగా పర్యవేక్షించాలని ఆదేశాలు జారీ అయ్యాయి. ఫ్యాక్టరీల శాఖ, పోలీసులు విచారణ కొనసాగిస్తున్నారు.

విశాఖ ఫార్మా బెల్ట్ నేపథ్యం

ఇది ఒకసారి జరిగిన ఘటన కాదు. విశాఖపట్నం–అనకాపల్లి ఫార్మా పారిశ్రామిక వలయంలో ఇటీవలి నెలల్లోనే పలు ప్రమాదాలు చోటుచేసుకున్నాయి. జూన్ 23న పరవాడ ఇండస్ట్రియల్ పార్క్‌లోని దక్షిణ్ ఎనర్జీ యూనిట్‌లో ప్లాస్టిక్ పైరోలిసిస్ ప్రాసెసింగ్ సమయంలో పేలుడు, మంటలు సంభవించి ఇద్దరు రాత్రి షిఫ్ట్ కార్మికులు. అచ్యుతాపురం జగన్నపేటకు చెందిన బి. త్రినాథ్ (24), గోవాడకు చెందిన వి. వెంకటేశ్ (34) మృతి చెందారు. జూలై 13న జవహర్లాల్ నెహ్రూ ఫార్మా సిటీ (పరవాడ)లో ఓ యూనిట్‌లో ఇథైల్ క్లోరోఫార్మేట్ వాయువు పీల్చుకున్న 58 ఏళ్ల ఆపరేటర్ టి.వి. రమణమూర్తి వెంటిలేటర్‌పై చికిత్స పొందవలసి వచ్చింది. అదే రోజు మరో యూనిట్‌లో సల్ఫ్యూరిక్ యాసిడ్ లీకేజీలో ఇద్దరు కార్మికులు గాయపడ్డారు.

ఇంతకు ముందు, 2024 ఆగస్టు 21న అచ్యుతాపురం సెజ్‌లోని ఎస్సియెంటియా అడ్వాన్స్‌డ్ సైన్సెస్ ప్లాంట్‌లో రియాక్టర్ పేలుడులో 17 మంది మృతి చెందగా, 36 నుంచి 41 మంది గాయపడ్డారు. ఫ్యాక్టరీల శాఖ ప్రాథమిక విచారణలో ద్రావణి (ఎంటిబిఈ) లీకేజీని సకాలంలో అరికట్టకపోవడం, నిర్వహణ నిర్లక్ష్యం ప్రధాన కారణాలుగా తేలాయి. యంత్రాల్లో లోపం లేదని అధికారులు అప్పట్లో చెప్పారు. విభజనకు ముందు విశాఖ జిల్లాలో 2019 నుంచి 119 పారిశ్రామిక ప్రమాదాల్లో 120 మంది చనిపోయినట్లు అనకాపల్లి జిల్లా పరిపాలన గణాంకాలను ది హిందూ పేర్కొంది.

కార్మిక వర్గం ఏమంటోంది

ప్రతి ప్రమాదం తర్వాత సంతాపం, పరిహారం, సేఫ్టీ ఆడిట్ ఆదేశాలు వస్తున్నాయని, అమలు మాత్రం కనిపించడం లేదని కార్మిక వర్గాలు అంటున్నాయి. శ్రీసిటీ ఘటనలో బాయిలర్ ఇన్‌స్పెక్టర్ సస్పెన్షన్, కంపెనీపై కేసు, థర్డ్ పార్టీ ఆడిట్ ఆదేశం వచ్చినా, ఇవి అమలవుతాయా అనేదే ప్రశ్న. కాంట్రాక్టు, వలస కార్మికులపై ఆధారపడిన ఫార్మా యూనిట్లలో రాత్రి షిఫ్టుల్లో సిబ్బంది తక్కువగా ఉండటం, బాయిలర్లు–రియాక్టర్లు–ద్రావణులపై కాలానుగుణ తనిఖీలు నామమాత్రంగా జరగడం, ప్రమాదం జరిగాక మాత్రమే విచారణలు ప్రారంభమవ్వడం పదే పదే పునరావృతమవుతున్నాయని వారి వాదన. ఎస్సియెంటియా ఘటనలోనే నిర్వహణ నిర్లక్ష్యం నిర్ధారణ అయినా, అదే తరహా ప్రమాదాలు ఆగలేదని సంఘాలు ప్రశ్నిస్తున్నాయి.

ఇతర రాష్ట్రాల వారి మాటేమిటి?

శ్రీసిటీ ఘటనలో మృతుల్లో స్థానికులతో పాటు తమిళనాడు, పశ్చిమ బెంగాల్ కార్మికులు ఉండటం, వలస కార్మికులకు భద్రతా శిక్షణ, భీమా, పరిహారం ఎంతవరకు అందుతున్నాయనే ప్రశ్నను కూడా లేవనెత్తుతోంది. ప్రాథమికంగా నీటి కొరత కారణమని చెప్పడం, బాయిలర్ ఆపరేటర్ మోహన్‌తో సహా కార్మికులు చనిపోవడం, తనిఖీ యంత్రాంగం మీదే సస్పెన్షన్ పడటం — ఇవన్నీ పర్యవేక్షణ ఎక్కడ ఉందనే ప్రశ్నను మరింత పదును చేస్తున్నాయి. పరిశ్రమలు పెట్టుబడులు తెచ్చేందుకు ప్రోత్సాహాలు ఇస్తున్న ప్రభుత్వం, ఫ్యాక్టరీల చట్టం, బాయిలర్ నిబంధనల అమలులో అంతే చొరవ చూపడం లేదన్నది కార్మిక నాయకుల వాదన. సంతాప ప్రకటనలు, ఒకసారి ఆడిట్ ఆదేశాలు, పరిహారంతో బాధ్యత తీరిపోదని, నేరపూరిత నిర్లక్ష్యంపై కేసులు, లైసెన్సుల సస్పెన్షన్, స్వతంత్ర భద్రతా పర్యవేక్షణ లేకపోతే వరుస ప్రమాదాలు ఆగవని వారు అంటున్నారు.

ప్రస్తుతం శ్రీసిటీలో సహాయక చర్యలు కొనసాగుతున్నాయి. మృతుల పేర్లపై అధికారిక జాబితా, పరిహారం విడుదల, బాయిలర్ పేలుడుకు గల ఖచ్చితమైన కారణంపై నివేదిక రావాల్సి ఉంది.